વિશાખા નક્ષત્ર ફળ

વિશાખા નક્ષત્ર — વિસ્તાર અને મૂળ સ્વરૂપ

વિશાખા તુલા રાશિમાં 20°00'થી શરૂ થઈને વૃશ્ચિક રાશિમાં 3°20' સુધી જાય છે — ત્રણ પાદ તુલામાં, એક વૃશ્ચિકમાં. પુનર્વસુની જેમ આ પણ 3:1 વિભાજન છે અને બંનેનો સ્વામી ગુરુ જ છે, એ યોગાનુયોગ નથી. દેવતા ઇન્દ્રાગ્નિ એટલે ઇન્દ્ર અને અગ્નિનું જોડદૈવત, પ્રતીક વિજયતોરણ કે કુંભારનું ચક્ર. બે દેવતા ભેગા હોવા એ જ વિશાખાની ખાસિયત છે: ઇન્દ્રની મહત્ત્વાકાંક્ષા અને અગ્નિની તીવ્રતા એક જ જગ્યાએ. એટલે વિશાખા જાતકોના મનમાં હંમેશાં બેવડી ખેંચ રહે છે — એક ધ્યેય પૂરું થાય કે તરત બીજું દેખાય. 'વિશાખા' એટલે ડાળી ફૂટેલી, બે ભાગમાં વહેંચાયેલી; નામમાં જ આ દ્વિધા છે.

પ્રથમ પાદથી ચતુર્થ પાદ — ખરો ભેદ

પ્રથમ ત્રણ પાદ તુલામાં, નવાંશ મેષ, વૃષભ અને મિથુન. મેષ નવાંશમાં મંગળને કારણે સીધી આક્રમક મહત્ત્વાકાંક્ષા; વૃષભ નવાંશમાં શુક્રને કારણે સંપત્તિ, કલા અને સ્થિરતાની ખેંચ; મિથુન નવાંશમાં બુધને કારણે વક્તૃત્વ, સોદાબાજી અને પ્રસારમાધ્યમો તરફ ઢાળ. ચોથો પાદ વૃશ્ચિક રાશિમાં અને કર્ક નવાંશમાં — જન્મરાશિ વૃશ્ચિક હોવાથી અહીંનો જાતક વધુ ગૂઢ, તીવ્ર અને ઊંડો; કર્ક નવાંશને કારણે એને ભાવનાત્મક ભીનાશ મળે છે અને ગુરુ કર્કમાં ઉચ્ચનો હોવાથી આ પાદ આધ્યાત્મિક બળ આપનારો ગણાય છે. પ્રથમ ત્રણ પાદની પનોતી અને ચંદ્રાષ્ટમ એક સમયપત્રક પર અને ચોથા પાદની સાવ જુદી.

ગણ, યોનિ, નાડી અને વર્ણ — વ્યવહારમાં

ગણ રાક્ષસ, યોનિ વ્યાઘ્ર એટલે વાઘ (નર), નાડી અંત્ય. વર્ણ પ્રથમ ત્રણ પાદમાં શૂદ્ર અને ચોથા પાદમાં વૃશ્ચિકને કારણે બ્રાહ્મણ. વ્યાઘ્ર યોનિનો વૈરી ગો યોનિ — એટલે ઉત્તરા ફાલ્ગુની અને ઉત્તરા ભાદ્રપદા સાથે યોનિમેલન નબળું; ચિત્રા પણ વ્યાઘ્ર યોનિનું હોવાથી એ જોડી ઉત્તમ. અંત્ય નાડીને કારણે કૃત્તિકા, રોહિણી, આશ્લેષા, મઘા, સ્વાતિ, ઉત્તરાષાઢા, શ્રવણ, રેવતી સાથે નાડીદોષ આવે છે. રાક્ષસગણ અને વ્યાઘ્ર યોનિને કારણે વિશાખા જાતકો સ્પર્ધામાં પાછા હટતા નથી.

વિંશોત્તરી દશાનો આરંભ

વિશાખા પર જન્મ થાય તો સોળ વર્ષની ગુરુ મહાદશાથી જીવન શરૂ થાય છે. પુનર્વસુના જાતકનો દશારંભ પણ ગુરુનો જ, પણ ત્યાં રાશિ મિથુન-કર્ક અને અહીં તુલા-વૃશ્ચિક. પુનર્વસુનો ગુરુ સમાવી લે છે, વિશાખાનો ગુરુ ધ્યેય તરફ ધકેલે છે. એ પૂરી થતાં ઓગણીસ વર્ષની શનિ મહાદશા આવે છે — અને બરાબર એ તબક્કે વિશાખાની મહત્ત્વાકાંક્ષા સંયમની કસોટીએ ચઢે છે. આ બે દશાનો ભેદ વિશાખા જાતકોના જીવનમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.

વ્યવસાયની દિશા

વિજયતોરણના પ્રતીકને કારણે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા, રાજકારણ, વેચાણ-વ્યવસ્થાપન અને રમતગમત અનુકૂળ. ગુરુને કારણે કાયદો, અધ્યાપન, બેન્કિંગ અને સલાહકાર વ્યવસાય ફાવે. કુંભારના ચક્રનું પ્રતીક ઉત્પાદન, માટીકામ અને પ્રક્રિયા-ઉદ્યોગ સૂચવે છે. સંશોધન કરતાં ધ્યેય સિદ્ધ કરવાનાં કામ આ જાતકોને વધુ માફક આવે છે.

લગ્ન અને જીવનસાથી

વિશાખા જાતકો સંબંધમાં પણ ધ્યેયનિષ્ઠ હોય છે; પણ બેવડી ખેંચને કારણે નિર્ણય લંબાય છે અને સાથીને અસ્થિરતા લાગે છે. સ્પષ્ટ બોલનારો, સંયમી સાથી એમને પૂરક. વ્યાઘ્ર–ગો યોનિવૈર, અંત્ય નાડીનો દોષ, રાક્ષસગણ અને ચોથા પાદનું જુદું ભકૂટ — આ ગુણ મિલાનમાં જોવાં.

પ્રકૃતિ અને દિનચર્યા

તુલા પાદમાં કમર અને મૂત્રપિંડ તથા વૃશ્ચિક પાદમાં પેઢુ પર સામાન્ય ધ્યાન રાખવું. સતતની સ્પર્ધા અને અધૂરો આરામ મુખ્ય પ્રશ્ન છે. પૂરતું પાણી, સમયસર ભોજન, ધ્યાન અને નિયમિત કસરત ઉપયોગી. ફરિયાદ વધે તો નિષ્ણાત પાસે જવું.

ગુજરાતમાં પ્રચલિત ઉપાસના

ઇન્દ્રાગ્નિના તેજસ્વી અને લડાયક સ્વરૂપ સાથે ગુજરાતમાં બંધબેસતું સ્થાન એટલે પંચમહાલનું પાવાગઢ — ડુંગરના શિખરે બિરાજેલાં મહાકાળી માતાજી, જે યુનેસ્કો વારસાસ્થળ ચાંપાનેરની સાથે જોડાયેલું છે અને જ્યાં ચૈત્રી તથા આસો નવરાત્રિમાં લાખો ભાવિકો ચઢે છે. વિશાખા જાતકો માટે પાવાગઢનાં દર્શન, નવરાત્રિમાં ઉપાસના અને ધ્યેય નક્કી કરીને એનો સંકલ્પ માતાજી સમક્ષ મૂકવો — આ સુસંગત ઉપાય. ગુરુ માટે ગુરુવારે ચણાની દાળ, પીળાં વસ્ત્રો અને વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકનું દાન પ્રચલિત છે.