આશ્લેષા નક્ષત્ર ફળ

આશ્લેષા નક્ષત્ર — વિસ્તાર અને મૂળ સ્વરૂપ

આશ્લેષા કર્ક રાશિનો છેલ્લો ભાગ રોકે છે — 16°40'થી 30°00'. સ્વામી બુધ, દેવતા સર્પ અને પ્રતીક ગૂંચળું વળેલો નાગ. 'આશ્લેષ' શબ્દનો અર્થ આલિંગન, ભરડો. આ નક્ષત્રની શક્તિ પાસે ખેંચી લેવાની છે અને એ જ એની મર્યાદા પણ છે. કર્ક ચંદ્રની ભાવનાપ્રધાન રાશિ છે અને એનો છેલ્લો તૃતીયાંશ એટલે ગંડાંત — કર્કનો અંત અને સિંહનો આરંભ જ્યાં મળે છે એ સાંધો શાસ્ત્રમાં સંવેદનશીલ ગણાયો છે. બુધનાં ત્રણ નક્ષત્રો છે, પણ આશ્લેષાનો બુધ સૌથી અંતર્મુખ: જ્યેષ્ઠાનો બુધ હુકમ કરે છે, રેવતીનો બુધ રસ્તો બતાવે છે, જ્યારે આશ્લેષાનો બુધ નિરીક્ષણ કરે છે અને ચૂપ રહે છે.

પ્રથમ પાદથી ચતુર્થ પાદ — ખરો ભેદ

ચારેય પાદ કર્કમાં, નવાંશ ધનુ-મકર-કુંભ-મીન. પ્રથમ પાદ ધનુ નવાંશમાં; ગુરુને કારણે ભરડાને સિદ્ધાંતની જોડ મળે છે અને જાતક ભણાવવા કે સલાહ આપવા તરફ વળે છે — આશ્લેષાનો સૌથી ઉદાર પાદ. બીજો પાદ મકર નવાંશમાં; શનિને કારણે સંયમ, લાંબા ગાળાનું આયોજન અને પ્રસંગે કઠોરતા. ત્રીજો પાદ કુંભ નવાંશમાં; શનિની બીજી રાશિ હોવાથી સંશોધન, ટેક્નોલોજી અને સામાજિક જાળ ઊભી કરવાની ક્ષમતા. ચોથો પાદ મીન નવાંશમાં અને એ જ ગંડાંત ભાગ — કર્કનો અંત અને મીન નવાંશ ભેગાં થવાથી અહીંનો જાતક અત્યંત સંવેદનશીલ, અંતઃસ્ફુરણાવાળો અને અધ્યાત્મ તરફ ખેંચાતો હોય છે. પ્રથમ પાદનો જાતક સલાહ આપે છે, ચતુર્થ પાદનો બોલ્યા વિના જાણી લે છે.

ગણ, યોનિ, નાડી અને વર્ણ — વ્યવહારમાં

ગણ રાક્ષસ, યોનિ માર્જાર એટલે બિલાડી (નર), નાડી અંત્ય અને કર્ક રાશિને કારણે વર્ણ બ્રાહ્મણ. માર્જાર યોનિનો વૈરી મૂષક — એટલે મઘા અને પૂર્વા ફાલ્ગુની સાથે યોનિમેલન નબળું; પુનર્વસુ પણ માર્જાર યોનિનું હોવાથી એ જોડી ઉત્તમ. અંત્ય નાડીને કારણે કૃત્તિકા, રોહિણી, મઘા, સ્વાતિ, વિશાખા, ઉત્તરાષાઢા, શ્રવણ, રેવતી સાથે નાડીદોષ આવે છે. રાક્ષસગણ હોવા છતાં બ્રાહ્મણ વર્ણ મળવો એ આશ્લેષાની ખાસિયત છે — બહારથી તીવ્ર અને અંદરથી સાત્ત્વિક એવો આ વિરોધાભાસ એના ફળાદેશમાં પણ દેખાય છે.

વિંશોત્તરી દશાનો આરંભ

આશ્લેષા પર જન્મ થાય તો સત્તર વર્ષની બુધ મહાદશાથી જીવન શરૂ થાય છે. બુધની લાંબી દશા બાળપણ અને ભણતર પર પથરાતી હોવાથી આ જાતકોની બુદ્ધિ, વાચન અને નિરીક્ષણશક્તિ નાનપણમાં જ ઘડાઈ જાય છે. એ પૂરી થતાં સાત વર્ષની કેતુ મહાદશા આવે છે — પ્રમાણમાં ટૂંકી પણ અંદરથી હલાવી નાખનારી; ઘણા આશ્લેષા જાતકોના જીવનના વળાંક બરાબર આ કેતુ દશામાં જ આવે છે.

વ્યવસાયની દિશા

સર્પ દેવતાને કારણે વિષશાસ્ત્ર, ઔષધનિર્માણ, રસાયણશાસ્ત્ર અને મનોવિજ્ઞાન અનુકૂળ. બુધને કારણે ગુપ્તચર સેવા, તપાસકામ, કાયદો, સોદાબાજી અને દલાલીમાં પણ સફળતા. આશ્લેષા જાતકોની નિરીક્ષણશક્તિ અસાધારણ હોવાથી સંશોધન, ઓડિટ અને સુરક્ષા-વિશ્લેષણ પણ એમનાં ક્ષેત્રો છે. સામસામે વેચાણ કરતાં પડદા પાછળનું કામ એમને વધુ ફાવે છે.

લગ્ન અને જીવનસાથી

આશ્લેષા જાતકો મનની વાત સહેલાઈથી કહેતા નથી અને એ જ વસ્તુ ગૃહસ્થજીવનમાં ગેરસમજ વધારે છે. મોકળાશથી બોલનારો, સંયમી સાથી એમને પૂરક ઠરે છે. માર્જાર–મૂષક યોનિવૈર, અંત્ય નાડીનો દોષ અને રાક્ષસગણ — આ ત્રણેય ગુણ મિલાનમાં જોવાં. કર્કનો છેલ્લો ભાગ ગંડાંત હોવાથી કેટલાંક કુટુંબોમાં ગંડાંત શાંતિ કરાવવાની પરંપરા છે.

પ્રકૃતિ અને દિનચર્યા

કર્ક રાશિ છાતી અને પાચનતંત્ર સાથે જોડાયેલી; ઉપરાંત મનની વાત ન કહેવાથી આવતો તણાવ પાચન પર ઊતરે છે. અનિયમિત ભોજન, ઉજાગરા અને ભેગો કરેલો ગુસ્સો ટાળવો. ઊંડા શ્વાસ, નિયમિત ચાલવું અને વિશ્વાસુ વ્યક્તિ સામે મન મોકળું કરવું સૌથી ઉપયોગી. ફરિયાદ લાંબી ચાલે તો તબીબી સલાહ લેવી.

ગુજરાતમાં પ્રચલિત ઉપાસના

સર્પ આશ્લેષાની દેવતા છે અને ગુજરાતમાં નાગોપાસનાનું મુખ્ય સ્થાન એટલે દ્વારકા પાસેનું નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ — બાર જ્યોતિર્લિંગમાંનું એક, જ્યાં દારુકાવનની કથા સાથે નાગનું જોડાણ છે. નાગપાંચમે અને શ્રાવણ સોમવારે ત્યાં થતો અભિષેક ગુજરાતની જીવંત પરંપરા છે. આશ્લેષા જાતકો માટે નાગેશ્વરનાં દર્શન, નાગપાંચમનું વ્રત અને જન્મનક્ષત્રના દિવસે દૂધ-લાહીનું અર્પણ સુસંગત ઉપાય. બુધ માટે બુધવારે લીલાં શાકભાજી અને મગનું દાન પણ પ્રચલિત છે.