ઉત્તરાષાઢા નક્ષત્ર ફળ

ઉત્તરાષાઢા નક્ષત્ર — વિસ્તાર અને મૂળ સ્વરૂપ

ઉત્તરાષાઢા ધનુ રાશિમાં 26°40'થી શરૂ થઈને મકર રાશિમાં 10°00' સુધી જાય છે — એક પાદ ધનુમાં, ત્રણ મકરમાં. કૃત્તિકા અને ઉત્તરા ફાલ્ગુનીની જેમ આ પણ 1:3 વિભાજન છે; સૂર્યનાં ત્રણેય નક્ષત્રો આ જ રચનાનાં છે. સ્વામી સૂર્ય, દેવતા વિશ્વેદેવ એટલે દસ વૈશ્વિક દેવોનું જૂથ, અને પ્રતીક હાથીનો દાંત કે ખાટલાનું પાટિયું. પૂર્વાષાઢાનો વિજય ઝડપી હોય છે; ઉત્તરાષાઢાનો વિજય અંતિમ હોય છે. એક જ દેવતાને બદલે દસ દેવોનું જૂથ હોવું એ જ કહે છે કે અહીંનું યશ એકલાનું નથી — સંમતિથી, તબક્કાવાર અને ટકાઉ સ્વરૂપે મળે છે. એટલે એને 'અપરાજિત' નક્ષત્ર કહેવાય છે.

પ્રથમ પાદથી ચતુર્થ પાદ — ખરો ભેદ

પ્રથમ પાદ ધનુમાં, નવાંશ ધનુ — ગુરુ પર ગુરુ; અહીંનો જાતક સિદ્ધાંતનિષ્ઠ, ધાર્મિક અને શિક્ષકવૃત્તિનો હોય છે, ઉત્તરાષાઢાનો સૌથી ઉદાર પાદ. બાકીના ત્રણ પાદ મકરમાં, જ્યાં સૂર્યને શનિની શિસ્તમાં કામ કરવું પડે છે. બીજા પાદનો નવાંશ મકર — શનિ પર શનિ; અત્યંત મહેનતુ, મહત્ત્વાકાંક્ષી અને લાંબા ગાળાનું આયોજન કરનારો પાદ. ત્રીજા પાદનો નવાંશ કુંભ; સામાજિક કાર્ય, સંગઠન અને ટેક્નોલોજીની ખેંચ. ચોથા પાદનો નવાંશ મીન; ગુરુને કારણે સેવાભાવ, દાનવૃત્તિ અને અધ્યાત્મ. વ્યવહારુ ભેદ મોટો — પ્રથમ પાદની જન્મરાશિ ધનુ અને બાકીના ત્રણની મકર, એટલે પનોતી, ચંદ્રાષ્ટમ અને ગોચરફળ સાવ જુદાં.

ગણ, યોનિ, નાડી અને વર્ણ — વ્યવહારમાં

ગણ મનુષ્ય, યોનિ નકુલ એટલે નોળિયો (નર), નાડી અંત્ય. વર્ણ પ્રથમ પાદમાં ધનુને કારણે ક્ષત્રિય અને બાકીના ત્રણમાં મકરને કારણે વૈશ્ય. નકુલ યોનિ આખા નક્ષત્રચક્રમાં માત્ર ઉત્તરાષાઢાને જ મળી છે — એટલે આ યોનિને જોડીદાર નથી, અને એનો વૈરી સર્પ યોનિ છે. તેથી રોહિણી અને મૃગશીર્ષ સાથે યોનિમેલન નબળું પડે છે. અંત્ય નાડીને કારણે કૃત્તિકા, રોહિણી, આશ્લેષા, મઘા, સ્વાતિ, વિશાખા, શ્રવણ, રેવતી સાથે નાડીદોષ આવે છે. એકલી યોનિ હોવી એ ઉત્તરાષાઢાના સ્વભાવ સાથે પણ બેસે છે — આ જાતકો છેવટે પોતાના જ બળે ઊભા થાય છે.

વિંશોત્તરી દશાનો આરંભ

ઉત્તરાષાઢા પર જન્મ થાય તો છ વર્ષની સૂર્ય મહાદશાથી જીવન શરૂ થાય છે — સૌથી ટૂંકી દશા — અને તરત દસ વર્ષની ચંદ્ર મહાદશા આવે છે. કૃત્તિકા અને ઉત્તરા ફાલ્ગુનીનો દશારંભ પણ સૂર્યનો જ, પણ ફળ જુદું: કૃત્તિકાનો સૂર્ય બાળીને શુદ્ધ કરે છે, ઉત્તરા ફાલ્ગુનીનો સૂર્ય સંબંધોને સ્થિરતા આપે છે, જ્યારે ઉત્તરાષાઢાનો સૂર્ય લાંબા ગાળાનો વિજય ઘડે છે. મકર પાદના જાતકોને પછી આવતી શનિ મહાદશા ખાસ અગત્યની બને છે, કારણ કે એમની રાશિ જ શનિની છે.

વ્યવસાયની દિશા

વિશ્વેદેવોના સામૂહિક સ્વરૂપને કારણે સરકારી સેવા, ન્યાયવ્યવસ્થા, સૈન્ય, જાહેર સાહસો અને સહકારી સંસ્થાઓ અનુકૂળ. મકર પાદના જાતકો બાંધકામ, ખાણકામ, પાયાની સુવિધાઓ અને લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટમાં સફળ થાય છે. હાથીના દાંતનું પ્રતીક ધૈર્ય અને પ્રતિષ્ઠા બતાવે છે — નેતૃત્વનાં પદ આ જાતકોને મોડાં પણ ટકાઉ સ્વરૂપે મળે છે.

લગ્ન અને જીવનસાથી

ઉત્તરાષાઢા જાતકો આપેલો શબ્દ પાળે છે અને સંબંધ સહેલાઈથી છોડતા નથી; પણ લાગણી વ્યક્ત કરવામાં પાછા પડે છે. મોકળા સ્વભાવનો અને વખાણ કરનારો સાથી એમને પૂરક. નકુલ–સર્પ યોનિવૈર, અંત્ય નાડીનો દોષ અને પ્રથમ પાદનું જુદું ભકૂટ — આ ગુણ મિલાનમાં જોવાં.

પ્રકૃતિ અને દિનચર્યા

પ્રથમ પાદમાં સાથળ અને મકર પાદમાં ઘૂંટણ તથા સાંધા પર સામાન્ય ધ્યાન રાખવું. અતિ મહેનત, ઠંડી અને લાંબો સમય બેસી રહેવું ટાળવું. નિયમિત કસરત, તેલમાલિશ, પૂરતો તડકો અને સમયસર ઊંઘ ઉપયોગી. ફરિયાદ વધે તો તબીબી સલાહ લેવી.

ગુજરાતમાં પ્રચલિત ઉપાસના

વિજય અને સામૂહિક બળના તત્ત્વ સાથે ગુજરાતમાં બંધબેસતું સ્થાન એટલે સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાનું તરણેતર — ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર, જ્યાં ભાદરવા સુદ ચોથથી છઠ સુધી ભરાતો તરણેતરનો મેળો દ્રૌપદીના સ્વયંવરની કથા સાથે જોડાયેલો છે અને ગુજરાતના સૌથી રંગીન લોકમેળાઓમાં ગણાય છે. ઉત્તરાષાઢા જાતકો માટે તરણેતરનાં દર્શન, મહાદેવનો અભિષેક અને લાંબા ધ્યેયનો સંકલ્પ મૂકવો — આ સુસંગત ઉપાય. રવિવારે સૂર્યને અર્ઘ્ય અને ગોળ-ઘઉંનું દાન પણ પ્રચલિત છે.