આજનો યોગ — ધ્રુવ

પંચાંગ યોગ એ સૂર્ય અને ચંદ્રના રેખાંશના સરવાળા પરથી ગણાતું કાળનું અંગ છે. કુલ 27 યોગ છે.

શુભ યોગ (16): પ્રીતિ, આયુષ્માન, સૌભાગ્ય, શોભન, સુકર્મા, ધૃતિ, ધ્રુવ, હર્ષણ, સિદ્ધિ, શિવ, સિદ્ધ, સાધ્ય, શુભ, શુક્લ, બ્રહ્મ, ઇન્દ્ર.

અશુભ યોગ (11): વિષ્કંભ, અતિગંડ, શૂળ, ગંડ, વ્યાઘાત, વજ્ર, વ્યતિપાત, વરીયાન, પરિઘ, વૈધૃતિ — આ યોગોમાં મહત્વનાં કાર્યો ટાળવાં સારાં.

નોંધ: આ યોગ ગણતરી અંદાજિત છે. ચોક્કસ માહિતી માટે અનુભવી જ્યોતિષીની સલાહ લેવી.

કુંડળીના રાજયોગ કે ગજકેસરી યોગ સાથે પંચાંગના યોગને સંબંધ નથી — આ ગ્રહોનો સંયોગ નહીં પણ એક કાળમાપ છે. કોઈ ચોક્કસ ક્ષણે સૂર્યનો નિરયન રેખાંશ અને ચંદ્રનો નિરયન રેખાંશ ઉમેરો અને એ સરવાળાને તેર અંશ વીસ કળાથી ભાગો. જે ભાગફળ આવે તે જ તે દિવસનો યોગ. તેથી કુલ સત્તાવીસ યોગ થાય છે.

તિથિ સૂર્ય-ચંદ્ર વચ્ચેના તફાવતથી ગણાય છે જ્યારે યોગ તેમના સરવાળાથી — આ જ બંને વચ્ચેનો પાયાનો ભેદ. સૂર્ય અને ચંદ્ર બંને ચાલતા હોવાથી એક યોગ સરેરાશ બાવીસથી છવ્વીસ કલાક ટકે છે; ક્યારેક એક જ દિવસમાં બે યોગ બદલાઈ જાય છે.

યોગ હંમેશાં આ જ ક્રમમાં આવે છે; સત્તાવીસમો પૂરો થાય પછી ફરી પહેલાથી શરૂઆત થાય છે.

• વિષ્કંભ — અર્થ અડચણ, અધિદેવ શિવ. શરૂઆતમાં વિઘ્ન; પહેલી પાંચ ઘડી વર્જ્ય.
• પ્રીતિ — અર્થ પ્રેમ, અધિદેવ વિષ્ણુ. લગ્ન, મિત્રતા અને કરાર માટે શ્રેષ્ઠ.
• આયુષ્માન — અર્થ દીર્ઘાયુ, અધિદેવ ચંદ્ર. આરોગ્ય અને સારવારના આરંભ માટે.
• સૌભાગ્ય — અર્થ ભાગ્ય, અધિદેવ બ્રહ્મા. બધાં માંગલિક કાર્યોને અનુકૂળ.
• શોભન — અર્થ સૌંદર્ય, અધિદેવ બૃહસ્પતિ. કળા, શણગાર અને વસ્ત્ર ખરીદી માટે.
• અતિગંડ — અર્થ મોટી અડચણ, અધિદેવ ચંદ્ર. નવું કામ શરૂ ન કરવું.
• સુકર્મા — અર્થ સત્કર્મ, અધિદેવ ઇન્દ્ર. દાન, સેવા અને ધર્મકાર્ય માટે.
• ધૃતિ — અર્થ ધીરજ, અધિદેવ જળ. મક્કમ નિર્ણય અને લાંબી યોજના માટે.
• શૂળ — અર્થ અણીદાર શસ્ત્ર, અધિદેવ સર્પ. વિવાદ અને ઈજાની સાવધાની.
• ગંડ — અર્થ ગાંઠ કે અડચણ, અધિદેવ અગ્નિ. શુભ કાર્યોમાં વર્જ્ય.
• વૃદ્ધિ — અર્થ વધારો, અધિદેવ સૂર્ય. ધંધાના વિસ્તાર અને રોકાણ માટે.
• ધ્રુવ — અર્થ સ્થિર, અધિદેવ પૃથ્વી. મિલકત, પાયો અને સ્થાપના માટે.
• વ્યાઘાત — અર્થ પ્રહાર, અધિદેવ વાયુ. એકલા પ્રવાસ અને ઝઘડો ટાળવો.
• હર્ષણ — અર્થ આનંદ, અધિદેવ ભગ. તહેવાર, પ્રસંગ અને શુભ સમાચાર માટે.
• વજ્ર — અર્થ કઠણ, અધિદેવ વરુણ. હઠ અને અકસ્માતની સાવધાની.
• સિદ્ધિ — અર્થ સિદ્ધિ, અધિદેવ ગણેશ. બધી નવી શરૂઆત માટે સર્વોત્તમ.
• વ્યતિપાત — અર્થ પતન, અધિદેવ રુદ્ર. સૌથી વધુ વર્જ્ય યોગોમાંનો એક.
• વરીયાન — અર્થ શ્રેષ્ઠ, અધિદેવ કુબેર. આરામ અને સુખ સંબંધી કામ માટે.
• પરિઘ — અર્થ ભોગળ, અધિદેવ વિશ્વકર્મા. અડચણનો સંકેત; નવું કામ નહીં.
• શિવ — અર્થ મંગળ, અધિદેવ મિત્ર. અધ્યાત્મ અને શિવપૂજા માટે.
• સિદ્ધ — અર્થ પૂરું થયેલું, અધિદેવ કાર્તિકેય. સંશોધન અને વૈદક માટે.
• સાધ્ય — અર્થ સાધી શકાય તેવું, અધિદેવ સાવિત્રી. પરિશ્રમ અને ધ્યેયસિદ્ધિ માટે.
• શુભ — અર્થ મંગળકારી, અધિદેવ લક્ષ્મી. બધાં શુભ કાર્યો માટે યોગ્ય.
• શુક્લ — અર્થ શ્વેત કે શુદ્ધ, અધિદેવ પાર્વતી. શુદ્ધિકરણ અને શિક્ષણ માટે.
• બ્રહ્મ — અર્થ જ્ઞાન, અધિદેવ અશ્વિનીકુમાર. અભ્યાસ અને નવું શીખવા માટે.
• ઇન્દ્ર — અર્થ ઇન્દ્ર સંબંધી, અધિદેવ પિતૃઓ. નેતૃત્વ અને સત્તા માટે.
• વૈધૃતિ — અર્થ વિચલન, અધિદેવ દિતિ. શુભ કાર્યોમાં સંપૂર્ણ વર્જ્ય.

મુહૂર્ત નિર્ણયમાં પહેલાં નક્ષત્ર અને તિથિ જોવાય છે, પછી યોગથી તેની ખાતરી થાય છે. સત્તાવીસમાંથી નવ યોગ સામાન્ય રીતે અશુભ ગણાય છે; બાકીના શુભ કે મધ્યમ. અમૃતસિદ્ધિ યોગ અને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ એ વાર અને નક્ષત્ર ભેગાં થાય ત્યારે બનતા જુદા પ્રકાર છે; તેમને આ સત્તાવીસ પંચાંગ યોગ સાથે ભેળવવા નહીં.

વ્યતિપાત અને વૈધૃતિ આવે તે દિવસો ગુજરાતી પંચાંગમાં અલગથી નોંધાયેલા હોય છે. આ દિવસો પિતૃતર્પણ અને દાન માટે વિશેષ ગણાય છે — શુભ કાર્યોમાં વર્જ્ય હોય તે પુણ્યકર્મ માટે અનુકૂળ બને એ પંચાંગ પરંપરાનો એક રસપ્રદ વિરોધાભાસ છે.

નોંધ: આ પાનાની યોગ ગણતરી સ્થૂળ પ્રકારની છે. લગ્ન કે વાસ્તુ જેવા મોટા પ્રસંગ માટે સ્થાનિક પંચાંગ સાથે મેળવી લેવું અથવા જ્યોતિષીની સલાહ લેવી. વધુ માહિતી માટે આજનું પંચાંગ, આજનું કરણ અને શુભ યોગ પાનાં જુઓ.