પુનર્વસુ નક્ષત્ર ફળ

પુનર્વસુ નક્ષત્ર — વિસ્તાર અને મૂળ સ્વરૂપ

પુનર્વસુ મિથુન રાશિમાં 20°00'થી શરૂ થઈને કર્ક રાશિમાં 3°20' સુધી જાય છે — ત્રણ પાદ મિથુનમાં, એક કર્કમાં. આ 3:1 વિભાજન આર્દ્રા કે રોહિણી જેવાં એકરાશિ નક્ષત્રોને મળતું નથી. સ્વામી ગુરુ, દેવતા અદિતિ અને પ્રતીક ભાથો એટલે બાણનું ભાથું. નામનો અર્થ જ 'ફરી વસવું' — ગુમાવેલું પાછું મેળવવું. ભાથામાંનાં બાણ ખૂટે તો એ ફરી ભરી શકાય છે, એ જ આ નક્ષત્રની મૂળ છબી છે. એટલે પુનર્વસુ જાતકોમાં ફરી ઊભા થવાની અસાધારણ ક્ષમતા હોય છે; નિષ્ફળતાથી એ ભાંગી પડતા નથી. અદિતિ દેવમાતા છે — અખંડ અને અમર્યાદ; એના પ્રભાવે આ જાતકોનો દૃષ્ટિકોણ ઉદાર અને સમાવી લેનારો રહે છે.

પ્રથમ પાદથી ચતુર્થ પાદ — ખરો ભેદ

પ્રથમ ત્રણ પાદ મિથુનમાં, નવાંશ મેષ, વૃષભ અને મિથુન. મેષ નવાંશમાં મંગળને કારણે પહેલ અને ધગશ; વૃષભ નવાંશમાં શુક્રને કારણે વ્યવહારજ્ઞાન, કલા અને સંગ્રહ; મિથુન નવાંશમાં બુધ પર બુધ, એટલે ભણાવવું, લખવું અને સંવાદની પરાકાષ્ઠા. ચોથો પાદ કર્ક રાશિમાં અને કર્ક નવાંશમાં જ આવે છે — ગુરુ કર્કમાં ઉચ્ચનો થાય છે, એટલે આ પાદ આખા પુનર્વસુમાં સૌથી શુભ ગણાય છે; અહીં જન્મેલા જાતકો ધાર્મિક, સેવાભાવી અને કુટુંબવત્સલ હોય છે. વ્યવહારુ ભેદ મોટો છે: પ્રથમ ત્રણ પાદની જન્મરાશિ મિથુન અને ચોથાની કર્ક, એટલે પનોતી, ચંદ્રાષ્ટમ અને ગોચરફળ સાવ જુદાં.

ગણ, યોનિ, નાડી અને વર્ણ — વ્યવહારમાં

ગણ દેવ, યોનિ માર્જાર એટલે બિલાડી (માદા), નાડી આદિ. વર્ણ પ્રથમ ત્રણ પાદમાં શૂદ્ર અને ચોથા પાદમાં કર્કને કારણે બ્રાહ્મણ. માર્જાર યોનિનો વૈરી મૂષક એટલે ઉંદર યોનિ — એટલે મઘા અને પૂર્વા ફાલ્ગુની સાથે યોનિમેલન નબળું. આશ્લેષા પણ માર્જાર યોનિનું હોવાથી પુનર્વસુ–આશ્લેષા જોડીનું યોનિકૂટ પૂરેપૂરું બેસે છે. આદિ નાડીને કારણે અશ્વિની, આર્દ્રા, ઉત્તરા ફાલ્ગુની, હસ્ત, જ્યેષ્ઠા, મૂળ, શતભિષા, પૂર્વા ભાદ્રપદા સાથે નાડીદોષ આવે છે.

વિંશોત્તરી દશાનો આરંભ

પુનર્વસુ પર જન્મ થાય તો સોળ વર્ષની ગુરુ મહાદશાથી જીવન શરૂ થાય છે. ગુરુ શુભ ગ્રહ છે અને એની લાંબી દશા બાળપણ તથા ભણતરનાં વર્ષો પર પથરાતી હોવાથી આ જાતકોનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સામાન્ય રીતે નિર્વિઘ્ને થાય છે અને વડીલોનો ટેકો મળે છે. પછી ઓગણીસ વર્ષની શનિ મહાદશા આવે છે — એ તબક્કો પ્રમાણમાં કષ્ટ અને જવાબદારીનો હોય છે, અને બરાબર એ જ વળાંક પર પુનર્વસુની 'ફરી ઊભા થવાની' ક્ષમતા કામ લાગે છે.

વ્યવસાયની દિશા

ગુરુને કારણે અધ્યાપન, કાયદો, નાણાકીય સલાહ, પ્રકાશન અને ધર્મશાસ્ત્ર અનુકૂળ. ભાથાના પ્રતીકને કારણે પુરવઠા-શૃંખલા, ગોડાઉન અને પુનઃઉપયોગ ઉદ્યોગ પણ ફાવે. અદિતિના પ્રભાવે પ્રવાસન, અતિથિસેવા, કાઉન્સેલિંગ અને સામાજિક સંસ્થાઓમાં પણ સફળતા. વારંવાર નવેસરથી શરૂઆત કરવી પડે એવાં કામ આ જાતકોને ખાસ ફાવે છે.

લગ્ન અને જીવનસાથી

પુનર્વસુ જાતકો સમજદાર અને ક્ષમાશીલ હોય છે, એટલે ગૃહસ્થજીવનમાં સમાધાન કરવાની એમની તૈયારી હોય છે. પણ સતત નમતું જોખવાથી ગૃહીત લેવાઈ જવાનું જોખમ રહે છે. માર્જાર–મૂષક યોનિવૈર, આદિ નાડીનો દોષ અને ચોથા પાદના જાતકનું જુદું ભકૂટ — આ ત્રણેય ગુણ મિલાનમાં જોવાં.

પ્રકૃતિ અને દિનચર્યા

મિથુન પાદમાં ખભા, હાથ અને શ્વસન તથા કર્ક પાદમાં છાતી અને પાચન પર સામાન્ય ધ્યાન રાખવું. ગુરુના પ્રભાવે ગળ્યા અને તળેલા પદાર્થનો શોખ વધે છે; વજન પર નજર રાખવી. નિયમિત ચાલવું, હળવો આહાર અને પૂરતી ઊંઘ ઉપયોગી. ફરિયાદ વધે તો નિષ્ણાત પાસે જવું.

ગુજરાતમાં પ્રચલિત ઉપાસના

'ફરી વસવું' અને 'ભૂખ્યાને ભરવું' — આ બંને અર્થો સાથે ગુજરાતમાં સૌથી બંધબેસતું સ્થાન એટલે રાજકોટ જિલ્લાનું વીરપુર — જલારામ બાપાનું ધામ, જ્યાં સદાવ્રત આજેય અખંડ ચાલે છે અને જ્યાં દાનપેટી રાખવામાં આવતી નથી. પુનર્વસુ જાતકો માટે વીરપુરનાં દર્શન, સદાવ્રત કે અન્નક્ષેત્રમાં સેવા અને ગુરુવારે ગુરુની ઉપાસના સૌથી સુસંગત ઉપાય. વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકનું દાન અને પીળા વસ્ત્રનું દાન પણ ગુરુ માટે પ્રચલિત છે.