🌸 નવગ્રહ — શુક્ર

શુક્ર પ્રેમ, લગ્ન, કલા, વાહન અને સૌંદર્યનો કારક. સંગીત, નૃત્ય, ચિત્રકામ, વસ્ત્રો, સુગંધ, ઘરેણાં અને જીવનની બધી સુખસગવડ તેના હાથમાં. પુરુષની કુંડળીમાં તે પત્નીનો કારક ગણાય છે.

પુરાણકથામાં શુક્ર દૈત્યગુરુ અને મૃતસંજીવની વિદ્યાનો એકમાત્ર જાણકાર — એટલે નવગ્રહના બે ગુરુમાંનો એક. વ્યવહારમાં તેનો અર્થ એ કે શુક્ર માત્ર મોજ નથી આપતો, ટકી રહેવાની કળા પણ શીખવે છે. શુક્રની બીજી વ્યવહારુ ખાસિયત ગુજરાતના દરેક કુટુંબને ખબર છે — શુક્રાસ્તના ગાળામાં લગ્નનાં મુહૂર્ત નીકળતાં નથી. શુક્ર સૂર્યની નજીક આવીને અસ્ત થાય એટલે પંચાંગમાં લગ્નમુહૂર્તની યાદી અટકી જાય છે.

શુક્રને ચોથા ભાવમાં દિગ્બળ મળે છે — ઘર, વાહન અને ગૃહસુખ તેનાં જ કારકત્વ હોવાથી ત્યાંનો શુક્ર સુખી જીવન આપે છે. બીજા ભાવનો શુક્ર મીઠો અવાજ અને કુટુંબસુખ, સાતમાનો શુક્ર આકર્ષક જીવનસાથી અને બારમાનો શુક્ર ભોગસુખ તથા વિદેશયોગ બતાવે છે. પણ અહીં ‘કારકો ભાવો નાશાય’ નિયમનું સૌથી જાણીતું ઉદાહરણ આવે છે — શુક્ર લગ્નનો કારક હોવા છતાં સાતમા ભાવમાં હોય તો દામ્પત્યજીવનમાં મુશ્કેલી આવે એવું શાસ્ત્ર સ્પષ્ટ કહે છે.

શુક્ર વૃષભ અને તુલા રાશિનો સ્વામી. મીન રાશિમાં સત્તાવીસ અંશે તે ઉચ્ચનો થાય છે — બાર રાશિમાં સૌથી ઊંચો ઉચ્ચબિંદુ — અને કન્યામાં એ જ અંશે નીચનો. તુલા રાશિના શૂન્યથી પંદર અંશ તેનું મૂળત્રિકોણ.

બુધ અને શનિ તેના મિત્ર, સૂર્ય અને ચંદ્ર શત્રુ તથા મંગળ-ગુરુ સમ. દૃષ્ટિ માત્ર સાતમી. ભરણી, પૂર્વા ફાલ્ગુની અને પૂર્વાષાઢા તેનાં નક્ષત્રો. શુક્ર એક રાશિમાં આશરે ચોવીસ દિવસ રહે છે અને દર અઢાર મહિને લગભગ છ અઠવાડિયાં વક્રી થાય છે. વક્રી શુક્રના ગાળામાં જૂના સંબંધો ફરી સામે આવે છે અને નવા સંબંધોમાં ઉતાવળ ટાળવાનું કહેવાય છે. શુક્ર-શનિ યુતિ કલાને શિસ્ત આપનારી ગણાય છે, જ્યારે શુક્ર-રાહુ યુતિ ભોગવૃત્તિ વધારે છે.

શુક્રની મહાદશા વીસ વર્ષની — વિંશોત્તરીની સૌથી લાંબી. તે કેતુની સાત વર્ષની દશા પછી આવે છે, અને આ બદલાવ મોટા ભાગનાને સુખદ લાગે છે: કેતુના વૈરાગ્ય પછી શુક્ર જીવનમાં રસ પાછો લાવે છે.

આ વીસ વર્ષમાં લગ્ન, વાહન, ઘર, ઘરેણાં, કલા-સંગીતમાં પ્રગતિ અને આર્થિક સ્થિરતા — આ વિષયો સામે આવે છે. કલાકાર, ડિઝાઇનર, હોટેલ-પર્યટન, કાપડ ઉદ્યોગ અને સૌંદર્યપ્રસાધનોના ક્ષેત્રમાં આ દશા ખાસ ફળદાયી. પણ વીસ વર્ષ મોટો પટ હોવાથી તેની દરેક અંતરદશા જુદું ફળ આપે છે — શુક્ર-સૂર્ય અને શુક્ર-મંગળ પ્રમાણમાં કપરા, જ્યારે શુક્ર-બુધ અને શુક્ર-શનિ આર્થિક દૃષ્ટિએ સારા ગણાય છે.

શુક્રની ઉપાસના દેવીના રૂપમાં થાય છે. આ ગ્રહ માટે સૂચવાતું ગુજરાતનું સ્થાન છે સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાનું ચોટીલા — શ્રી ચામુંડા માતાનું મંદિર. અમદાવાદ-રાજકોટ ધોરીમાર્ગ પરના આ ડુંગર પર છસો ઉપરાંત પગથિયાં ચઢીને પહોંચાય છે અને પરંપરા મુજબ સૂર્યાસ્ત પછી ડુંગર પર કોઈ રોકાતું નથી.

શુક્રવારે દેવીદર્શન, શ્રીસૂક્ત કે દેવી અથર્વશીર્ષનો પાઠ, સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓને ચૂંદડી-કંકુ, સફેદ અને આછા ગુલાબી વસ્ત્રનો ઉપયોગ તથા ચોખા, દૂધ, સાકર અને ચાંદીનું દાન — આ શુક્રબળ વધારનારા ઉપાય. નવરાત્રિના નવ દિવસનું વ્રત અને ગરબા આ ગ્રહ માટે ખાસ ગણાય છે. હીરો શુક્રનું રત્ન છે, પણ મોંઘો હોવાથી વિકલ્પે સ્ફટિક કે ઓપલ સૂચવાય છે.