🔴 નવગ્રહ — મંગળ

મંગળ પરાક્રમ, ઊર્જા અને જમીનનો કારક. ભાઈ-બહેન — ખાસ કરીને નાનાં, સ્થાવર મિલકત, લોહી, શસ્ત્ર, શસ્ત્રક્રિયા અને અગ્નિતત્ત્વ સાથે જોડાયેલી બધી બાબતો તેના હાથમાં આવે છે. બળવાન મંગળ સંકટમાં ડગે નહીં એવું મન આપે છે; નબળો મંગળ એ જ જોશને ગુસ્સામાં અને ઉતાવળમાં ફેરવી નાખે છે.

ગુજરાતમાં મંગળ વિશે સૌથી વધુ ચર્ચા મંગળ દોષની થાય છે. લગ્નકુંડળી કે ચંદ્રકુંડળીમાં મંગળ પહેલા, બીજા, ચોથા, સાતમા, આઠમા કે બારમા સ્થાનમાં હોય તો આ દોષ ગણાય. પણ બંને કુંડળીમાં તે સરખો હોય તો પરિહાર થાય છે, અને મંગળ સ્વગૃહી કે ઉચ્ચનો હોય તો દોષની તીવ્રતા આપોઆપ ઘટે છે — આ શરત ઘણી વાર અવગણાય છે.

મંગળને પણ દસમા ભાવમાં દિગ્બળ મળે છે; ત્યાંનો મંગળ સેના, પોલીસ, રમતગમત અને ઇજનેરી ક્ષેત્રે ઝળકે છે. ત્રીજા અને છઠ્ઠા ભાવમાં તે સૌથી ઉપયોગી — ત્યાં તે ડર કાઢે છે અને સ્પર્ધામાં ટકાવે છે. છતાં ‘કારકો ભાવો નાશાય’ મુજબ મંગળ ભાઈ-બહેનનો કારક હોવા છતાં ત્રીજા ભાવમાં બેસે તો નાનાં ભાઈ-બહેનના સુખમાં ઊણપ આવે એવું મનાય છે.

મંગળ મેષ અને વૃશ્ચિક — બે રાશિઓનો સ્વામી. મકર રાશિમાં અઠ્ઠાવીસ અંશે તે ઉચ્ચનો થાય છે અને કર્કમાં એ જ અંશે નીચનો. મેષ રાશિના શૂન્યથી બાર અંશ તેનું મૂળત્રિકોણ.

મંગળની દૃષ્ટિ બીજા ગ્રહો કરતાં જુદી અને વધારે — સાતમી ઉપરાંત તેને ચોથી અને આઠમી વિશેષ દૃષ્ટિ મળે છે. આઠમી દૃષ્ટિ તેની સૌથી તીક્ષ્ણ ગણાય છે. મૃગશીર્ષ, ચિત્રા અને ધનિષ્ઠા તેનાં નક્ષત્રો. મંગળ આશરે પિસ્તાળીસ દિવસમાં એક રાશિ ઓળંગે છે, પણ દર બે વર્ષે લગભગ અઢી મહિના વક્રી થાય છે અને ત્યારે એક રાશિમાં છ-સાત મહિના પણ રહી શકે. મંગળ-શનિ યુતિ સંઘર્ષ બતાવે છે, જ્યારે મંગળ-રાહુ યુતિને અંગારક યોગ કહે છે.

મંગળની મહાદશા સાત વર્ષની અને તે ચંદ્રનાં દસ વર્ષ પછી આવે છે. ચંદ્રની દશા મનને સાચવનારી, મંગળની દશા એ જ માણસને મેદાનમાં ઉતારનારી — આ ફરક ખાસ કરીને ત્રીસીની આસપાસ આ દશા આવનારને વર્તાય છે.

આ સાત વર્ષમાં જમીન-જગ્યા લેવી કે વેચવી, બાંધકામ, વાહનની ખરીદી, ભાઈ-બહેન સંબંધી વ્યવહાર અને સ્પર્ધા જીતવી — આવા વિષયો સામે આવે છે. સંરક્ષણ, પોલીસ, રમતગમત, ઇજનેરી અને શસ્ત્રક્રિયાનાં ક્ષેત્રોમાં આ દશા ખાસ ફળદાયી. સામે પક્ષે મંગળ અશુભ હોય તો આ જ ગાળામાં અકસ્માત, ઓપરેશન, લોહી સંબંધી ફરિયાદો, કોર્ટકેસ અને ભાઈ-બહેન સાથે અંતર દેખાય છે. મંગળ-રાહુ અંતરદશા આ સાત વર્ષનો સૌથી સાવધ રહેવાનો તબક્કો ગણાય છે.

મંગળની ઉપાસના ગુજરાતમાં હનુમાનજી દ્વારા થાય છે, અને આ ગ્રહ માટે સૂચવાતું સ્થાન છે જામનગરનું બાલા હનુમાન મંદિર. ત્યાં ૧ ઓગસ્ટ ૧૯૬૪થી આજ સુધી અખંડ ‘શ્રી રામ જય રામ જય જય રામ’ની ધૂન ચાલુ છે — વિશ્વની સૌથી લાંબી અખંડ ધૂન તરીકે તેની ગિનેસ બુકમાં નોંધ છે.

મંગળવારે હનુમાનજીને સિંદૂર અને તેલ ચઢાવવું, હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ, મસૂરની દાળ, લાલ વસ્ત્ર અને તાંબાના વાસણનું દાન અને શક્ય હોય તો રક્તદાન — આ મંગળશાંતિના પ્રચલિત ઉપાય છે. લગ્ન પહેલાં કુજદોષ શાંતિ કરાવવાની પ્રથા પણ ઘણાં કુટુંબોમાં છે. પરવાળું મંગળનું રત્ન છે — મેષ અને વૃશ્ચિક લગ્નને તે મોટે ભાગે માફક આવે છે.