ਰਾਹੂ ਗ੍ਰਹਿ

ਰਾਹੂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਉਹ ਛਾਇਆ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ — ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਸ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਦਾ ਫਲ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰਾਹੂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹਤ, ਪਰਦੇਸ, ਤਕਨੀਕ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਹ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੰਦਾ ਓਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਵੀ ਓਥੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਰਾਹੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਕਈ ਗ੍ਰੰਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੰਭ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੁਆਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੰਭ ਦੇ ਮੂਲ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ।

ਉੱਚ-ਨੀਚ ਬਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣਾ ਗ਼ਲਤ ਹੋਵੇਗਾ: ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤੇ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਨੂੰ ਨੀਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਿਥੁਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤੇ ਧਨੁ ਨੂੰ ਨੀਚ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਜੋਤਸ਼ੀ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਘਰ, ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਰਾਹੂ ਅਸਲੀ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਕੱਟ-ਬਿੰਦੂ ਹੈ — ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਕਰੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਲਗਭਗ ੧੮ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰਾਹੂ ‘ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹਤ’ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੈ — ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤਕ ਬਹੁਤ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਵੀ ਓਥੋਂ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਹੂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਾਫ਼ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੌੜ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਨਸ਼ੇ।

ਰਾਹੂ ਦੀ ਮਹਾਦਸ਼ਾ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਆਰਦਰਾ, ਸਵਾਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਤਭਿਖਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਭਾਅ — ‘ਅਚਾਨਕ ਗਤੀ’। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਪਰਦੇਸ, ਪੇਸ਼ਾ ਬਦਲਣਾ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਤਰੱਕੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪੌੜੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ। ਰਾਹੂ-ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਰਾਹੂ-ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਦਸ਼ਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਥਿਰ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਉਧਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਰਾਹੂ ਲਈ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਠਕ ਲਈ ਇਹ ਸੁਖਾਵੀਂ ਗੱਲ ਹੈ — ਇੱਥੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵਰਤ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਰਾਹੂ ਦਾ ਅਸਲ ਰੋਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਤੋਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਮਲੀ ਗੱਲਾਂ — ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ, ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਦੂਰੀ, ਤੇ ਜੋ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਉਹ ਨਾ ਖ਼ਰੀਦਣਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਮਸਲਾ ਏਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਕਿਸੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸੰਗਤ ਤੇ ਰਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਨਵਗ੍ਰਹਿ — ਪੰਚਧਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ