ਅੱਜ ਦਾ ਕਰਣ — ਕੌਲਵ

ਇੱਕ ਤਿਥੀ ਦਾ ਠੀਕ ਅੱਧ ਹੀ ਇੱਕ ਕਰਣ ਹੈ, ਭਾਵ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੋਣੀ ਫ਼ਾਸਲਾ ੬ ਡਿਗਰੀ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇ ਓਨਾ। ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ੩੦ ਤਿਥੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਰਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੬੦ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਰੀਕ ਸਮਾਂ-ਵੰਡ ਹੈ — ਔਸਤਨ ਦਸ ਤੋਂ ਤੇਰਾਂ ਘੰਟੇ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਠਾਂ ਦੇ ਸੱਠ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ; ਨਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਰਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚਰ ਕਰਣ ਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰ ਕਰਣ ਹਨ। ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਣ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਜੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਲਈ ਦੋ ਕਰਣ ਛਪਦੇ ਹਨ।

ਤਰਤੀਬ ਸਿੱਧੀ ਹੈ। ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਗਿਣੀਏ ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿੰਸਤੁਘਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਬਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਤੱਕ ਸੱਤ ਚਰ ਕਰਣ ਅੱਠ ਗੇੜੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਖ਼ੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਚਤੁਸ਼ਪਾਦ ਤੇ ਨਾਗਵ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸੱਤ ਚਰ ਕਰਣ। ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਉਸੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਉਸ ਕਰਣ ਦਾ ਕੰਮ-ਖੇਤਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• ਬਵ — ਸ਼ੇਰ। ਨਵਾਂ ਉੱਦਮ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ।
• ਬਾਲਵ — ਬਾਘ। ਪੜ੍ਹਾਈ, ਦਾਖ਼ਲਾ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ।
• ਕੌਲਵ — ਸੂਰ। ਸਾਂਝ, ਵਿਆਹ, ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪੱਕੇ ਕਰਨੇ।
• ਤੈਤਿਲ — ਖੋਤਾ। ਉਸਾਰੀ, ਮਕਾਨ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਸੌਦਾ।
• ਗਰਜ — ਹਾਥੀ। ਖੇਤੀ, ਬੀਜ ਪਾਉਣਾ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕੰਮ।
• ਵਣਿਜ — ਗਾਂ। ਵਪਾਰ, ਹਿਸਾਬ ਨਿਬੇੜਨਾ ਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ।
• ਵਿਸ਼ਟੀ — ਕੁੱਕੜ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਦਰਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਜਿਤ।

ਚਾਰ ਸਥਿਰ ਕਰਣ। ਇਹ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚਤੁਸ਼ਪਾਦ, ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾਗਵ ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿੰਸਤੁਘਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਪੋਥੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਤੇ ਸਾਧਨਾ ਲਈ, ਚਤੁਸ਼ਪਾਦ ਨੂੰ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਦਾਨ ਲਈ, ਨਾਗਵ ਨੂੰ ਵਰਤ ਲਈ ਤੇ ਕਿੰਸਤੁਘਨ ਨੂੰ ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਆਰੰਭ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।

ਗਿਆਰਾਂ ਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੱਠ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਲਗਭਗ ਹਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ। ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਦਰਾ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ — ਮੁਹੂਰਤ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਮੇਖ, ਬ੍ਰਿਖ, ਮਿਥੁਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਭਦਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਆਹ, ਗ੍ਰਹਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਨਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਟਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਤੇ ਝਗੜੇ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਇਸ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ।

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇਸ ਸਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਕੰਮ, ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਬਿਕਰਮੀ ਜੰਤਰੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ।

ਤਿਥੀ, ਨਛੱਤਰ ਤੇ ਯੋਗ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਣ ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖ਼ਾਸ ਅੱਧ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਬਾਰੀਕ ਮੁਹੂਰਤ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਕਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੰਗ ਹੈ।

ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤਿਥੀ ਤੇ ਨਛੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਢੁੱਕਵੇਂ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਅੱਧ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ — ਤੇ ਜਵਾਬ ਕਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਅੱਜ ਦਾ ਪੰਚਾਂਗ, ਅੱਜ ਦਾ ਯੋਗ ਤੇ ਭਦਰਾ ਕਾਲ ਵੇਖੋ।