ਭਦਰਾ ਕਾਲ (ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ)

ਭਦਰਾ ਕਾਲ (Bhadra Kalam) ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਦਰਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟਾਲੋ

• ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਗਮ
• ਨਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹਣੀ
• ਗ੍ਰਹਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ (ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ)
• ਅਹਿਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ
• ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ

ਭਦਰਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

• ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਕੰਮ
• ਫ਼ਿਲਮ ਵੇਖਣਾ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ
• ਆਮ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਾਰਜ

⚠️ ਨੋਟ: ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ। ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਛਪੀ ਜੰਤਰੀ ਜਾਂ ਸਿਆਣੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੋ।

ਪੰਚਾਂਗ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅੰਗ ਕਰਣ ਇੱਕ ਤਿਥੀ ਦਾ ਠੀਕ ਅੱਧ ਹੈ, ਭਾਵ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੋਣੀ ਫ਼ਾਸਲਾ ੬ ਡਿਗਰੀ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ। ਗਿਆਰਾਂ ਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ, ਭਾਵ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਵਕਫ਼ੇ ਨੂੰ ਭਦਰਾ ਕਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਭਦਰਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਅੱਧ-ਤਿਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਵਿਸ਼ਟੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ — ਭਾਵ ਲਗਭਗ ਹਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਚੌਥ, ਅਸ਼ਟਮੀ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਤੀਜ, ਸਪਤਮੀ, ਦਸਮੀ ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਦਰਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਔਸਤਨ ਦਸ ਤੋਂ ਤੇਰਾਂ ਘੰਟੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭਦਰਾ ਦਿਨੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਤੀਂ, ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੌਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਦਰਾ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਦਿਨੇ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਦਿਨ ਵਾਲੀ ਭਦਰਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਭਦਰਾ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਕਿਸ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਭਦਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• ਸਵਰਗ ਭਦਰਾ — ਚੰਦਰਮਾ ਕਰਕ, ਸਿੰਘ, ਕੁੰਭ ਜਾਂ ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾਂਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ।
• ਪਾਤਾਲ ਭਦਰਾ — ਚੰਦਰਮਾ ਕੰਨਿਆ, ਤੁਲਾ, ਧਨੁ ਜਾਂ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਭੂਲੋਕ ਭਦਰਾ — ਚੰਦਰਮਾ ਮੇਖ, ਬ੍ਰਿਖ, ਮਿਥੁਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭਦਰਾ ਦੇ ਅੰਗ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਘੜੀਆਂ ਮੂੰਹ, ਫਿਰ ਗਲਾ, ਦਿਲ, ਧੁੰਨੀ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਪੂਛ। ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਭਦਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਤੇ ਪੂਛ ਵਾਲੀ ਲਗਭਗ ਬੇਅਸਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪੁਰਾਣੀ ਪੋਥੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਛ ਵੇਲੇ ਛੋਹਿਆ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਭਦਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੱਖੜੀ ਭਦਰਾ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੋਲਿਕਾ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਭਦਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਲਗਨ, ਗ੍ਰਹਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਹੂਰਤ ਕਢਵਾਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਪੁੱਛ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਭਦਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਥਿਤਾਂ ਤੇ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਹਿਮ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ, ਨਾਮਕਰਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਦਾ ਦਿਨ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਬਿਕਰਮੀ ਜੰਤਰੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣ ਲਈ।

ਜੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਟਕਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਸਿੱਧਾ ਹੈ — ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਓ, ਦਸਵੰਧ ਤੇ ਦਾਨ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪੂਜਾ, ਟੂਣੇ ਜਾਂ ਦਾਨ-ਦੱਛਣਾ ਵਾਲੇ ਉਪਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਭਦਰਾ ਇੱਕ ਕਰਣ ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਤਿਥੀ, ਨਛੱਤਰ, ਯੋਗ ਤੇ ਵਾਰ ਸਭ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਮੁਹੂਰਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਧਰੁਵ ਨਛੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਯੋਗ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜੇ ਸਵੇਰੇ ਭਦਰਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਰਜ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ ਕਰ ਲੈਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਰਾਹੂ ਕਾਲ, ਗੁਲਿਕ ਕਾਲ ਤੇ ਯਮਗੰਡ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਭਦਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਚਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਲੰਮੀ-ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ — ਇਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਸਭ ਇਕੱਠਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅੱਜ ਦਾ ਪੰਚਾਂਗ, ਕਰਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਅੱਜ ਦਾ ਕਰਣ ਤੇ ਸਮਾਂ ਚੁਣਨ ਲਈ ਮੁਹੂਰਤ ਵੇਖੋ।