ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ

ਬੁੱਧ ਬੁੱਧੀ, ਬੋਲ ਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕਾਰਕ ਹਨ ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਘਰ ਦੇ ਚਾਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕਾਰਕਤਵ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਬੁੱਧ ਮਾਮੇ ਦੇ ਵੀ ਕਾਰਕ ਹਨ। ਤੇ ‘ਵਿੱਦਿਆ’ ਦੇ ਕਾਰਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ; ਬੁੱਧ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਮਲ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ — ਹਿਸਾਬ, ਭਾਸ਼ਾ, ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਤੇ ਪਰਖ।

ਬੁੱਧ ਮਿਥੁਨ ਤੇ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਮੂਲਤ੍ਰਿਕੋਣ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ੧੬° ਤੋਂ ੨੦° — ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੰਗ ਪੱਟੀ। ਉੱਚ ਵੀ ਕੰਨਿਆ ੧੫°, ਨੀਚ ਮੀਨ ੧੫°।

ਯਾਨੀ ਬੁੱਧ ਉਹ ਇੱਕੋ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਅਮਲੀ ਨੁਕਤਾ ਹੈ: ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਬੁੱਧ ਹਰ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲੋਂ ਬਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੰਨਿਆ ਲਗਨ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਪਰਖ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।

ਬੁੱਧ ਇੱਕੋ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਾਸ਼ੀ ਕੰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ੨੮ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰ ਜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਸੋ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨਾਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧ ਅਕਸਰ ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਨਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ‘ਬੁੱਧਾਦਿੱਤ ਯੋਗ’ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਨਪੁੰਸਕ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੈ — ਉਹ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੇ ਗੁਣ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਬੁੱਧ ਦੀ ਮਹਾਦਸ਼ਾ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ — ਸ਼ੁੱਕਰ ਤੇ ਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ। ਅਸ਼ਲੇਸ਼ਾ, ਜੇਸ਼ਠਾ ਜਾਂ ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਭਾਅ — ‘ਫੈਲਾਅ ਤੇ ਜੋੜ’। ਇਹ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਨਪੁੰਸਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ — ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਉਸੇ ਦਾ ਗੁਣ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਫਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹਨ।

ਬੁੱਧ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬੋਲ ਹੈ, ਸੋ ਉਪਾਅ ਵੀ ਬੋਲ ਦਾ ਹੈ — “ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ”। ਹਰ ਵਾਅਦਾ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਜੋ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਪੂਰਾ।

ਅਮਲੀ ਸੇਵਾ — ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚ, ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੇ ਸੰਥਿਆ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤੁਰਦੀ ਹੈ — ਬੁੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

ਨਵਗ੍ਰਹਿ — ਪੰਚਧਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ