ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ

ਮੰਗਲ ਤੀਜੇ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਘਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਕ ਹਨ — ਹਿੰਮਤ, ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵੀ ਕਾਰਕ ਹਨ, ਸੋ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੰਗਲ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।

ਇੱਕ ਆਮ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ‘ਦੋਸ਼ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ’ ਸਮਝਣਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਦੋਸ਼ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਘਰ-ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਮੰਗਲ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਮੰਗਲ ਦੋ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ — ਮੇਖ ਤੇ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ। ਮੂਲਤ੍ਰਿਕੋਣ ਮੇਖ ਦੇ ੦° ਤੋਂ ੧੨°। ਉੱਚ ਮਕਰ ੨੮°, ਨੀਚ ਕਰਕ ੨੮°।

ਦੋਵਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਮੇਖ ਦਾ ਮੰਗਲ ਅਗਨੀ ਤੇ ਚਰ ਹੈ — ਬਾਹਰ ਲੜਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਦਾ ਮੰਗਲ ਜਲ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੈ — ਅੰਦਰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੇਖ ਲਗਨ ਦਾ ਗ਼ੁੱਸਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਲਗਨ ਦਾ ਨਹੀਂ।

ਮੰਗਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ੪੫ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਕਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਵੀ। ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਚੌਥੀ, ਸੱਤਵੀਂ ਤੇ ਅੱਠਵੀਂ — ਤਿੰਨ ਖ਼ਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਕੋਲ ਨਹੀਂ।

ਮੰਗਲ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ। ਬਲਵਾਨ ਮੰਗਲ ਵਾਲੇ ਜਾਤਕ ਔਖ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਮੰਗਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਿਜਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ — ਜ਼ਮੀਨ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਤੇ ਵਰਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ।

ਮੰਗਲ ਦੀ ਮਹਾਦਸ਼ਾ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਚਿੱਤਰਾ ਜਾਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਭਾਅ — ‘ਉੱਦਮ’। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ, ਉਸਾਰੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਛੇਤੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ — ਮੰਗਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਨੀ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਹੂ ਦੀ ਅੰਤਰਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੇ ਝਗੜੇ ਤੇ ਸੱਟ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੰਗਲ ਦੀ ਗੜਬੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਤੇ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਉਪਾਅ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਹੈ — “ਮਨਿ ਜੀਤੈ ਜਗੁ ਜੀਤੁ”। ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਦਾਨ-ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ; ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਦਤ ਦੀ ਹੈ: ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲੰਘਾਉਣੀ।

ਅਮਲੀ ਗੱਲਾਂ — ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖ਼ੂਨਦਾਨ, ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ (ਲੰਗਰ, ਉਸਾਰੀ, ਸਫ਼ਾਈ), ਤੇ ਨੇਮ ਨਾਲ ਕਸਰਤ। ਮੰਗਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਜੋ ਸਰੀਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਨਵਗ੍ਰਹਿ — ਪੰਚਧਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ