ਕੇਤੂ ਗ੍ਰਹਿ

ਕੇਤੂ ਮੋਖ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਕਾਰਕ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਰਕ ਹਨ।

ਜੇ ਰਾਹੂ ‘ਹੋਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ’ ਹਨ ਤਾਂ ਕੇਤੂ ‘ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ’। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਮਾਂਦਰੂ ਮੁਹਾਰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਹੀ ਕੇਤੂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਹੈ।

ਕੇਤੂ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਕਈ ਗ੍ਰੰਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੁਆਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉੱਚ-ਨੀਚ ਰਾਹੂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਮਤਭੇਦ ਇੱਥੇ ਵੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਪੱਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਨਹੀਂ: ਰਾਹੂ ਤੇ ਕੇਤੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੀਕ ੧੮੦° ਦੂਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਕਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਇੱਕ ਦੀ ਥਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਆਪੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਧੁਰੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਾਲਸਰਪ ਜੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਕੇਤੂ ਰਾਹੂ ਦਾ ਉਲਟਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ — ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਕੱਟ। ਦੋਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੀਕ ੧੮੦° ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਇੱਕ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਆਪੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿੰਸ਼ੋਤਰੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੇਤੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਸਾਲ।

ਜੇ ਰਾਹੂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹਤ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇਤੂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਉਪਰਾਮਤਾ ਦਾ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣਦਿਸਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕੇਤੂ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਕ ਵੀ ਹੈ।

ਕੇਤੂ ਦੀ ਮਹਾਦਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ — ਵਿੰਸ਼ੋਤਰੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ। ਅਸ਼ਵਨੀ, ਮਘਾ ਜਾਂ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਭਾਅ — ‘ਛੱਡਣਾ’। ਸੱਤ ਸਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਛੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਛਾਣ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੋਜ, ਇਲਾਜ, ਰੂਹਾਨੀ ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਅੰਤਰਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।

ਕੇਤੂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਜਾਂ ਪਿੰਡਦਾਨ ਦੀ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ — ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਡੇਰਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਅਰਦਾਸ, ਪਾਠ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਗਰ।

ਅਮਲੀ ਗੱਲਾਂ — ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇਮ ਨਾਲ ਚੋਗਾ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਅਧਿਐਨ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਲੈਣਾ। ਕੇਤੂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਮੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਵਗ੍ਰਹਿ — ਪੰਚਧਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ