रोहिणी नक्षत्र फल

रोहिणी नक्षत्र — खगोलीय विस्तार र मूल स्वभाव

रोहिणी वृषभ राशिमा 10°00' देखि 23°20' सम्म पूरै बस्छ। स्वामी चन्द्र, देवता ब्रह्मा-प्रजापति र प्रतीक शकट अर्थात् गोरुगाडा। चन्द्रमा वृषभमा उच्चको हुन्छ र रोहिणी त्यही उच्च राशिको मध्यभाग हो — अर्थात् पूरा नक्षत्रचक्रमा चन्द्रमालाई सबैभन्दा बढी बल यहीँ मिल्छ। त्यसैले रोहिणीलाई चन्द्रमाकी प्रिय भनिएको छ। फलादेशमा यसको अर्थ स्पष्ट छ: मन स्थिर, स्मरणशक्ति राम्रो, सौन्दर्यदृष्टि जन्मजात र भौतिक वस्तुतर्फ बलियो आकर्षण। शकट प्रतीकले सङ्ग्रह, ढुवानी र सञ्चय देखाउँछ — रोहिणी जातक रित्तो हात रहँदैन। श्रीकृष्णको जन्मनक्षत्र भएकाले यसको स्थान विशेष छ।

प्रथम पाददेखि चतुर्थ पादसम्मको भिन्नता

चारै पाद वृषभमा छन्, तर नवांश मेष-वृषभ-मिथुन-कर्कमा घुम्छ। प्रथम पाद मेष नवांशमा; मङ्गलका कारण उच्च चन्द्रमाको कोमलतामा धार आउँछ र जातक महत्त्वाकाङ्क्षी, प्रतिस्पर्धी बन्छ। द्वितीय पाद वृषभ नवांशमा — शुक्रमाथि शुक्र र उच्च चन्द्रमा, रोहिणीको सबैभन्दा भोगसम्पन्न संरचना; कला, सङ्गीत, सुगन्ध र भोजनको तीव्र रुचि। तृतीय पाद मिथुन नवांशमा; बुधका कारण व्यापार-बुद्धि, मोलमोलाइ र लेखनतर्फ झुकाव। चतुर्थ पाद कर्क नवांशमा — चन्द्रमामाथि चन्द्रमा, अर्थात् नक्षत्रको भावनात्मक शिखर; मातृभाव, घरप्रतिको मोह र मनमौजीपन तीनै यहीँ सबैभन्दा बढी। पहिलो पाद कमाउँछ, चौथो सम्हाल्छ।

गण, योनि, नाडी र वर्णको व्यावहारिक अर्थ

गण मनुष्य, योनि सर्प (भाले), नाडी अन्त्य र वृषभ राशिले वर्ण वैश्य। सर्प योनिको शत्रु नकुल अर्थात् न्याउरी मुसो योनि हो — अर्थात् उत्तराषाढा एक्लो नक्षत्रसँग सिधा योनिवैर बन्छ, र यो सम्झनलायक छ किनकि नकुल योनि पूरा नक्षत्रचक्रमा एक्लै छ। अन्त्य नाडी भएकाले कृत्तिका, आश्लेषा, मघा, स्वाति, विशाखा, उत्तराषाढा, श्रवण र रेवतीसँग नाडी दोष लाग्छ। मृगशिरा पनि सर्प योनिको हो, त्यसैले रोहिणी–मृगशिरा जोडीको योनिकूट पूरै मिल्छ।

विंशोत्तरी दशा-क्रम

रोहिणीमा जन्म भए दस वर्षको चन्द्र महादशाबाट जीवन सुरु हुन्छ। यहाँ एउटा विशेष योग छ: दशाको स्वामी चन्द्र, जन्मनक्षत्रको स्वामी पनि चन्द्र, र त्यो पनि उच्चको। त्यसैले रोहिणी जातकको बाल्यकाल प्रायः सुखी, प्रशंसाले भरिएको र आमाको नजिक बित्छ। त्यसपछि सात वर्षको मङ्गल महादशा आउँछ र त्यहीँ पहिलो ठूलो धक्का लाग्छ; यो विरोधाभास रोहिणी जातकको जीवनमा बारम्बार देखिन्छ।

आजीविकाको दिशा

शकट र प्रजापतिबाट कृषि, दुग्ध व्यवसाय, खाद्य प्रशोधन, होटल, यातायात र भण्डारण-व्यवस्थापन निस्कन्छन्। उच्च चन्द्रमाका कारण सङ्गीत, अभिनय, कपडा उद्योग, गहना र सौन्दर्य-प्रसाधनमा पनि ठूलो सफलता। घरजग्गा, बैंकिङ र जमिनको कारोबार पनि रोहिणीका परम्परागत क्षेत्र मानिन्छन्।

दाम्पत्य र गुण मिलान

रोहिणी जातक साथीलाई मनैदेखि माया गर्छन्, तर अधिकार-भाव बढ्यो भने त्यही सम्बन्ध भारी बन्छ। सर्प–नकुल वैरका कारण उत्तराषाढासँग मिलान अवश्य जाँच्नुहोस्; अन्त्य नाडीको दोष र वैश्य वर्णको विचार पनि आवश्यक। वृषभ स्थिर राशि हो, त्यसैले दाम्पत्य टिकाउ रहन्छ, केवल शङ्काबाट बच्नुहोस्।

दिनचर्या र सामान्य स्वास्थ्य

वृषभ राशि घाँटी, गर्दन र स्वरसँग जोडिएको छ; साथै मिठाईको रुचि र बसिरहने काम मिलेर तौल बढाउँछन्। नियमित पैदल हिँडाइ, गुलियोमा संयम र घाँटीको हेरचाह — यत्ति सरल दिनचर्या पर्याप्त छ। कुनै समस्या लामो समयसम्म रहे विशेषज्ञकहाँ जानुहोस्।

नेपालको उपासना-परम्परा

रोहिणी श्रीकृष्णको जन्मनक्षत्र हो र नेपालमा यसको सिधा सम्बन्ध ललितपुरको पाटन दरबार क्षेत्रस्थित कृष्ण मन्दिरसँग छ, जहाँ श्रीकृष्ण जन्माष्टमीको रात हजारौँ भक्त दियो बालेर भजन-कीर्तनमा जाग्राम बस्छन्। रोहिणी जातकका लागि जन्माष्टमीको व्रत, पाटन कृष्ण मन्दिरको दर्शन र गौसेवा सबैभन्दा सुसंगत उपाय हुन्। चन्द्रमाका लागि सोमबार दूधको दान र शिव उपासना पनि प्रचलित छ।