अश्विनी नक्षत्र फल

अश्विनी नक्षत्र — खगोलीय विस्तार र मूल स्वभाव

सत्ताईस नक्षत्रको गणना अश्विनीबाट सुरु हुन्छ। मेष राशिमा 0°00' देखि 13°20' सम्म फैलिएको यो नक्षत्र पूरै एउटै राशिभित्र अटाउँछ, त्यसैले यसका चारै पादको जन्मराशि मेष नै रहन्छ। स्वामी केतु, देवता अश्विनीकुमार र प्रतीक घोडाको टाउको। ध्यान दिनुपर्ने कुरा के हो भने केतु तीन नक्षत्रको स्वामी हो, तर ती तीनमध्ये अश्विनीको केतुको व्यवहार सबैभन्दा फरक हुन्छ — नक्षत्रमालामा यसको पछाडि केही पनि छैन। मघाको केतु पितृहरूको हिसाब बोकेर हिँड्छ र मूलको केतु जरैदेखि उखेल्छ; अश्विनीको केतु भने रित्तो छ। पुरानो सञ्चय नभएकाले यहाँको गति लगामविहीन हुन्छ — पहिले पाइला, अनि मात्र सोच।

प्रथम पाददेखि चतुर्थ पादसम्मको भिन्नता

चारै पाद मेषमा भए पनि हरेक पादमा नवांश बदलिन्छ र वास्तविक फलभेद त्यहीँ लुकेको हुन्छ। प्रथम पादको नवांश मेष — मङ्गलमाथि मङ्गल, अर्थात् शुद्ध साहस; यस्ता जातक आफ्नै बलमा सुरुवात गर्छन् र असफलताको डरले उनीहरूलाई रोक्न सक्दैन। द्वितीय पादको नवांश वृषभ; शुक्र आएपछि गतिमा व्यावहारिक समझ थपिन्छ, कमाइ र सञ्चय दुवै सप्रिन्छन्। तृतीय पादको नवांश मिथुन; बुधका कारण हातको फुर्ती बुद्धिको फुर्तीमा बदलिन्छ र लेखन, संवाद तथा बजारीकरणतर्फ झुकाव बन्छ। चतुर्थ पादको नवांश कर्क; चन्द्रमाको प्रभावले त्यही दौड परिवार र बिरामीको सेवातर्फ मोडिन्छ। पहिलो पाद आफ्नै लागि दौडन्छ, चौथो अरूका लागि।

गण, योनि, नाडी र वर्णको व्यावहारिक अर्थ

गण देव, योनि अश्व (भाले), नाडी आदि र मेष राशिका कारण वर्ण क्षत्रिय। सूचीका रूपमा यो राम्रो देखिन्छ, तर चिना मिलाउँदा यसको प्रयोग फरक हुन्छ। अश्व योनिको शत्रु महिष योनि हो — त्यसैले हस्त र शतभिषासँग योनि मेलापक कमजोर पर्छ। आदि नाडी भएकाले आर्द्रा, पुनर्वसु, उत्तरा फाल्गुनी, हस्त, ज्येष्ठा, मूल, शतभिषा र पूर्वा भाद्रपदसँग नाडी दोष लाग्छ। घोडाको टाउको गतिको मात्र प्रतीक होइन — मस्तक कालपुरुषको मेष अङ्ग हो, त्यसैले अश्विनी जातकको सारा तनाव टाउकोमै चढ्छ।

विंशोत्तरी दशा-क्रम

अश्विनीमा जन्म भए जीवनको सुरुवात केतु महादशाबाट हुन्छ र केतुको पूरा महादशा जम्मा सात वर्षको हुन्छ। जन्मको समयमा चन्द्रमा नक्षत्रको कुन अंशमा थियो, त्यसबाट बाँकी दशा निर्धारण हुन्छ। सात वर्षको यो दशा बाल्यकालमै सकिन्छ र तुरुन्तै बीस वर्षको शुक्र महादशा आउँछ — अर्थात् अश्विनी जातकका विद्यालय र युवावस्थाका सबै वर्ष शुक्रको हातमा रहन्छन्। सुरुको छरपस्ट अवस्था र त्यसपछिको समृद्ध समय, यो विरोधाभास यही संरचनाबाट निस्कन्छ।

आजीविकाको दिशा

अश्विनीकुमार देवताहरूका वैद्य हुन्; त्यसैले आपत्कालीन चिकित्सा, दुर्घटना विभाग, एम्बुलेन्स सेवा, निश्चेतना, हाडजोर्नी र पशुचिकित्सा विशेष अनुकूल छन्। घोडाको प्रतीकबाट यातायात, मोटर उद्योग, कुरियर र खेलकुद पनि जोडिन्छन्। केतुका कारण आयुर्वेद, पञ्चकर्म र वैकल्पिक चिकित्सामा पनि सफलता मिल्छ। लामो र ढिलो गतिका जागिरमा यी जातक दिक्क हुन्छन्।

दाम्पत्य र गुण मिलान

छिटो निर्णय गर्ने बानी दाम्पत्यमा पनि देखिन्छ र कठिनाइ त्यहीँबाट सुरु हुन्छ। धैर्यवान्, सहनशील र स्पष्ट बोल्ने जीवनसाथी अश्विनी जातकका लागि सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ। गुण मिलानमा नाडी र भकूट दोषसँगै माथि उल्लेखित अश्व–महिष योनिवैर अवश्य हेर्नुहोस्। मेष राशि भएकाले मङ्गलको स्थितिमा छुट्टै विचार आवश्यक छ।

दिनचर्या र सामान्य स्वास्थ्य

टाउको, निधार र निद्रा — यी तीनमा ध्यान दिनुहोस्। अत्यधिक दौडधुपले ल्याउने थकान, अधुरो निद्रा र खानाको अनियमित समय यी जातकको सामान्य गुनासो हो। बिहानको व्यायाम, तोकिएको समयमा भोजन र दिनमा अलिकति शान्त समय — यत्ति अनुशासन नै पर्याप्त छ। कुनै समस्या भए चिकित्सकको परामर्श लिनुहोस्; ज्योतिष उपचारको विकल्प होइन।

नेपालको उपासना-परम्परा

अश्विनी नक्षत्रचक्रको पहिलो नक्षत्र हो र नेपालमा नयाँ वर्ष बैशाख १ गते, अर्थात् सूर्य मेष राशिमा प्रवेश गर्ने दिनबाट सुरु हुन्छ — नयाँ सुरुवातको यो भाव अश्विनीको स्वभावसँग सिधै मेल खान्छ। यसै अवसरमा भक्तपुरमा बिस्केट जात्रा मनाइन्छ र नदी-तीर्थमा स्नान गरी सङ्कल्प गर्ने परम्परा छ। यी जातकका लागि नववर्षमा तीर्थस्नान, जन्मनक्षत्रको दिन अस्पताल वा वृद्धाश्रममा अन्नदान र केतुका लागि भक्तपुरको सूर्यविनायक गणेशको उपासना तथा संकष्टी चतुर्थीको व्रत सबैभन्दा सुसंगत उपाय हुन्।