हस्त नक्षत्र फल

हस्त नक्षत्र — खगोलीय विस्तार र मूल स्वभाव

हस्त कन्या राशिमा 10°00' देखि 23°20' सम्म पूरै बस्छ। स्वामी चन्द्र, देवता सवितृ अर्थात् सूर्यको प्रेरक रूप, र प्रतीक खुला हत्केला। हत्केलाको प्रतीक सरल देखिन्छ, तर त्यसमा यस नक्षत्रको पूरा स्वभाव समाहित छ: हातले दिन्छ, लिन्छ, गढ्छ, आशीर्वाद दिन्छ र सीप देखाउँछ। चन्द्रमाका तीन नक्षत्र छन् — रोहिणीको चन्द्र उच्चको र भोगसम्पन्न, श्रवणको चन्द्र सुन्ने र श्रद्धालु, जबकि हस्तको चन्द्र कालिगड हो। कन्या बुधको विश्लेषक राशि हो, त्यसैले यहाँको चन्द्रले भावनाभन्दा बढी सटीकतालाई महत्त्व दिन्छ; त्यसैले हस्त जातकका हात र हिसाब दुवै पक्का हुन्छन्।

प्रथम पाददेखि चतुर्थ पादसम्मको भिन्नता

चारै पाद कन्यामा, नवांश मेष-वृषभ-मिथुन-कर्क। प्रथम पाद मेष नवांशमा; मङ्गलका कारण हातलाई गति र साहस मिल्छ — शल्यक्रिया, यन्त्र-कार्य, खेलकुद। द्वितीय पाद वृषभ नवांशमा; शुक्रका कारण त्यही हात कलात्मक बन्छ — चित्रकला, गरगहना, कपडा-कार्य, पाककला। तृतीय पाद मिथुन नवांशमा; बुधका कारण हस्तकौशलसँग संवाद जोडिन्छ — लेखन, हिसाब, व्यापार। चतुर्थ पाद कर्क नवांशमा; चन्द्रमामाथि चन्द्रमा, नक्षत्रस्वामी र नवांशस्वामी एउटै — यहाँको जातक सबैभन्दा भावनाप्रधान, सेवाभावी र उपचारक प्रवृत्तिको हुन्छ। पहिलो पादको हातले काट्छ, चौथो पादको हातले सान्त्वना दिन्छ।

गण, योनि, नाडी र वर्णको व्यावहारिक अर्थ

गण देव, योनि महिष अर्थात् भैँसी (पोथी), नाडी आदि र कन्या राशिले वर्ण वैश्य। महिष योनिको शत्रु अश्व योनि हो — त्यसैले अश्विनी र शतभिषासँग योनि मेलापक कमजोर हुन्छ; स्वाति पनि महिष योनिको हो, त्यसैले हस्त–स्वाति जोडीको योनिकूट पूरै मिल्छ। आदि नाडी भएकाले अश्विनी, आर्द्रा, पुनर्वसु, उत्तरा फाल्गुनी, ज्येष्ठा, मूल, शतभिषा र पूर्वा भाद्रपदसँग नाडी दोष आउँछ। देवगण र वैश्य वर्णका कारण अधिकांश केटा-केटीसँग मिलान सजिलो हुन्छ।

विंशोत्तरी दशा-क्रम

हस्तमा जन्म भए दस वर्षको चन्द्र महादशाबाट जीवन सुरु हुन्छ। रोहिणीका जातकको दशा-आरम्भ पनि चन्द्रकै हुन्छ, तर त्यहाँ चन्द्र आफ्नो उच्च राशिमा हुन्छ र यहाँ बुधको कन्या राशिमा — त्यसैले यहाँको बाल्यकाल बढी व्यावहारिक, अनुशासित र सीप सिक्दै बित्छ। त्यो सकिनेबित्तिकै सात वर्षको मङ्गल महादशा आउँछ; यही अवधिमा धेरै हस्त जातकले आफ्नो प्रत्यक्ष सीपलाई कमाइमा बदल्छन्।

आजीविकाको दिशा

हातको प्रतीकबाट शल्यक्रिया, दन्त चिकित्सा, फिजियोथेरापी, मालिस-उपचार, हस्तकला, सुनारको काम, मूर्तिकला र पाककला सिधै निस्कन्छन्। सवितृ देवता भएकाले शिक्षण, तालिम र मार्गदर्शन पनि अनुकूल छ। कन्या राशिका कारण लेखा, तथ्याङ्कशास्त्र, डाटा विश्लेषण र गुणस्तर नियन्त्रणमा पनि सफलता। हस्तरेखा, ज्योतिष र वास्तुजस्ता परम्परागत विद्याले पनि यी जातकलाई विशेष आकर्षित गर्छन्।

दाम्पत्य र गुण मिलान

हस्त जातक सूक्ष्म रूपमा हेरचाह गर्छन्, तर उनीहरूको परीक्षक दृष्टि साथीलाई आलोचनाजस्तो लाग्न सक्छ। खुला स्वभावको र प्रशंसा गर्ने साथी यिनको पूरक हो। महिष–अश्व योनिवैर र आदि नाडीको दोष गुण मिलानमा हेर्नुहोस्। कन्या राशि भएकाले अपेक्षा प्रस्ट भन्ने बानी बसाले गृहस्थी निर्विघ्न चल्छ।

दिनचर्या र सामान्य स्वास्थ्य

कन्या राशि पेट र आन्द्रासँग जोडिएको छ; अति-चिन्तन, अनियमित खाना र हातको अत्यधिक प्रयोग — यिनबाट समस्या सम्भव छ। ताजा खाना, समयमै भोजन, नाडी-औँलाको हल्का व्यायाम र पर्याप्त निद्रा उपयोगी छ। समस्या बढेमा विशेषज्ञकहाँ जानुहोस्।

नेपालको उपासना-परम्परा

सवितृ अर्थात् सूर्य, र नेपालमा सूर्योपासनाको सबैभन्दा ठूलो पर्व छठ हो — मधेशका जनकपुर, वीरगन्ज, राजविराजदेखि काठमाडौंको कमलपोखरी र बागमती किनारसम्म लाखौँ व्रती अस्ताउँदो र उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिन जलाशयमा उभिन्छन्; जनकपुरको गङ्गासागर र धनुषसागरमा छठको दृश्य विशेष प्रसिद्ध छ। छठमा हात जोडेर, आफ्नै हातले बनाएको ठेकुवा र सूपसहित सूर्यलाई अर्घ्य दिनु — हात र सूर्यको यो संयोग हस्त नक्षत्रसँग ठ्याक्कै मेल खान्छ। यी जातकका लागि छठको व्रत वा अर्घ्य, आइतबार सूर्य-नमस्कार र आफ्नै हातले बनाएको वस्तु वा भोजनको दान सबैभन्दा सुसंगत उपाय हुन्।