✨ आजको योग
ध्रुव योग — अचल योग। दीर्घकालीन योजना र घरजग्गासम्बन्धी कामका लागि राम्रो।
ℹ️ पञ्चाङ्ग योगको गणना — अन्तर होइन, जोड
कुनै क्षणको सूर्यको निरयन भोगांश र चन्द्रमाको निरयन भोगांश जोड्नुहोस्, अनि त्यो जोडलाई 13 अंश 20 कलाले भाग गर्नुहोस्; जुन भागफल आउँछ, त्यही त्यस समयको योग हो। त्यसैले योगहरूको कुल सङ्ख्या 27 छ। तिथि सूर्य-चन्द्रको अन्तरबाट बन्छ भने योग तिनको जोडबाट — दुवैबीचको आधारभूत भिन्नता यही हो।
दुवै ग्रह सँगसँगै अघि बढिरहन्छन्, त्यसैले एउटा योग औसतमा 22 देखि 26 घण्टासम्म रहन्छ; कहिलेकाहीँ एकै दिनमा दुईवटा योग फेरिन्छन्। यो पनि ख्याल राख्नुहोस् कि यो पञ्चाङ्ग योग हो — कुण्डलीका राजयोग, गजकेसरी योग वा पञ्चमहापुरुष योगसँग यसको कुनै सम्बन्ध छैन। ती ग्रहहरूको युति र दृष्टिबाट बन्छन्, यो भने केवल एउटा काल-मापन हो।
✨ सत्ताइस योग — क्रम र स्वभाव
योगहरूको क्रम सधैं उस्तै रहन्छ; सत्ताइसौँ सकिनेबित्तिकै फेरि पहिलोबाट सुरु हुन्छ।
- विष्कुम्भ — अवरोध; महत्त्वपूर्ण काम पछि सार्नुहोस्। प्रीति — स्नेह र सम्बन्ध; विवाहका लागि श्रेष्ठ।
- आयुष्मान — आयु र आरोग्य; उपचार सुरु गर्न। सौभाग्य — भाग्य र शुभ समाचार।
- शोभन — सौन्दर्य, कला र वस्त्र। अतिगण्ड — सङ्कट; विवादबाट टाढा रहनुहोस्।
- सुकर्मा — सत्कर्म र समाजसेवा। धृति — धैर्य र स्थिर निर्णय।
- शूल — टकराव; होसियारीसाथ चल्नुहोस्। गण्ड — गडबडी; नयाँ सुरुवात नगर्नुहोस्।
- वृद्धि — बढोत्तरी; व्यापार विस्तारका लागि मध्यम-शुभ। ध्रुव — स्थायित्व; जग्गा र घर।
- व्याघात — आघात; एक्लै यात्रा नगर्नुहोस्। हर्षण — आनन्द; चाडपर्व र समारोह।
- वज्र — कठोरता; धैर्य आवश्यक। सिद्धि — कार्यसिद्धि; नयाँ उद्यमका लागि सर्वोत्तम।
- व्यतीपात — सबैभन्दा कठिन दुईमध्ये एक; मङ्गल कार्य पूर्ण रूपमा वर्जित। वरीयान — मन्द गति; दैनिक काममा कुनै बाधा छैन।
- परिघ — प्रतिबन्ध; अवरोध आउन सक्छ। शिव — आध्यात्मिकता र शान्ति।
- सिद्ध — अनुसन्धान, औषधि र साधना। साध्य — परिश्रमबाट लक्ष्य-प्राप्ति।
- शुभ — हरेक मङ्गल कार्यका लागि। शुक्ल — शुद्धि र अध्ययन।
- ब्रह्म — विद्या र केही नयाँ सिक्न। इन्द्र — नेतृत्व, अधिकार र विजय।
- वैधृति — व्यतीपातको जोडी; यी दुवैमा शुभ कर्म पूर्ण रूपमा रोकिन्छन्।
यी सत्ताइसमध्ये सोह्र शुभ, नौ अशुभ र वृद्धि तथा वरीयान दुई मध्यम मानिन्छन्। अशुभ नौवटा हुन् — विष्कुम्भ, अतिगण्ड, शूल, गण्ड, व्याघात, वज्र, व्यतीपात, परिघ र वैधृति। यिनमध्ये व्यतीपात र वैधृति सबैभन्दा कठोर छन्, किनभने यी तिनै दुई सन्धि हुन् जहाँ सूर्य र चन्द्रमाको क्रान्ति बराबर हुन्छ।
🪔 दुई सामान्य भ्रम — र व्यतीपातको अर्को पक्ष
पहिलो भ्रम यो हो कि अमृतसिद्धि योग र सर्वार्थसिद्धि योग यिनै 27 पञ्चाङ्ग योगमा गनिन्छन्। त्यसो होइन। ती बार र नक्षत्रको मेलबाट बन्ने बिलकुल फरक श्रेणी हुन् — जस्तै आइतबार हस्त नक्षत्र परेमा अमृतसिद्धि योग बन्छ। पात्रोमा तीनै एकसाथ छापिने भएकाले भ्रम हुन्छ। दोस्रो भ्रम यो कि अशुभ योगमा कुनै काम गर्न मिल्दैन; वास्तवमा दैनिक काम, जागिर, पढाइ र चलिरहेको यात्रामा कुनै रोक छैन, केवल नयाँ मङ्गल कार्यको सुरुवात मात्र पन्छाइन्छ।
व्यतीपात र वैधृतिको अर्को पक्ष पनि छ, जसबारे कमै भनिन्छ। जुन दिन मङ्गल कार्यका लागि वर्जित छन्, तिनै दिन श्राद्ध, तर्पण, दान र तीर्थस्नानका लागि विशेष पुण्यदायी मानिन्छन्। पशुपतिको बागमती, गोसाइँकुण्ड, बराहक्षेत्रको कोशी र देवघाटजस्ता पवित्र नदी-तटमा व्यतीपातको दिन स्नान गर्ने परम्परा यसै कारणले हो। पात्रोमा यी दिनलाई छुट्टै चिनो लगाइन्छ।
नोट: यस पृष्ठको योग गणना अनुमानित हो। विवाह वा गृहप्रवेशजस्ता प्रमुख कामका लागि आफ्नो क्षेत्रको छापिएको पात्रोसँग मिलाएर हेर्नुहोस्। थप हेर्नुहोस् — आजको पञ्चाङ्ग, आजको करण र आजको चौघडिया।