जन्मकुण्डली कसरी हेर्ने र पढ्ने — सुरुदेखि बुझ्ने तरिका

जन्मकुण्डली कसरी हेर्ने र पढ्ने — सुरुदेखि बुझ्ने तरिका

आफ्नो जन्मकुण्डली पढ्दा पहिले लग्न र लग्नेश हेर्नुहोस्, त्यसपछि चन्द्र राशि र नक्षत्र, अनि भावमा बसेका ग्रह, ग्रहदृष्टि र अन्त्यमा चलिरहेको दशा। यही क्रम समातेपछि आफ्नो कुण्डलीको स्वभाव र समयको मोटामोटी चित्र तपाईं आफैँ बुझ्न सक्नुहुन्छ। चालीस वर्षसम्म हजारौँ चिना हेर्दा मैले यही बाटो अपनाएको छु, त्यसैलाई सरल भाषामा तल राखेको छु।

कुण्डलीको नक्सा पहिलो नजरमा कसरी चिन्ने?

जन्मकुण्डली बाह्र खानाको एउटा नक्सा हो। उत्तर भारतीय शैलीमा माथिको बीचको खाना पहिलो भाव अर्थात् लग्न हुन्छ र गन्ती उल्टो दिशा (वामावर्त) मा अघि बढ्छ। दक्षिण भारतीय शैलीमा राशिका खाना स्थिर रहन्छन् र लग्न भएको खानामा चिह्न लगाइएको हुन्छ। नेपालमा धेरैजसो छापिएका चिनामा उत्तरी शैली देखिन्छ।

हरेक खानामा लेखिएको अङ्क राशिको नम्बर हो। मेष १, वृष २, मिथुन ३ र यसरी नै मीन १२ सम्म। ग्रहका नाम छोटो रूपमा लेखिन्छन्, जस्तै सू (सूर्य), चं (चन्द्र), मं (मङ्गल), बु (बुध), गु (गुरु), शु (शुक्र), श (शनि), रा (राहु), के (केतु)। आफ्नै कुण्डलीमा कुन ग्रह कुन खानामा छ भनेर पहिले एउटा कागजमा सूची बनाउनुहोस्। यो सानो अभ्यासले आधा अन्योल हटाइदिन्छ।

आफ्नो कुण्डली अझै बनाउनुभएको छैन भने निःशुल्क जन्मकुण्डली मा जन्म मिति, समय र स्थान राखेर बनाउन सक्नुहुन्छ।

पहिलो कदम: लग्न र लग्नेश के हो?

लग्न भनेको तपाईं जन्मिँदा पूर्वी क्षितिजमा उदाइरहेको राशि हो। यो करिब दुई घण्टामा बदलिने भएकाले जन्मसमय एक–दुई घण्टा चुके पनि लग्न फरक पर्न सक्छ। त्यसैले जन्मसमय ठीक छ कि छैन भन्ने कुरा सबैभन्दा पहिले जाँच्नुपर्छ।

लग्नको स्वामी ग्रहलाई लग्नेश भनिन्छ। उदाहरणका लागि लग्न कर्कट हो भने लग्नेश चन्द्र हुन्छ। लग्नेश कुन भावमा बसेको छ, कुन राशिमा छ, बलियो छ कि कमजोर छ भन्ने कुराले व्यक्तिको मूल स्वभाव र जीवनको दिशा देखाउँछ। लग्नको विस्तृत अर्थ बुझ्न लग्न कुण्डलीको आधारशिला लेख पढ्न सक्नुहुन्छ, र लग्न थाहा छैन भने लग्न क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्नुहोस्।

दोस्रो कदम: चन्द्र राशि र नक्षत्र कुन हो?

नेपाली परम्परामा राशिफल, दशा र गोचर प्रायः चन्द्र राशिबाट हेरिन्छ। चन्द्रमा जुन राशि र जुन नक्षत्रमा थियो, त्यसैले मनको प्रवृत्ति, भावना र विंशोत्तरी दशाको सुरुवात निर्धारण गर्छ। कुण्डलीमा ‘चं’ कुन खानामा छ हेर्नुहोस् र त्यो राशिको नम्बर टिप्नुहोस्।

लग्नले बाहिरी व्यक्तित्व र शरीरको ढाँचा देखाउँछ भने चन्द्रले भित्री मन देखाउँछ। दुवै मिलाएर हेर्दा मात्र व्यक्तिको चित्र पूरा हुन्छ। एउटा मात्र हेरेर निष्कर्ष निकाल्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ।

तेस्रो कदम: कुन भावमा कुन ग्रह छ?

अब बाह्र भावमा बसेका ग्रह हेर्नुहोस्। पहिलो भाव शरीर र स्वभाव, दोस्रो धन र वाणी, तेस्रो साहस र भाइबहिनी, चौथो घर र आमा, पाँचौँ सन्तान र विद्या, छैटौँ ऋण–रोग–शत्रु, सातौँ जीवनसाथी र साझेदारी, आठौँ अप्रत्याशित परिवर्तन, नवौँ भाग्य र धर्म, दसौँ कर्म, एघारौँ लाभ र बाह्रौँ खर्च र एकान्तसँग जोडिन्छ। हरेक भावको छुट्टाछुट्टै व्याख्या कुण्डलीका बाह्र भाव लेखमा छ।

एउटा ग्रह भावमा बस्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यो ग्रह आफ्नै राशिमा छ कि उच्च वा नीच राशिमा, अरू ग्रहसँग बसेको छ कि एक्लै, र कुन ग्रहले त्यसलाई हेरेको छ भन्ने कुरा पनि हेर्नुपर्छ।

चौथो कदम: आफ्नो हालको दशा कुन चलिरहेको छ?

कुण्डली पढ्दा समय बुझ्ने सबैभन्दा काम लाग्ने औजार दशा हो। नेपालमा सबैभन्दा प्रचलित विंशोत्तरी दशा हो, जसमा जन्मनक्षत्रको स्वामीबाट सुरु भई एकपछि अर्को ग्रहको महादशा चल्छ। महादशाभित्र अन्तर्दशा हुन्छ। हेर्नुपर्ने कुरा: दशानाथ ग्रह कुन भावमा छ, कुन भावको स्वामी हो र कुन ग्रहसँग सम्बन्धित छ।

दशानाथ बलियो र शुभ भावसँग जोडिएको छ भने त्यस अवधिमा सहजता बढ्छ, कमजोर वा कठिन भावसँग जोडिएको छ भने धैर्य र तयारी बढी चाहिन्छ। आफ्नो दशा तालिका दशा पृष्ठमा हेर्न सकिन्छ, र विस्तृत व्याख्या विंशोत्तरी महादशा मा पाइन्छ।

कुण्डली पढ्दा नगर्नुपर्ने सामान्य गल्तीहरू

• जन्मसमय अनुमानले राख्नु, जसले लग्न र भाव नै बदलिदिन सक्छ।
• एउटा ग्रहको स्थिति हेरेर डराउनु वा खुसी हुनु; पूरा कुण्डलीको सन्तुलन हेर्नुपर्छ।
• दोषको नाम सुनेर निष्कर्ष निकाल्नु; धेरै दोषका आफ्नै परिहार र शर्त हुन्छन्।
• कुण्डलीलाई भाग्यको अन्तिम फैसला ठान्नु; यो प्रवृत्ति देखाउने नक्सा हो, कर्मको विकल्प होइन।

आफैँ पढ्ने अभ्यास कसरी गर्ने?

पहिलो हप्ता केवल लग्न, चन्द्र राशि र नक्षत्र पक्का गर्नुहोस्। दोस्रो हप्ता ग्रहहरू कुन भावमा छन् भनेर सूची बनाउनुहोस्। तेस्रो हप्ता चलिरहेको महादशा र अन्तर्दशा हेर्नुहोस्। एकैचोटि सबै बुझ्न खोज्दा अलमल हुन्छ, त्यसैले एउटा तह बुझेपछि मात्र अर्कोमा जानुहोस्। कुनै गम्भीर निर्णय — विवाह, व्यवसाय, ठूलो लगानी — कुण्डलीको भरमा मात्र नगर्नुहोस्; अनुभवी ज्योतिषसँग परामर्श गर्नु राम्रो हुन्छ। यो लेख जानकारीका लागि हो, कुनै निश्चित परिणामको ग्यारेन्टी होइन।

Janma kundali kasari herne, china kasari padhne, janam kundli in Nepali भनेर खोज्ने धेरैले यही प्रश्न सोध्छन्: कहाँबाट सुरु गर्ने? उत्तर सरल छ — लग्न, चन्द्र राशि, भाव, ग्रह, दशा, यही क्रममा।

अक्सर सोधिने प्रश्नहरू

कुण्डली हेर्न जन्मसमय कति ठीक हुनुपर्छ?

जति सकिन्छ उति ठीक हुनुपर्छ। लग्न करिब दुई घण्टामा बदलिन्छ भने नवांश जस्ता सूक्ष्म चक्र त्योभन्दा चाँडै फरक पर्छन्। अस्पतालको अभिलेख वा जन्मदर्ता प्रमाणपत्रमा लेखिएको समय सबैभन्दा भरपर्दो हुन्छ।

नेपाली चिनामा के फरक हुन्छ?

मूल गणित उही वैदिक पद्धतिको हुन्छ। फरक मुख्यतः लेखन शैली, नक्षत्र–चरणको नामकरण र पात्रो (पञ्चाङ्ग) को प्रयोगमा देखिन्छ, जस्तै विक्रम संवत् अनुसार मिति राख्ने चलन।

कुण्डली आफैँ पढेर निर्णय गर्न मिल्छ?

आधारभूत बुझाइका लागि हुन्छ, तर विवाह, स्वास्थ्य वा लगानी जस्ता ठूला निर्णयमा केवल कुण्डलीमा भर नपरी व्यावहारिक कुरा र अनुभवी ज्योतिषको सल्लाह पनि लिनुहोस्।