कृत्तिका नक्षत्र भविष्य

कृत्तिका नक्षत्र — नक्षत्रविस्तार आणि मूळ स्वरूप

कृत्तिका हे पहिले दुभंगलेले नक्षत्र. याचा एक चरण मेष राशीत 26°40' ते 30°00' असा आहे आणि उरलेले तीन चरण वृषभ राशीत 0°00' ते 10°00'. एक चरण एका राशीत आणि तीन दुसऱ्या — हा 1:3 असा भाग महत्त्वाचा आहे, कारण त्यामुळे एकाच नक्षत्रावर जन्मलेल्या दोन व्यक्तींची जन्मराशी, राशीस्वामी आणि साडेसातीचा काळ पूर्णपणे वेगळा पडतो. स्वामी सूर्य, देवता अग्नी, प्रतीक धारदार सुरी व ज्वाला. अग्नीचे काम जाळणे नव्हे तर वेगळे करणे आहे — सोन्यातून मळ काढणे. कृत्तिका जातकाची टीका दुखावते, पण ती नाश करण्यासाठी नसते; ती शुद्ध करण्यासाठी असते. कार्तिकेयाला दूध पाजणाऱ्या सहा कृत्तिका माता हीच पोसणे-आणि-घडवणे ही जोडी दाखवतात.

पहिला चरण ते चौथा चरण — नेमका फरक

पहिला चरण मेषेत, नवमांश धनु; मंगळाची रास आणि गुरूचा नवमांश यांमुळे इथे तत्त्वनिष्ठ, स्पष्टवक्ता आणि शिकवण्याची आवड असलेला जातक घडतो. उरलेले तीन चरण वृषभेत आणि तिथे सूर्य वेगळाच वागतो. दुसऱ्या चरणाचा नवमांश मकर; शनीमुळे कष्टाळू, संथ पण अखंड मेहनत. तिसऱ्या चरणाचा नवमांश कुंभ; शनीचीच दुसरी रास असल्याने सामाजिक भान, संघटन आणि सुधारणावादी वृत्ती. चौथ्या चरणाचा नवमांश मीन; गुरूमुळे तीच धार करुणेत विरघळते आणि जातक अध्यात्माकडे वळतो. सर्वांत मोठा व्यावहारिक फरक हा की पहिल्या चरणाच्या जातकाची जन्मराशी मेष आणि उरलेल्या तिघांची वृषभ — म्हणजे साडेसाती, चंद्राष्टम आणि गोचरफल तिघांचे वेगळे.

गण, योनी, नाडी आणि वर्ण — प्रत्यक्ष उपयोग

गण राक्षस, योनी मेष म्हणजे मेंढी (मादी), नाडी अंत्य. वर्ण चरणानुसार बदलतो — पहिल्या चरणात मेष राशीमुळे क्षत्रिय आणि पुढील तीन चरणांत वृषभेमुळे वैश्य; एकाच नक्षत्रात वर्णकूट बदलणारे हे मोजके नक्षत्र आहे. मेष योनीचा वैरी वानर योनी, म्हणजे पूर्वाषाढा व श्रवण यांच्याशी योनिमेलन कमजोर. अंत्य नाडीमुळे रोहिणी, आश्लेषा, मघा, स्वाती, विशाखा, उत्तराषाढा, श्रवण, रेवती यांच्याशी नाडीदोष येतो. राक्षसगण हा 'वाईट' नाही — तो स्वतंत्र, नियम मोडणारा आणि प्रसंगी एकाकी असतो; देवगणाच्या स्थळाशी जुळताना हा फरक लक्षात घ्यावा.

विंशोत्तरी दशेची सुरुवात

कृत्तिकेवर जन्म झाला की सूर्य महादशेने आयुष्य सुरू होते आणि सूर्याची पूर्ण महादशा फक्त सहा वर्षांची — विंशोत्तरीतील सर्वांत लहान. ती लवकर संपून दहा वर्षांची चंद्र महादशा येते, म्हणजे कृत्तिका जातकाची बालवये सूर्य-चंद्र या दोन प्रकाशमान ग्रहांच्या दशांत जातात. सूर्य आणि उत्तरा फाल्गुनी व उत्तराषाढा हीदेखील सूर्याचीच नक्षत्रे आहेत, पण दशारंभाचा हा सहा वर्षांचा टप्पा तिघांना समान असला तरी पुढचा दशाक्रम राशीभेदामुळे वेगळा फळतो.

व्यवसायाची दिशा

सुरीचे प्रतीक आणि अग्नीचे स्वामित्व यांतून शस्त्रक्रिया, धातुकाम, वेल्डिंग, स्वयंपाकशास्त्र, भट्टी-उद्योग आणि संरक्षण दल ही क्षेत्रे निघतात. टीकात्मक नजरेमुळे संपादन, परीक्षण, गुणवत्ता नियंत्रण आणि लेखापरीक्षण यांतही हे चमकतात. वृषभ चरणांतील जातक अन्नप्रक्रिया, दुग्धव्यवसाय व सुवर्णकामाकडे अधिक वळतात.

विवाह आणि जोडीदार

स्पष्ट बोलणे हा कृत्तिकेचा गुण आहे आणि संसारातील सर्वांत मोठा धोकाही तोच. शब्दांची धार कमी केली तर नाते टिकते. मेष-वैर, अंत्य नाडी आणि राक्षसगण हे तीन मुद्दे गुणमेलनात पाहावेत; पहिल्या चरणाच्या जातकाचे भकूट उरलेल्या तिघांपेक्षा वेगळे पडते हेही विसरू नये.

प्रकृती आणि दिनचर्या

पहिल्या चरणात डोके व डोळे आणि पुढील चरणांत घसा, मान व वाणी यांकडे सामान्य लक्ष असावे. अग्नितत्त्व प्रबळ असल्याने अतितिखट आहार आणि जागरण टाळावे. थंड पाणी, ताक, वेळेवर जेवण आणि रागावर ताबा एवढी शिस्तही पुरेशी. तक्रार असल्यास तज्ज्ञाचा सल्ला घ्यावा.

महाराष्ट्रातील उपासना

अग्नीच्या स्वामित्वाशी महाराष्ट्रात जुळणारे स्थान म्हणजे वसईजवळचे वज्रेश्वरी — जिथे गरम पाण्याचे झरे आहेत आणि भूमीतून येणारी उष्णता हेच देवीचे रूप मानले जाते. त्रिपुरारी पौर्णिमेचा दीपोत्सव हा कृत्तिकेशी थेट जोडलेला महाराष्ट्रीय सण; शिवमंदिरांत दीपमाळ पेटवण्याची ही प्रथा आजही जिवंत आहे. जन्मनक्षत्राच्या दिवशी दीपदान, तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि सूर्याला अर्घ्य हा साधा व सुसंगत उपाय ठरतो.