अश्विनी नक्षत्र भविष्य

अश्विनी नक्षत्र — नक्षत्रविस्तार आणि मूळ स्वरूप

नक्षत्रचक्राची सुरुवात अश्विनीपासून होते. मेष राशीत 0°00' ते 13°20' असा याचा संपूर्ण विस्तार एकाच राशीत बसतो, त्यामुळे चारही चरणांची जन्मराशी मेषच राहते — हे सोपेपण पुढे येणाऱ्या कृत्तिका किंवा मृगासारख्या दुभंगलेल्या नक्षत्रांना लाभत नाही. स्वामी केतू, देवता अश्विनीकुमार आणि प्रतीक घोड्याचे मस्तक. लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट अशी की केतू हा तीन नक्षत्रांचा स्वामी आहे, पण अश्विनीचा केतू सर्वांत वेगळा ठरतो: नक्षत्रमालेत याच्या मागे काहीच नाही. मघेचा केतू पूर्वजांचे ओझे वागवतो आणि मूळाचा केतू मुळापासून उपटतो; अश्विनीचा केतू मात्र कोरा असतो. संचित नसल्यामुळे इथला वेग बेधडक असतो — निर्णय आधी, विचार नंतर.

पहिला चरण ते चौथा चरण — नेमका फरक

चारही चरण मेषेत असले तरी नवमांश दर चरणाला बदलतो आणि तिथेच खरा फलभेद आहे. पहिल्या चरणाचा नवमांश मेष — मंगळावर मंगळ, म्हणजे शुद्ध धाडस; असे जातक स्वतःच्या हिमतीवर सुरुवात करतात आणि अपयशाची भीती त्यांना अडवत नाही. दुसऱ्या चरणाचा नवमांश वृषभ; शुक्र आल्याने वेगाला व्यवहाराचे भान येते, कमाई आणि साठवण जमते. तिसऱ्या चरणाचा नवमांश मिथुन; बुधामुळे हातचलाखीऐवजी बुद्धिचलाखी वाढते, लेखन-संवाद-विक्री या दिशेने कल जातो. चौथ्या चरणाचा नवमांश कर्क; चंद्रामुळे तीच अश्विनीची धावपळ कुटुंबासाठी आणि रुग्णसेवेसाठी वळते. पहिल्या चरणातील जातक स्वतःसाठी धावतो, चौथ्या चरणातील दुसऱ्यासाठी — एवढा हा फरक टोकाचा आहे.

गण, योनी, नाडी आणि वर्ण — प्रत्यक्ष उपयोग

गण देव, योनी अश्व (नर), नाडी आदि आणि मेष राशीमुळे वर्ण क्षत्रिय. यादी म्हणून हे सुंदर दिसते, पण कुंडली जुळवताना याचा उपयोग वेगळा आहे. अश्व योनीचा वैरी म्हैस योनी — म्हणजे हस्त आणि स्वाती या नक्षत्रांशी योनिमेलन कमजोर पडते, आणि तिथे इतर कूटे बलवान असतील तरच पुढे जावे. आदि नाडीमुळे आर्द्रा, पुनर्वसु, उत्तरा फाल्गुनी, हस्त, ज्येष्ठा, मूळ, शततारका, पूर्वा भाद्रपदा या सर्व आदि-नाडीच्या नक्षत्रांशी नाडीदोष येतो. देवगणामुळे राक्षसगणाच्या स्थळांशी स्वभावाची ओढाताण संभवते. घोड्याचे मस्तक हे प्रतीक केवळ वेगाचे नाही — मस्तक हा कालपुरुषाचा मेष भाग, म्हणजे डोके, आणि म्हणूनच अश्विनी जातकांचा सर्व ताण डोक्यात साठतो.

विंशोत्तरी दशेची सुरुवात

अश्विनीवर जन्म झाला की आयुष्याची सुरुवात केतू महादशेने होते आणि केतूची पूर्ण दशा फक्त सात वर्षांची असते. जन्मवेळी चंद्र नक्षत्राच्या कितव्या अंशावर होता त्यावरून उरलेली दशा ठरते. सात वर्षांची ही दशा लहानपणीच संपते आणि लगेच वीस वर्षांची शुक्र महादशा येते — म्हणजे अश्विनी जातकाची शालेय व तारुण्याची पूर्ण वर्षे शुक्राच्या हातात जातात. बालपणीचा तुटकपणा आणि नंतरचा भरभराटीचा काळ हा विरोधाभास याच रचनेतून येतो.

व्यवसायाची दिशा

अश्विनीकुमार हे देवांचे वैद्य; त्यामुळे तातडीची वैद्यकीय सेवा, अपघात विभाग, रुग्णवाहिका, भूलतज्ज्ञ, अस्थिरोग आणि पशुवैद्यक ही क्षेत्रे विशेष अनुकूल. घोड्याच्या प्रतीकामुळे वाहतूक, मोटार उद्योग, कुरिअर आणि क्रीडा हेही जमते. केतूमुळे आयुर्वेद, पंचकर्म आणि होमिओपॅथीसारख्या पर्यायी उपचारपद्धतींतही यश येते. दीर्घ मुदतीच्या, संथ गतीच्या नोकऱ्यांत मात्र हे जातक कंटाळतात.

विवाह आणि जोडीदार

निर्णय झटपट घेण्याची सवय विवाहातही दिसते, आणि तिथेच अडचण येते. संथ, सोशिक आणि स्पष्ट बोलणारा जोडीदार अश्विनी जातकाला सर्वाधिक मानवतो. गुणमेलनात नाडी व भकूट दोषाबरोबरच वर दिलेला अश्व-म्हैस योनिवैर आवर्जून तपासावा. मेष राशीमुळे मंगळाच्या स्थानाचाही स्वतंत्र विचार आवश्यक ठरतो.

प्रकृती आणि दिनचर्या

डोके, कपाळ आणि झोप या तिन्हींकडे लक्ष द्यावे. अतिवेगामुळे येणारी दमछाक, अपुरी झोप आणि जेवणाच्या अनियमित वेळा हा या जातकांचा नेहमीचा प्रश्न. सकाळचा व्यायाम, ठरलेल्या वेळेचे जेवण आणि दिवसातून थोडा शांत वेळ एवढी साधी शिस्तही पुरेशी ठरते. कोणताही त्रास जाणवल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्यावा — ज्योतिष हे उपचाराला पर्याय नाही.

महाराष्ट्रातील उपासना

महाराष्ट्रात अश्विनीच्या घोडेस्वार स्वरूपाशी सर्वाधिक जवळचे दैवत म्हणजे जेजुरीचा खंडोबा — मल्हारी मार्तंड घोड्यावर स्वार, आणि चंपाषष्ठीचा सहा दिवसांचा उत्सव व भंडाऱ्याची उधळण ही तिथली जिवंत परंपरा. जन्मनक्षत्राच्या दिवशी जेजुरीचे दर्शन, भंडारा-खोबरे अर्पण आणि रुग्णालयात किंवा वृद्धाश्रमात अन्नदान हा या जातकांसाठी सर्वांत सुसंगत उपाय. केतूसाठी गणपती उपासना ही महाराष्ट्रात सर्वत्र रूढ आहेच; संकष्टी चतुर्थीचे व्रत पुरेसे ठरते.