हस्त नक्षत्र भविष्य

हस्त नक्षत्र — नक्षत्रविस्तार आणि मूळ स्वरूप

हस्त कन्या राशीत 10°00' ते 23°20' या भागात संपूर्णपणे बसते. स्वामी चंद्र, देवता सवितृ म्हणजे सूर्याचे प्रेरक रूप, आणि प्रतीक उघडा हात. हात हे प्रतीक साधे वाटले तरी त्यात या नक्षत्राचे संपूर्ण स्वरूप आले आहे: हात देतो, घेतो, घडवतो, आशीर्वाद देतो आणि कौशल्य दाखवतो. चंद्राची तीन नक्षत्रे आहेत — रोहिणीचा चंद्र उच्चीचा आणि भोगसंपन्न, श्रवणाचा चंद्र ऐकणारा व श्रद्धाळू, तर हस्ताचा चंद्र कारागीर. कन्या ही बुधाची विश्लेषक रास असल्याने इथला चंद्र भावनेपेक्षा अचूकतेला महत्त्व देतो; म्हणूनच हस्त जातकांचे हात आणि हिशेब दोन्ही नेमके असतात.

पहिला चरण ते चौथा चरण — नेमका फरक

चारही चरण कन्येत, नवमांश मेष-वृषभ-मिथुन-कर्क. पहिला चरण मेष नवमांशात; मंगळामुळे हाताला वेग आणि धाडस मिळते — शल्यचिकित्सा, यंत्रकाम, क्रीडा या दिशा. दुसरा चरण वृषभ नवमांशात; शुक्रामुळे तोच हात कलात्मक होतो — चित्रकला, दागिने, वस्त्रकाम, स्वयंपाक. तिसरा चरण मिथुन नवमांशात; बुधावर बुधसदृश प्रभाव, म्हणजे लेखन, हिशेब, व्यापार आणि हस्तकौशल्याला संवादाची जोड. चौथा चरण कर्क नवमांशात; चंद्रावर चंद्र, नक्षत्रस्वामी आणि नवमांशस्वामी एकच — इथला जातक सर्वाधिक भावनाप्रधान, सेवाभावी आणि उपचारक वृत्तीचा असतो. पहिल्या चरणाचा हात कापतो, चौथ्या चरणाचा हात सांत्वन देतो.

गण, योनी, नाडी आणि वर्ण — प्रत्यक्ष उपयोग

गण देव, योनी महिष म्हणजे म्हैस (मादी), नाडी आदि आणि कन्या राशीमुळे वर्ण वैश्य. महिष योनीचा वैरी अश्व योनी — त्यामुळे अश्विनी व शततारका यांच्याशी योनिमेलन दुबळे पडते; स्वातीही महिष योनीची असल्याने हस्त-स्वाती जोडीचे योनिकूट पूर्ण जुळते. आदि नाडीमुळे अश्विनी, आर्द्रा, पुनर्वसु, उत्तरा फाल्गुनी, ज्येष्ठा, मूळ, शततारका, पूर्वा भाद्रपदा यांच्याशी नाडीदोष येतो. देवगण आणि वैश्य वर्ण यांमुळे बहुतांश स्थळांशी जुळणी सुलभ ठरते.

विंशोत्तरी दशेची सुरुवात

हस्तावर जन्म झाला की दहा वर्षांच्या चंद्र महादशेने आयुष्य सुरू होते. रोहिणीच्या जातकाचाही दशारंभ चंद्राचाच, पण तिथे चंद्र स्वतःच्या उच्च राशीत असतो आणि इथे बुधाच्या कन्या राशीत — त्यामुळे इथले बालपण अधिक व्यवहारी, शिस्तीचे आणि कौशल्य शिकण्याचे जाते. ती संपल्यावर सात वर्षांची मंगळ महादशा येते; याच काळात अनेक हस्त जातक आपले प्रत्यक्ष कौशल्य कमाईत रूपांतरित करतात.

व्यवसायाची दिशा

हाताच्या प्रतीकामुळे शल्यचिकित्सा, दंतवैद्यक, फिजिओथेरपी, मालिश-उपचार, हस्तकला, सुवर्णकाम, शिल्पकला आणि पाककला ही क्षेत्रे थेट निघतात. सवितृ देवतेमुळे शिक्षण, प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन हेही अनुकूल. कन्या राशीमुळे लेखा, संख्याशास्त्र, विदा-विश्लेषण आणि गुणवत्ता नियंत्रण यांतही यश. हस्तसामुद्रिक, जोतिष व वास्तू यांसारख्या पारंपरिक विद्याही या जातकांना विशेष आकर्षित करतात.

विवाह आणि जोडीदार

हस्त जातक बारकाईने काळजी घेतात, पण त्यांची चिकित्सक नजर जोडीदाराला टीका वाटू शकते. मोकळ्या स्वभावाचा, कौतुक करणारा जोडीदार यांना पूरक. महिष-अश्व योनिवैर आणि आदि नाडीचा दोष गुणमेलनात पाहावेत. कन्या रास असल्याने अपेक्षा स्पष्ट बोलण्याची सवय लावली तर संसार निर्विघ्न राहतो.

प्रकृती आणि दिनचर्या

कन्या रास पोट व आतड्यांशी जोडलेली; अतिविचार, अनियमित जेवण आणि हातांचा अतिवापर यांतून येणारे त्रास संभवतात. ताजे अन्न, वेळेवर जेवण, मनगट-बोटांचे हलके व्यायाम आणि पुरेशी झोप उपयुक्त. तक्रार वाढल्यास तज्ज्ञाकडे जावे.

महाराष्ट्रातील उपासना

हाताच्या कौशल्याशी आणि विघ्नहरणाशी महाराष्ट्रात जोडलेले दैवत म्हणजे गणपती, आणि अष्टविनायकांतील पहिले स्थान म्हणजे मोरगावचा मयूरेश्वर. संकष्टी चतुर्थीचे व्रत, मोरगावचे दर्शन आणि अष्टविनायक यात्रा ही तिथली जिवंत परंपरा. हस्त जातकांसाठी संकष्टीचे व्रत, दूर्वा अर्पण आणि स्वतःच्या हाताने केलेल्या पदार्थाचे किंवा वस्तूचे दान हे सर्वांत सुसंगत उपाय ठरतात. चंद्रासाठी सोमवारी दुधाचे दान आणि शिवउपासना हेही रूढ आहे.