🐍 ਸਰਪ ਦੋਸ਼ (ਨਾਗ ਦੋਸ਼)

ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ੩ਜਾ, ੬ਵਾਂ, ੧੦ਵਾਂ ਤੇ ੧੧ਵਾਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰੇ ‘ਉਪਚਯ’ ਘਰ ਹਨ ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਡਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਜਿਊਂਦੀ ਲੋਕ-ਰੀਤ ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੜੀਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ ਟੋਲੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਇਸੇ ਰੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੀਤ ਸਾਂਝੀ ਹੈ — ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਕਈ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ-ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਮੜ੍ਹੀ-ਮਸਾਣ ਤੇ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਵਰਜਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਗ ਦੋਸ਼’ ਦਾ ਦੇਸੀ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ — ਬਾਹਰੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਕੋਈ ਮਹਿੰਗੀ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਵਿਧੀ ਨਹੀਂ।

‘ਸਰਪ ਦੋਸ਼ ਹੈ’ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਮਿਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ, ਰਾਹੂ ਜਾਂ ਕੇਤੂ ਕਿਹੜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਨ — ਮਿਥੁਨ ਤੇ ਕੰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਧਨੁ-ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਕੇਤੂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੌਖਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ, ਉਸ ਘਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ — ਜੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੀਜੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ। ਪੰਜਵੇਂ ਘਰ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਨਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ‘ਭੰਗ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਪੱਕਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਚੌਥੀ, ਚੱਲ ਰਹੀ ਮਹਾਦਸ਼ਾ ਤੇ ਅੰਤਰਦਸ਼ਾ। ਰਾਹੂ ਜਾਂ ਕੇਤੂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਲਗਭਗ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਇਹ ਚਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਕੁੰਡਲੀ ਪੜ੍ਹੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਈ।