♂ ਮੰਗਲ ਦੋਸ਼

ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ: ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਲਈ ਟੇਵਾ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਗੋਤ, ਟੇਵੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਜਾਂ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਣ।

ਫਿਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੇਵਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ‘ਮਾਂਗਲਿਕ’ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਕਈ ਚੰਗੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਹੇਠਾਂ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ — ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਘਰ ਹਨ, ਛੇ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿਸਾਬ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਘਰ ਵੀ ਜੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕੋ ਕੁੰਡਲੀ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਮਾਂਗਲਿਕ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਈਮਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ — ਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬੇਲੋੜਾ ਸਹਿਮ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਿੰਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਓਨੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਭੰਗ ਵੀ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਲਗਭਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ:

• ਜੇ ਲੜਕਾ ਤੇ ਲੜਕੀ ਦੋਵੇਂ ਮਾਂਗਲਿਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
• ਮੰਗਲ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ੀ (ਮੇਖ, ਬ੍ਰਿਸ਼ਚਕ) ਜਾਂ ਉੱਚ ਰਾਸ਼ੀ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਗਭਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
• ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੁੰਭ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਸੱਤਵੇਂ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।
• ਮੰਗਲ ਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਰਾਹੂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ੨੮ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਘਟਦੀ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਮੱਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਗ੍ਰੰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦਾ।

ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਈਏ — ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ-ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਹੈ। ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਅਸਲ ਅਸਰ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।