तुमची रास आणि नक्षत्र कसे शोधावे — जन्मतारखेवरून चंद्र रास

तुमची रास आणि नक्षत्र कसे शोधावे — जन्मतारखेवरून चंद्र रास

रास म्हणजे तुमच्या जन्मवेळी चंद्र ज्या राशीत होता ती रास. ती शोधण्यासाठी जन्मतारीख, जन्मवेळ आणि जन्मस्थळ लागते, कारण चंद्र सव्वा दोन दिवसांत एक रास बदलतो आणि एकाच दिवशी दोन राशी येऊ शकतात. नक्षत्र त्याच चंद्राच्या स्थानावरून ठरते.

माझ्याकडे येणाऱ्या अनेकांना स्वतःची रास नक्की माहीत नसते; कुणी सूर्याची रास सांगतो, कुणी नावावरून ठरलेली. म्हणून आधी तीन प्रकार नीट समजून घेऊ.

चंद्र रास, सूर्य रास आणि नावाची रास यात काय फरक आहे?

भारतीय ज्योतिषात चंद्र रास प्रमाण मानली जाते. साडेसाती, गुणमिलन, दैनंदिन भविष्य आणि बहुतेक गोचर फळे चंद्र राशीवरूनच बघतात. पाश्चात्य पद्धतीतील राशीभविष्य सूर्य राशीवर आधारित असते, म्हणून तिथली रास आणि तुमची मराठी पत्रिकेतली रास अनेकदा वेगळी निघते.

तिसरी म्हणजे नावाची रास. जन्मनक्षत्राच्या चरणावरून ठरलेल्या अक्षराने नाव ठेवले असेल तर नावाची रास आणि चंद्र रास एकच असते. पण नाव आवडीने ठेवले असेल तर नावावरून मिळणारी रास अनेकदा चुकीची ठरते. प्रमाण म्हणून जन्मवेळेचीच रास घ्या.

लक्षात ठेवा की २७ नक्षत्रे आहेत आणि प्रत्येकाचे चार चरण, म्हणजे एकूण १०८ चरण. बारा राशींत हे १०८ चरण समान वाटले जातात, म्हणून प्रत्येक राशीत नऊ चरण येतात. त्यामुळे कोणतेही नक्षत्र चरण सांगितले की रास कोणती हेही सहज कळते.

उदाहरणार्थ, अश्विनी नक्षत्राचे चारही चरण मेष राशीत येतात, तर कृत्तिकेचा पहिला चरण मेषेत आणि बाकी तीन चरण वृषभेत. अशी जुळणी आधी पाठ करण्याची गरज नाही; साधन ती आपोआप दाखवते. पण तत्त्व समजले की निकाल पटकन तपासता येतो.

रास आणि नक्षत्र कसे काढतात?

पत्रिका करणारा जन्मवेळ आणि ठिकाणावरून चंद्राचे अचूक अंश काढतो. राशीचा विस्तार ३० अंशांचा आणि नक्षत्राचा १३ अंश २० कलांचा असतो. म्हणजे एका राशीत सव्वा दोन नक्षत्रे बसतात, आणि प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण असतात. चंद्र कोणत्या अंशावर आहे हे कळले की रास, नक्षत्र आणि चरण तिन्ही मिळतात.

हे हाताने करणे अवघड आहे, पण त्यासाठी तयार साधन आहे. माझी रास कोणती या पानावर जन्मतारीख, वेळ आणि गाव भरा आणि चंद्र रास, नक्षत्र व चरण लगेच पाहा. संपूर्ण पत्रिका हवी असेल तर जन्मकुंडली पान वापरा.

नावावरून रास काढण्याची पद्धत आजही ग्रामीण भागात प्रचलित आहे. ती उपयोगी तेव्हाच ठरते जेव्हा नाव जन्म नक्षत्राच्या अक्षरावरून ठेवले गेले असेल. आधुनिक काळात नावे आवडीनुसार ठेवली जातात, म्हणून त्या पद्धतीवर अवलंबून राहू नका आणि जन्मवेळेची खात्री करा.

जन्मवेळ माहीत नसेल तर काय करावे?

चंद्र सुमारे सव्वा दोन दिवस एका राशीत राहतो, म्हणून बहुतेक वेळा दिवसावरून रास सांगता येते. फक्त ज्या दिवशी चंद्राने रास बदलली त्या दिवशी जन्म असेल तर वेळ आवश्यक ठरते. अशा वेळी जन्माची नोंद, रुग्णालयाचे कागद किंवा घरातील जुनी पत्रिका शोधा.

नक्षत्राच्या बाबतीत फरक मोठा असू शकतो, कारण नक्षत्र सुमारे एक दिवस टिकते. वेळ अंदाजे असेल तर नक्षत्र आणि चरण पक्के आहेत असे मानू नका. आवश्यक असल्यास जाणकारांकडून जन्मवेळेचे शुद्धीकरण करून घ्या.

एक सोपी तपासणी सांगतो: दोन वेगळ्या साधनांवर तीच माहिती भरा आणि चंद्र रास जुळते का ते पाहा. दोन्हीत फरक आला तर जन्मवेळ, तारीख किंवा गाव यापैकी काहीतरी चुकले आहे. अशा वेळी पुन्हा नोंदी तपासा. घाईत छापील पत्रिका किंवा ओळखीच्या कुणाचे बोलणे प्रमाण मानू नका.

तारीख, जन्मस्थळ आणि अयनांश का महत्त्वाचे?

वेळ भारतीय प्रमाणवेळेत आहे की आणखी कुठल्या, हे तपासा. जन्म परदेशात किंवा रात्री बारानंतर झाला असेल तर तारीख चुकण्याची शक्यता असते. गावाचे अक्षांश-रेखांश बदलल्यावर लग्न बदलते; चंद्र रास बदलत नाही, पण सीमेवर असेल तर बदलू शकते.

भारतात निरयन पद्धत वापरतात, तर पाश्चात्य पद्धत सायन असते. या दोहोंत सुमारे चोवीस अंशांचा फरक आहे, म्हणूनच एका पद्धतीतील रास दुसऱ्यात पुढच्या मागच्या राशीत दिसते.

अनेक पालक विचारतात की मुलाची रास आणि नक्षत्र का आवश्यक आहे. कारण नामकरण, पुढे विवाहाच्या वेळी गुणमिलन आणि संपूर्ण आयुष्यात दशा या तिन्हींचा पाया हीच दोन माहिती आहेत. म्हणून जन्मानंतर लगेच वेळेची नोंद सुरक्षित ठेवा आणि त्यावरून जन्मकुंडली करून ठेवा.

रास कळल्यावर तिचा स्वामी ग्रह, तिचा तत्त्व (अग्नी, पृथ्वी, वायू, जल) आणि स्थिर, चर किंवा द्विस्वभाव हा गुण पाहा. या तीन गोष्टींमुळे स्वभावाचे स्थूल चित्र समजते, पण ते एका राशीतल्या सर्वांना तंतोतंत लागू होत नाही. तुमची पत्रिका संपूर्णपणे पाहिल्याशिवाय स्वभावाबद्दल पक्के विधान करणे टाळा.

राशी कळल्यावर पुढे काय पाहावे?

रास कळली की तिचा स्वभाव, स्वामी ग्रह आणि गोचराचा परिणाम पाहता येतो. आजचे भविष्य राशी भविष्य पानावर आणि शनीच्या स्थितीचा परिणाम साडेसाती पानावर पाहा. मुलाचे नाव ठेवायचे असेल तर नक्षत्र आणि चरणावरून बाळाची नावे मिळतील.

नक्षत्र आणि रास यांच्या ओळखीचा रोजच्या आयुष्यात उपयोग असा होतो: कुटुंबातील सण, व्रते आणि मुहूर्त पाहताना चंद्र कोणत्या नक्षत्रातून जातो हे पंचांगात लिहिलेले असते. तुमचे जन्म नक्षत्र आले की त्या दिवसाला काही कुटुंबे विशेष मानतात. ही परंपरा कौटुंबिक श्रद्धेची आहे; तिचा आदर राखून, ती पाळायची की नाही हा निर्णय तुम्ही आरामात घेऊ शकता. महत्त्वाचे म्हणजे नोंद बरोबर असणे आणि तिची एक प्रत सुरक्षित ठेवणे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

माझी रास आणि इंटरनेटवरची रास वेगळी का दिसते?

कारण अनेक संकेतस्थळे सूर्य राशी दाखवतात. भारतीय पद्धतीत चंद्र रास घेतात आणि ती जन्मवेळेवरून काढतात.

एकाच दिवशी जन्मलेल्यांची रास वेगळी असू शकते का?

होय, चंद्र त्याच दिवशी राशी बदलत असेल तर सकाळी आणि संध्याकाळी जन्मलेल्यांची रास वेगळी असू शकते.

नक्षत्राचे चरण का महत्त्वाचे आहेत?

चरणावरून नावाचे अक्षर, नवांश आणि दशेची सुरुवातीची शिल्लक ठरते. त्यामुळे वेळ अचूक असणे उपयोगी असते.