जन्मकुंडली कशी वाचावी — लग्न, राशी, भाव आणि दशा क्रमाने

जन्मकुंडली कशी वाचावी — लग्न, राशी, भाव आणि दशा क्रमाने

कुंडली हातात आली की आधी लग्न आणि लग्नेश पाहा, मग चंद्र राशी व नक्षत्र, त्यानंतर कोणत्या भावात कोणता ग्रह आहे ते, आणि सर्वात शेवटी सध्या कोणती महादशा चालू आहे ते. हा क्रम पाळला तर कुंडलीतील पसारा अंगावर येत नाही आणि स्वतःच्या पत्रिकेचे स्थूल चित्र स्वतःलाच दिसू लागते.

अनेकांना कुंडली म्हणजे चौकटी आणि आकड्यांचा गुंता वाटतो. प्रत्यक्षात ती आकाशाचा एका क्षणाचा नकाशा आहे. तो नकाशा वाचण्याची एक शिस्त आहे, ती मी खाली मांडली आहे.

कुंडलीचा नकाशा कसा ओळखावा?

कुंडलीत बारा घरे असतात. उत्तर भारतीय पद्धतीत घरांची जागा कायम असते आणि वरच्या मधल्या घराला पहिला भाव म्हणजे लग्न मानतात; मोजणी घड्याळाच्या उलट दिशेने पुढे जाते. दक्षिण भारतीय पद्धतीत राशींची जागा कायम असते आणि लग्नाच्या घरावर खूण केलेली असते. महाराष्ट्रातील बहुतेक छापील पत्रिकांमध्ये उत्तर भारतीय किंवा त्याला जवळची पद्धत दिसते.

प्रत्येक घरात एक आकडा असतो, तो त्या घरातील राशीचा क्रमांक आहे: मेष १, वृषभ २, मिथुन ३ अशा क्रमाने मीन १२. ग्रहांची नावे संक्षिप्त लिहिलेली असतात, जसे रवि, चं, मं, बु, गु, शु, श, रा, के. तुमच्याकडे पत्रिका नसेल तर जन्मतारीख, वेळ आणि ठिकाण टाकून मोफत जन्मकुंडली तयार करा आणि ती समोर ठेवून पुढे वाचा.

पहिली पायरी: लग्न आणि लग्नेश काय सांगतात?

तुमच्या जन्मवेळी पूर्वेच्या क्षितिजावर जी रास उगवत होती ती तुमचे लग्न. त्यावरूनच बारा भावांची रचना ठरते, म्हणून जन्मवेळ चुकली तर पुढचे सगळे वाचन सरकते. लग्न म्हणजे शरीरयष्टी, मूळ स्वभाव आणि जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन.

लग्न राशीचा स्वामी तो लग्नेश. तो कोणत्या भावात, कोणत्या राशीत आणि कोणत्या ग्रहांच्या संगतीत आहे हे मी सर्वात आधी बघतो. लग्नेश बळकट असेल तर माणूस अडचणीतून स्वतःचा तोल सावरून बाहेर येतो; कमकुवत असेल तर आत्मविश्वास कमी-जास्त होतो, पण त्याचा अर्थ आयुष्य वाईट असा नाही. फक्त त्या ठिकाणी थोड्या आधाराची गरज असते. तुमचे लग्न पटकन कळण्यासाठी लग्न कॅल्क्युलेटर वापरता येईल.

एक छोटा सराव सांगतो. तुमची पत्रिका उघडून एका कागदावर पाच ओळी लिहा: माझे लग्न कोणते, लग्नेश कुठे आहे, माझी चंद्र रास आणि नक्षत्र कोणते, कोणत्या भावात किती ग्रह आहेत, आणि सध्याची दशा कोणती. या पाच ओळी पूर्ण झाल्या की तुम्ही पत्रिकेचा पाया वाचला असे समजा. त्यानंतरचे प्रश्न, जसे व्यवसाय, लग्न किंवा आरोग्य, याच पायावर उभे राहतात.

दुसरी पायरी: चंद्र राशी आणि जन्म नक्षत्र

भारतीय पद्धतीत मनाचा कारक चंद्र मानला जातो आणि दैनंदिन भविष्य, साडेसाती, गोचर या सगळ्यासाठी चंद्र राशी आधार धरली जाते. चंद्र कोणत्या राशीत आणि कोणत्या नक्षत्राच्या कोणत्या चरणात आहे हे पत्रिकेत लिहिलेले असते. नक्षत्रावरून नावाचे आद्याक्षर आणि पुढे येणारी विंशोत्तरी दशा ठरते.

लग्न आणि चंद्र राशी वेगळ्या असू शकतात, आणि बहुतेकांच्या बाबतीत त्या वेगळ्याच असतात. लग्न बाहेरून दिसणारा स्वभाव दाखवते, तर चंद्र भावना आणि मनाची घडण दाखवतो. दोन्ही वाचल्यावर व्यक्तिमत्त्वाचे चित्र अधिक पूर्ण होते.

लग्न कोणतेही असो, पत्रिकेत काही गोष्टी सर्वांना सारख्या लागू पडतात. केंद्र म्हणजे १, ४, ७, १० हे भाव पत्रिकेचा आधार मानले जातात; त्रिकोण म्हणजे १, ५, ९ हे भाव भाग्य आणि पुण्याचे; तर ६, ८, १२ हे भाव कठीण परिस्थिती आणि बदलाचे. केंद्र किंवा त्रिकोणात शुभ ग्रह असतील तर तो भाव आधारभूत ठरतो.

तिसरी पायरी: बारा भावांत ग्रह कुठे बसले आहेत?

आता घरे एकेक करून पाहा. पहिला भाव स्वतः, दुसरा धन आणि कुटुंब, तिसरा प्रयत्न आणि भावंडे, चौथा घर आणि आई, पाचवा शिक्षण आणि संतती, सहावा कर्ज-आजार-स्पर्धा, सातवा जोडीदार आणि भागीदारी, आठवा अचानक बदल, नववा भाग्य आणि गुरुजन, दहावा कर्म म्हणजे व्यवसाय, अकरावा लाभ, बारावा खर्च आणि परदेश.

ग्रह ज्या भावात बसतो त्या विषयावर त्याचा परिणाम होतो, आणि तो ज्या भावांकडे पाहतो त्यांवरही. फक्त एका ग्रहावरून निष्कर्ष काढू नका; घराचा स्वामी, त्यातील ग्रह आणि त्याला पाहणारे ग्रह असे तिन्ही मिळून वाचा. बारा भावांचा सविस्तर आढावा हवा असेल तर कुंडली कशी वाचावी हा लेख पाहा.

दशा वाचताना एक सवय लावा: आधी महादशानाथ पत्रिकेत कुठे आहे ते पाहा, मग तो कोणत्या भावांचा स्वामी आहे, आणि मग चालू अंतर्दशानाथाशी त्याचे नाते कसे आहे. दोघे मित्र असतील तर काळ सुरळीत जातो; शत्रू असतील तर प्रयत्न जास्त लागतात. हा साधा तर्क अनेक गोंधळ टाळतो.

वेगवेगळ्या ग्रहांच्या दशा वेगळ्या वर्षांच्या असतात: उदाहरणार्थ गुरूची १६, शनीची १९, बुधाची १७ आणि शुक्राची २० वर्षे. एकूण चक्र १२० वर्षांचे आहे. म्हणूनच प्रत्येक दशेचा अर्थ एका ठराविक टप्प्यात पाहावा लागतो आणि एका क्षणी जे घडते ते संपूर्ण आयुष्याचे चित्र नसते.

चौथी पायरी: सध्या कोणती दशा चालू आहे?

पत्रिका म्हणजे क्षमता, आणि दशा म्हणजे त्या क्षमतेचे कधी फळ मिळते याचे वेळापत्रक. महाराष्ट्रात विंशोत्तरी दशा प्रचलित आहे; ती चंद्राच्या नक्षत्रावरून सुरू होते. सध्या कोणत्या ग्रहाची महादशा आणि कोणत्या ग्रहाची अंतर्दशा चालू आहे हे बघा, मग तो ग्रह पत्रिकेत कुठे आहे आणि कोणत्या भावांचा स्वामी आहे हे पाहा.

उदाहरणार्थ, दशानाथ दहाव्या भावाचा स्वामी असेल तर त्या काळात कामाच्या बाबतीत हालचाल दिसते. दशानाथ बाराव्या भावात असेल तर प्रवास, खर्च किंवा एकांताचा काळ असू शकतो. दशा आणि अंतर्दशांची माहिती दशा पानावर मिळेल.

कुंडली पाहताना धीर ठेवा. एका सत्रात सर्व काही कळेल अशी अपेक्षा नको. आज लग्न आणि राशी, उद्या भाव, परवा दशा, असे टप्पे करा. बरोबर आपल्या आयुष्यातील घटना पत्रिकेशी जुळवून पाहा; मागे वळून जुळणी बघितल्याने वाचनाची खात्री वाढते.

नवशिक्यांच्या सामान्य चुका कोणत्या?

• जन्मवेळ अंदाजाने भरणे; काही मिनिटांचा फरकही लग्न बदलू शकतो.
• सूर्य राशी आणि चंद्र राशी यांची गल्लत करणे.
• एखाद्या ग्रहाला पाप ग्रह म्हणून लगेच घाबरणे; भावस्थिती आणि दृष्टी पाहिल्याशिवाय निष्कर्ष नको.
• ग्रहांचे उपाय करण्याआधी पत्रिकेचे संपूर्ण वाचन न करणे.

कुंडली हे मार्गदर्शन आहे, भविष्याचा अटळ निकाल नव्हे. प्रयत्न, निर्णय आणि परिस्थिती यांनाही त्यात स्थान आहे. अडचण वाटल्यास अनुभवी जाणकाराला पत्रिका दाखवून शांतपणे चर्चा करा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कुंडली पाहण्यासाठी सर्वात आधी काय बघावे?

सर्वात आधी लग्न आणि लग्नेश, मग चंद्र राशी व नक्षत्र पाहा. त्यानंतर भावांतील ग्रह आणि शेवटी चालू दशा.

जन्मवेळ माहीत नसेल तर कुंडली वाचता येते का?

लग्न आणि भाव अचूक काढता येत नाहीत, पण चंद्र राशी अनेकदा दिवसावरून कळू शकते. शक्य असल्यास आईवडिलांकडून किंवा रुग्णालयाच्या नोंदीवरून वेळ मिळवा.

ऑनलाइन कुंडली आणि हातची पत्रिका यात फरक पडतो का?

गणित योग्य असेल तर फरक पडत नाही; फरक पडतो तो जन्मवेळ, ठिकाण आणि वापरलेल्या अयनांशाचा. म्हणून दोन्हीची नोंद नीट तपासा.