🔜 पुढील व्रते
- 🙏 एकादशी — 5 नोव्हेंबर 2026, गुरुवार (आज)
- 🔱 प्रदोष व्रत — 7 नोव्हेंबर 2026, शनिवार (2 दिवसांनी)
- 🌑 अमावस्या — 9 नोव्हेंबर 2026, सोमवार (4 दिवसांनी)
- 🪔 विनायकी चतुर्थी — 13 नोव्हेंबर 2026, शुक्रवार (8 दिवसांनी)
- 🦚 षष्ठी — 15 नोव्हेंबर 2026, रविवार (10 दिवसांनी)
- ⚔️ अष्टमी — 18 नोव्हेंबर 2026, बुधवार (13 दिवसांनी)
📅 नोव्हेंबर 2026 मधील व्रते
| तारीख | वार | व्रत | तिथी |
|---|---|---|---|
| 2 नोव्हेंबर 2026 | सोमवार | ⚔️ अष्टमी | कृष्ण पक्ष — तिथी 8 |
| 5 नोव्हेंबर 2026 | गुरुवार | 🙏 एकादशी | कृष्ण पक्ष — तिथी 11 |
| 7 नोव्हेंबर 2026 | शनिवार | 🔱 प्रदोष व्रत | कृष्ण पक्ष — तिथी 13 |
| 9 नोव्हेंबर 2026 | सोमवार | 🌑 अमावस्या | कृष्ण पक्ष — तिथी 15 |
| 13 नोव्हेंबर 2026 | शुक्रवार | 🪔 विनायकी चतुर्थी | शुक्ल पक्ष — तिथी 4 |
| 15 नोव्हेंबर 2026 | रविवार | 🦚 षष्ठी | शुक्ल पक्ष — तिथी 6 |
| 18 नोव्हेंबर 2026 | बुधवार | ⚔️ अष्टमी | शुक्ल पक्ष — तिथी 8 |
| 21 नोव्हेंबर 2026 | शनिवार | 🙏 एकादशी | शुक्ल पक्ष — तिथी 11 |
| 22 नोव्हेंबर 2026 | रविवार | 🔱 प्रदोष व्रत | शुक्ल पक्ष — तिथी 13 |
| 24 नोव्हेंबर 2026 | मंगळवार | 🌕 पौर्णिमा | शुक्ल पक्ष — तिथी 15 |
| 28 नोव्हेंबर 2026 | शनिवार | 🐘 संकष्टी चतुर्थी | कृष्ण पक्ष — तिथी 4 |
नोव्हेंबरमध्ये कार्तिक महिना चालू असतो. दिवाळीनंतर कार्तिकी एकादशीला विवाहासारखी शुभकार्ये पुन्हा सुरू होतात आणि कार्तिक पौर्णिमेला (त्रिपुरारी पौर्णिमा) दीपदान व स्नानाची परंपरा आहे. स्कंद षष्ठीही याच काळात येते.
🔎 प्रत्येक व्रताच्या वर्षभराच्या तारखा
📖 व्रत आणि तिथी — मूलभूत माहिती
व्रत म्हणजे फक्त उपाशी राहणे नव्हे; तो आपले मन आणि दिनक्रम एका दिवसासाठी साधण्याचा सराव आहे. भारतीय पंचांगात प्रत्येक व्रत चंद्राच्या तिथीवरून ठरते, म्हणूनच त्याची इंग्रजी तारीख दरवर्षी बदलते. या पानावर एकादशी, पौर्णिमा, अमावस्या, प्रदोष, षष्ठी आणि संकष्टी चतुर्थी यांच्या तारखा चंद्र आणि सूर्याच्या प्रत्यक्ष स्थितीवरून काढल्या आहेत, एखाद्या सरासरी सूत्रावरून नाही.
तिथी चंद्र आणि सूर्य यांच्यातील अंतरावरून बनते: प्रत्येक 12 अंशांनी एक तिथी पूर्ण होते, म्हणून एखादी तिथी कधी 20 तासांची तर कधी 26 तासांची असते. यामुळेच कधी एक तिथी दोन तारखांत दिसते तर कधी एका तारखेत दोन तिथी येतात. आम्ही ज्या दिवशी सूर्योदयानंतर ती तिथी पूर्ण होते तो दिवस निवडला आहे.
सुरुवात करणाऱ्यांना माझा सल्ला सरळ आहे: आधी एकच व्रत निवडा — बहुतेक जण एकादशी किंवा पौर्णिमेपासून सुरुवात करतात — आणि ते तीन महिने नेमाने निभावा. मग आपल्या कुंडलीतील चंद्र, गुरु आणि शनीची स्थिती पाहून ठरवा की कोणती देवता आणि कोणते व्रत तुमच्यासाठी सर्वात उपयुक्त ठरेल.
❓ व्रत दिनदर्शिका — नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
व्रताची तिथी कशी ठरते?
तिथी चंद्र आणि सूर्य यांच्यातील अंतरावरून बनते. प्रत्येक 12 अंशांच्या अंतराने एक तिथी पूर्ण होते आणि पुढची सुरू होते. एकादशी ही 11वी तिथी, पौर्णिमा 15वी, अमावस्या 30वी, प्रदोष 13वी, षष्ठी 6वी आणि संकष्टी ही कृष्ण पक्षाची 4थी (म्हणजे 19वी) तिथी आहे.
एकादशी, पौर्णिमा आणि अमावस्या यांत काय फरक आहे?
एकादशी ही विष्णूंची तिथी असून अन्नवर्ज्य करण्याचा दिवस आहे. पौर्णिमा हा पूर्ण चंद्राचा दिवस — सत्यनारायण पूजा आणि चंद्र अर्घ्याचा. अमावस्या हा पूर्वजांचे स्मरण, तर्पण आणि दानाचा दिवस आहे.
सर्व व्रते करणे आवश्यक आहे का?
नाही. व्रत हे श्रद्धा आणि सामर्थ्याचे आहे. अनेक व्रते अर्धवट मनाने करण्यापेक्षा एक-दोन व्रते नेमाने करणे चांगले. आजारी, गर्भवती किंवा औषधे घेणाऱ्यांनी कडक उपवास करू नये; फळे आणि दुधावरही व्रताची भावना पूर्ण होते.
वेगवेगळ्या पंचांगांत तारीख वेगळी का दिसते?
तिथीची वेळ शहराच्या सूर्योदयावर अवलंबून असते, आणि वेगवेगळी पंचांगे वेगळ्या गणना पद्धती (निरयन, दृक् किंवा सूर्यसिद्धांत) आणि वेगळे नियम वापरतात. त्यामुळे कधी एका दिवसाचा फरक पडतो. व्रतापूर्वी आपल्या मंदिराचे किंवा स्थानिक पंचांग एकदा पडताळून पाहा.
तिथी आणि तारीख यांत काय फरक आहे?
तारीख म्हणजे सूर्याच्या हिशोबाने 24 तासांचा दिवस, तर तिथी चंद्राच्या हिशोबाने बनते आणि ती 20 ते 26 तासांपर्यंत असू शकते. व्रते तिथीवरून ठरतात, म्हणून त्यांची तारीख दरवर्षी बदलते.
व्रताची सुरुवात कशी करावी?
एक व्रत निवडा, तीन महिन्यांचा संकल्प करा आणि त्या दिवशी फक्त हलके जेवण व थोडी पूजा ठेवा. पहिल्या दिवसापासूनच कडक नियम घालून घेतले तर ते अनेकदा टिकत नाहीत. सवय लागली की नियम वाढवा.
ℹ️ गणना निरयन (लाहिरी) पद्धतीने, भारतीय प्रमाणवेळेनुसार केली आहे. ज्या दिवशी सूर्योदयानंतर (सकाळी सुमारे 6 वाजता) तिथी पूर्ण होते तो दिवस दाखवला आहे. शहरानुसार काही तिथी एक दिवस पुढे-मागे होऊ शकतात, आणि प्रदोष व संकष्टीमध्ये संध्याकाळची किंवा चंद्रोदयाच्या वेळची तिथी पाहिली जाते — त्यामुळे व्रतापूर्वी आपले स्थानिक पंचांग किंवा मंदिराची दिनदर्शिका एकदा पडताळून पाहा.
🔮 तुमच्या कुंडलीत कोणते व्रत सर्वात उपयुक्त?
जन्मकुंडलीतील तुमची रास आणि दशा पाहून कोणते व्रत आणि कोणती देवता तुम्हाला सर्वाधिक आधार देईल हे सांगता येते.