☀️ नवग्रह — सूर्य

सूर्य हो नवग्रहांचो राजा आनी आत्म्याचो कारक. मनशाचो मूळ स्वभाव, स्वाभिमान, संवसारा मुखार उबें रावपाची तांक आनी बापाय कडेन आशिल्लें नातें ह्या सगळ्यांचो निर्देश सूर्यावेल्यान जाता. जैमिनी पद्दतींत कुंडलेंतलो सगळ्यांत चड अंशांचो ग्रह आत्मकारक थारता, पूण पराशरी परंपरेंत ती सुवात सदांच सूर्याचीच आसा.

सूर्याचें एक खाशेलपण हेर खंयच्याच ग्रहाक लागू जायना — तो केन्नाच वक्री जायना. उरिल्ले सगळे ग्रह फाटीं-फुडें सरतात, सूर्य मात सतत एकाच दिकेन, दिसाक सादारण एक अंश, म्हयन्याक एक राशी अशा नेमक्या गतीन चलता. हाची दुसरी बाजू अशी की सूर्याच्या खूब लागीं आयिल्लो खंयचोय ग्रह अस्तंगत जाता आनी ताचें फळ उणें जाता; कुंडली पळयतना ही तपासणी सगळ्यांत पयलीं करची पडटा.

भावाप्रमाण सूर्याचें फळ बदलता. धाव्या भावांत ताका दिग्बल मेळटा — म्हळ्यार थंय तो सगळ्यांत प्रभावी थारता आनी वेवसायांत नांव मेळोवन दिता. तिसऱ्या, सव्या, धाव्या आनी इकराव्या ह्या उपचयस्थानांनी सूर्य दुस्मानांचेर जैत मेळोवन दिता; चवथ्या आनी बाराव्या भावांत मात ताचें तेज कोंडिल्ल्यावरी जाता. हांगा एक शास्त्रवचन नेमकें लागू पडटा — ‘कारको भावो नाशाय’. सूर्य हो बापायचो कारक आसूनय तो णवव्या भावांत, म्हळ्यार पितृस्थानांतूच बसलो, जाल्यार बापायच्या सुखांत उणीव येता अशें परंपरा सांगता. सूर्य-राहू युतीक ग्रहण योग म्हणटात आनी तो आत्मविश्वासाचेर परिणाम करता.

सूर्य सिंह राशीचो एकमेव स्वामी — उरिल्ल्या सगळ्या ग्रहांक दोन राशी आसतना सूर्य आनी चंद्र हांकां दरेकाक एकूच. मेष राशींत धा अंशांचेर तो परमोच्च जाता आनी तूळ राशींत त्याच अंशाचेर नीच. सिंह राशीचे शून्य ते वीस अंश हें ताचें मूलत्रिकोण.

चंद्र, मंगळ आनी गुरू हे ताचे इश्ट, शुक्र आनी शनी दुस्मान आनी बुध सम. दृश्टी फकत सातवी. कृत्तिका, उत्तरा फाल्गुनी आनी उत्तराषाढा हीं ताचीं नक्षत्रां — तिनूय दोन राशींचेर पातळिल्लीं आसात, हें लक्षांत घेवपासारकें. सूर्य मकर राशींत प्रवेश करता तेन्ना उत्तरायण सुरू जाता आनी गोंयांत मकर संक्रांत मनयतात; कर्केंत प्रवेश म्हळ्यार दक्षिणायन. कुंडलेंत सूर्य-बुध युती जाली की बुधादित्य योग तयार जाता, जो बुद्धिमत्ता आनी बरोवपाची कुशळटाय दिता.

विंशोत्तरी पद्दतींत सूर्याची महादशा स वर्सांची — णव ग्रहां मदली सगळ्यांत ल्हान. क्रमान ती शुक्राच्या वीस वर्सांच्या दशे उपरांत येता, आनी हो बदल जाणवपा इतलो व्हड आसता: शुक्राच्या दशेंतलो सुखसोयींचो काळ सोंपून अचकीत जापसालदारकी, वळख आनी सिद्ध करून दाखोवपाची वेळ येता.

सूर्याची दशा उण्या वर्सांची आसली तरी ती वळख घडोवपी आसता. ह्या काळांत नोकरेंत बडटी, सरकारी काम मार्गाक लागप, बापायच्या मालमत्तेचे वेव्हार आनी भौशीक जिवितांत नांव जावप अशे अणभव येतात. सूर्य कुंडलेंत दुबळो वा नीच आसत जाल्यार ह्याच स वर्सांनी वरिश्ठां कडेन संघर्श, दोळ्यांचे आनी काळजाचे त्रास आनी बापायच्या भलायकेची काळजी मुखार येता. सूर्य-सूर्य अंतर्दशेचे पयले साडेतीन म्हयने ह्या दशेचो सूर थारायतात.

सूर्योपासनेचें कोंकण किनारपट्टेवयलें एक खाशेलें थळ म्हळ्यार मंगळूरच्या मरोळी वाठारांतलें श्री सूर्यनारायण देवूळ. सूर्यनारायणाक मुखेल देवता मानून पुजा जावपी देवळां ह्या किनारपट्टेर खूब उणीं आसात — देखून रथसप्तमीच्या दिसा हांगा दर्शनाक खाशेलें म्हत्व दितात.

आयताराचो उपास, तांब्याच्या आयदनांतल्यान सूर्याक अर्घ्य, आदित्यहृदय स्तोत्राचें पठण आनी सूर्यनमस्कार हे सूर्यबळ वाडोवपी नित्य उपाय. रथसप्तमी हो सूर्यपुजेचो मुखेल दीस; त्या दिसा आंगणांत रांगोळेचो रथ काडून सूर्याक निवेद्य दाखोवपाची पद्दत आयजूय जायत्या घरांनी आसा. गोंयांत श्रावणांतल्या आयतारांनी केल्ली आदित्य पुजा हीय तेच परंपरेचो भाग. गंव, गोड आनी तांबें हांचें दान सांगतात. माणीक हें सूर्याचें रत्न, पूण तें चड करून सिंह वा मेष लग्नाकूच उपेगी पडटा.