⚫ नवग्रह — शनी

शनी हो कर्माचो कारक — कश्ट, संयम, न्याय, वैराग्य आनी आयुश्य हांचो अधिपती. चाकर, कामगार, लोखंड, तेल, पोरन्यो वास्तू, हाडां आनी सांदे हे विशयूय ताचे. शनी क्रूर न्हय, तो कठोर आसा; केल्ल्या कर्माचें फळ अचूकपणान परत दिवपी न्यायाधीश म्हूण ज्योतीशशास्त्र ताचेकडेन पळयता.

शनीचें मूळ खाशेलपण ताच्या गतींत आसा — नवग्रहांत तो सगळ्यांत सवकास. एका राशींत सुमार अडेज वर्सां आनी पुराय राशिचक्र भोंवपाक लागीं लागीं तीस वर्सां. हाकाच लागून ताचे परिणाम कांय म्हयन्यांचे नासून वर्सांचे आसतात. साडेसाती — चंद्रराशीसावन बाराव्या, पयल्या आनी दुसऱ्या राशींतल्यान वचपी शनी — ह्याच सवकास गतीक लागून साडेसात वर्सांची जाता, आनी चवथ्या वा आठव्या स्थानांतल्या शनीक धैय्या म्हणटात.

शनीक सातव्या भावांत दिग्बल मेळटा — भागीदारी, करार आनी लांब काळाचीं नातीं तिगोवपाची जापसालदारकी हीच ताची सुवात. तिसऱ्या, सव्या आनी इकराव्या ह्या उपचयस्थानांनी शनी सगळ्यांत बरें फळ दिता; थंयचो शनी पिराये वांगडा वाडत वचपी प्रगती दाखयता. लग्नांत शनी आसल्यार दीर्घायुश्य पूण ल्हानपणांत कश्ट, आनी तोंडार पिरायेपरस चड गंभीरपण दिसता. हांगाय ‘कारको भावो नाशाय’ लागू जाता — शनी आयुश्याचो कारक आसूनय आठव्या म्हळ्यार आयुश्यस्थानार बसलो जाल्यार आयुर्बळाचो वेगळो विचार करचो पडटा.

शनी मकर आनी कुंभ ह्या राशींचो स्वामी. तूळ राशींत वीस अंशांचेर तो उच्च जाता आनी मेषेंत त्याच अंशाचेर नीच. कुंभ राशीचे शून्य ते वीस अंश हें मूलत्रिकोण.

शनीक सातवे वांगडा तिसरी आनी धावी विशेश दृश्टी आसा. तिसरी दृश्टी सौम्य आनी कश्टांक फळ दिवपी, जाल्यार धावी दृश्टी कामाच्या सुवातेर दाब हाडपी मानतात. बुध आनी शुक्र ताचे इश्ट; सूर्य, चंद्र आनी मंगळ दुस्मान; गुरू सम. पुष्य, अनुराधा आनी उत्तरा भाद्रपदा हीं ताचीं नक्षत्रां. शनी दर वर्सा सुमार साडेचार म्हयने वक्री जाता. सूर्य आनी छाया हांचो पूत अशी ताची पुराणीक वळख — देखूनूच सूर्य-शनी हे बापूय-पूत आसूनय दुस्मान मानतात, जो नवग्रहां मदलो सगळ्यांत बोलको विरोधाभास.

शनीची महादशा एकुणीस वर्सांची आनी ती गुरूच्या सोळा वर्सां उपरांत येता. गुरूच्या दशेंतल्या मेकळेपणा उपरांत शनीची दशा अचकीत शिस्त, जापसालदारकी आनी हिशोब मागूंक लागता — हो बदल विंशोत्तरींतलो सगळ्यांत तीव्र मानतात.

ही दशा अपेसाची न्हय, कळावाची. कामां जातात, पूण अपेक्षेपरस उसरां; मेळटा तें मात तिगता. ह्या एकुणीस वर्सांनी नोकरेंतली थिरताय, जमीन-पोरन्या वास्तूंचे वेव्हार, कामगारां कडेन संबंदीत वेवसाय आनी लांब पल्ल्याची गुंतवणूक फळादीक थारता. शनी-शनी ही पयली तीन वर्सांची अंतर्दशा पुराय दशेचो सूर थारायता आनी तीच सगळ्यांत चड कसोटीची. मकर आनी कुंभ लग्नाच्या जातकांक शनी योगकारक आशिल्ल्यान ही दशा उरफाटी प्रगतीची थारता — हो आडवाद लक्षांत घेनासतना ‘शनीची दशा म्हळ्यार वायट’ अशें म्हणप चुकीचें.

शनीची उपासना गोंयांत चड करून मारुतीच्या देवळांतल्यान चलता, आनी ताचें सगळ्यांत नामनेचें थळ म्हळ्यार पणजेंतल्या मळा वाठारांतलें (आल्तिनाच्या देगेवयलें) श्री मारुती देवूळ — जंय शेनवारा तेल ओंपूंक आनी दर्शन घेवंक भाविक येतात. दर वर्सा हांगा भरपी मारुती जात्रा ही पणजेची नामनेची जात्रा.

हाचे भायर गांवागांवांतल्या मारुती देवळांत शेनवारा तेल ओंपपाची पद्दत गोंय-कोंकणभर आसा — शनीचें तेज मारुतीच्या उपासनेन सौम्य जाता अशी परंपरेची मांडणी. पिंपळाक प्रदक्षिणा आनी उदक, तीळ, उडीद, काळें वस्त्र आनी लोखंडाचें दान, शनी स्तोत्राचें पठण आनी कश्टकऱ्यांक वेळार मजुरी दिवप हे उपाय सांगतात. हांतूंतलो निमणो उपाय सगळ्यांत प्रभावी मानतात. नीलम हें शनीचें रत्न, पूण तें सगळ्यांत तापदायकूय — तीन दीस उशाकडेन दवरून तपासूनूच धारण करचें.