🌙 नवग्रह — चंद्र

चंद्र हो मनाचो कारक आनी आवयचो कारक. भारतीय ज्योतिशांत जल्मराशी आनी जल्मनक्षत्र चंद्राच्या स्थानावेल्यानूच थारतात — म्हळ्यार ‘तुमची रास खंयची?’ ह्या प्रस्नाची जाप प्रत्यक्षांत चंद्राची रास आसता. दिसपट्टें फलज्योतीश, विंशोत्तरी दशेची सुरवात आनी गोचराचे चडशे विचार ह्याच एका बिंदूचेर उबे आसात.

चंद्र हो नवग्रहां मदलो सगळ्यांत वेगवान — एका राशींत कशेबशे सवाय दोन दीस आनी सत्तावीस नक्षत्रां सादारण सत्तावीस दिसांनी पुराय. हाचो वेव्हारीक अर्थ असो की जल्मवेळांतलो थोडोसो फरक लेगीत जल्मनक्षत्र बदलूं येता. चंद्राचें बळ ताच्या स्थानापरस पक्षबळाचेर थारता — शुक्ल पक्षांतलो वाडटो चंद्र बळिश्ट, कृष्ण पक्षांतलो क्षीण चंद्र दुबळो.

चंद्राक चवथ्या भावांत दिग्बल मेळटा — घर, आवय आनी मनशांती ह्या तिनूय गजालींचें स्थान तेंच आशिल्ल्यान हो योगायोग न्हय. पूण हांगाय ‘कारको भावो नाशाय’ हो नेम याद करचो पडटा: चंद्र मातृकारक आसूनय चवथ्या भावांत आसल्यार आवयच्या भलायकेची काळजी वाडटा अशें जायते ग्रंथ सांगतात. चंद्र लग्नांत आसत जाल्यार व्यक्तिमत्व कोमल आनी लोकाभिमुख जाता; सव्या, आठव्या आनी बाराव्या भावांत आसल्यार मनाची अस्वस्थताय आनी न्हिदेच्यो कागाळी वाडटात. चंद्र-राहू युतीक ग्रहण योग म्हणटात आनी तो भंय आनी संभ्रम दाखयता.

चंद्र कर्क राशीचो स्वामी आसून वृषभेंत तीन अंशांचेर उच्च आनी वृश्चिकेंत त्याच अंशाचेर नीच जाता. वृषभ राशीचे चार ते तीस अंश हें ताचें मूलत्रिकोण. सूर्य आनी बुध हे ताचे इश्ट आनी चंद्राक कोणूच दुस्मान ना — नवग्रहांत ही सवलत फकत ताकाच आसा.

रोहिणी, हस्त आनी श्रवण हीं ताचीं नक्षत्रां. चंद्राभोंवतणी तयार जावपी योग स्वतंत्रपणान पळोवचे पडटात: चंद्रासावन दुसऱ्या स्थानार ग्रह आसत जाल्यार सुनफा, बाराव्या स्थानार आसत जाल्यार अनफा, दोनूय वटेन आसत जाल्यार दुरुधरा योग, आनी दोनूय स्थानां रितीं आसत जाल्यार केमद्रुम योग — जो एकसुरेपण आनी मानसीक अस्थिरताय दाखयता. चंद्रासावन स, सात आनी आठव्या स्थानार शुभग्रह आसल्यार आधियोग तयार जाता, जो प्रतिश्ठा दिता.

चंद्राची महादशा धा वर्सांची आनी ती सूर्याच्या स वर्सांच्या दशे उपरांत रोखडीच येता. सूर्याची दशा भायलें जग सांबाळूंक लायता, जाल्यार चंद्राची दशा घराकडेन, आवयकडेन आनी स्वताच्या मनाकडेन वळयता — हो बदल जायत्यांक स्पश्ट जाणवता.

ह्या धा वर्सांनी घर घेवप, आवयकडल्यान मेळपी सूख वा तिच्या भलायकेची काळजी, उदका कडेन संबंदीत वेवसाय, प्रवास आनी लोकसंपर्काचीं कामां हांचें प्रमाण वाडटा. चंद्र बळिश्ट आसत जाल्यार लोकप्रियताय आनी मनाची थिरताय मेळटा; क्षीण चंद्राची दशा मात न्हिदेच्यो कागाळी, निराशेचे झटके आनी निर्णय घेवपांतली चंचळताय दाखयता. बायलांच्या कुंडलेंत चंद्राची दशा भलायकेच्या नदरेनूय म्हत्वाची मानतात. चंद्र-मंगळ अंतर्दशा अर्थीक उलाढाल वाडयता, पूण उतावळे निर्णयय करूंक लायता.

चंद्राची अधिश्ठात्री देवता पार्वती आनी उपासना शिवाची. गोंयांत हाचे खातीर फोंडें म्हालांतल्या प्रियोळ-मंगेशी हांगाचें श्री मंगेश देवूळ हें थळ खाशेलें मानतात — गोंयांतलें सगळ्यांत नामनेचें शिवस्थान आनी शेंकड्यांनी कुटुंबांचो कुळदेव; पोर्तुगेज काळांत कुशस्थळी म्हळ्यार आयची कुठ्ठाळी सावन हें लिंग हांगा हाडलें अशें परंपरा सांगता.

सोमाराचो उपास, शिवलिंगाचेर दुदाचो अभिषेक, धव्या वस्त्राचो वापर आनी पुनवेचें व्रत हे चंद्रबळ वाडोवपी उपाय. तांदूळ, दूद, साकर आनी रुपें हांचें दान सांगतात. मोतीं हें चंद्राचें रत्न, पूण तें धारण करचे पयलीं जल्मवेळार चंद्र वाडटो आशिल्लो काय क्षीण हें पळोवप गरजेचें — क्षीण चंद्राखातीर मोतीं चड उपेगी थारता. पूण सगळ्यांत प्रभावी उपाय शास्त्रापरस वेव्हारांतलो आसा: नेमान न्हीद, ध्यान आनी आवयची प्रत्यक्ष सेवा. चंद्राचे उपाय दानापरस वागणुकेंतल्यान चड फळटात.