आयचें करण — कौलव

करण म्हळ्यार एके तिथीचो अर्दो भाग. एका चांद्रमासांत 60 करणां आसतात. तीं 11 प्रकारचीं आसतात — 4 स्थिर आनी 7 चर.

करणांचे प्रकार

स्थिर करणां — 4: शकुनी, चतुष्पाद, नाग, किंस्तुघ्न. हीं म्हयन्यांत एकूच फावट येतात.

चर करणां — 7: बव, बालव, कौलव, तैतिल, गर, वणिज, विष्टी. हीं आवर्तनान परत परत येतात.

विष्टी (भद्रा) करण अशुभ मानतात. उरिल्लीं करणां सर्वसादारणपणान शुभ वा सामान्य आसतात.

एके तिथीचो नेमको अर्दो भाग म्हळ्यार एक करण. म्हळ्यारूच सूर्य आनी चंद्र हांचेमदलें अंतर स अंशांनी वाडपाक लागपी वेळ. चांद्रमासांत तीस तिथी आशिल्ल्यान साठ करणां जातात. पंचांगाच्या पांच आंगांतली सगळ्यांत सुक्ष्म काळविभागणी हीच आसा — सरासरी धा ते तेरा वरांच तिगपी घटक.

साठ करणांक साठ वेगळीं नांवां नात; नांवां फकत इकरा आसात. तांतलीं सात चक्रावरी परत परत येवपी चर करणां आनी चार म्हयन्यांत एकूच फावट येवपी स्थिर करणां. दिसाच्या पयल्या अर्द्या भागाक आनी दुसऱ्या अर्द्या भागाक वेगवेगळें करण येवं येता, देखून पंचांगांत जायते फावटीं दोन करणां एकठांय बरयिल्लीं दिसतात.

चर करणां — सात. शुक्ल प्रतिपदेच्या दुसऱ्या अर्द्या भागासावन हीं आठ फावटीं चक्राकार घुंवतात.

• बव — चिन्न सिंह. नवे उपक्रम आनी दीर्घकाळ चलपी कामांखातीर उत्तम.
• बालव — चिन्न वाग. अध्ययन, मुंज आनी सरकारी कामांखातीर.
• कौलव — चिन्न दुकर. इश्टागत, लग्न, भागीदारी आनी नातीं घट्ट करपाखातीर.
• तैतिल — चिन्न गाढव. बांदकाम, घर बांदप आनी स्थावर मालमत्तेच्या वेव्हारांखातीर.
• गर — चिन्न हत्ती. शेती, रोवणी आनी जमनीविशींच्या कामांखातीर.
• वणिज — चिन्न गाय. वेपार, हिशोब चुकते करप आनी अर्थीक वेव्हारांखातीर.
• विष्टी — चिन्न कोंबो. हाकाच भद्रा म्हणटात; शुभकार्यांक वर्ज्य.

स्थिर करणां — चार. हीं चांद्रमासाच्या संधीचेर एकूच फावट येतात. कृष्ण चतुर्दशीच्या उत्तरार्धांत शकुनी, अमासेच्या पूर्वार्धांत चतुष्पाद, उत्तरार्धांत नाग आनी शुक्ल प्रतिपदेच्या पूर्वार्धांत किंस्तुघ्न. शकुनी मंत्रसाधना आनी वखदाखातीर, चतुष्पाद पितृकर्म आनी गोदानाखातीर, नाग सर्पपुजा आनी व्रताखातीर आनी किंस्तुघ्न सगळ्या शुभकार्यांखातीर अनुकूल मानतात.

इकरा करणांतली फकत विष्टीच वर्ज्य मानतात. ही सुर्याची धूव आनी शनीची भयण आशिल्ल्या भद्रादेवीची वेळ आसा अशी पुराणकल्पना आसा. एका चांद्रमासांत आठ फावटीं विष्टी येता — म्हळ्यार सादारण तीन दिसांनी एक फावट.

भद्रा सदांच सारकीच अशुभ नासता हें लक्षांत घेवपासारकें आसा. भद्रा सर्गांत वा पाताळांत आसल्यार पृथ्वीवयल्या लोकांक दोश उणो; ती भूलोकांत वास करता तेन्नाच पुराय वर्ज्य आसता अशें मुहूर्तग्रंथ सांगतात. चंद्र मेष, वृषभ, मिथुन वा वृश्चिक राशींत आसतना भद्रा भूलोकांत आसता.

लग्न, वास्तुप्रवेश, बारसो, नवें दुकान उगडप आनी प्रवासाची सुरवात हीं कामां विष्टींत टाळटात. पूण शस्त्रक्रिया, न्यायालयाचें कामकाज, वाद मिटोवप आनी शस्त्रांविशींच्या कामांक ह्या करणाचो दोश ना अशें परंपरेचें मत आसा. कोंकणी पंचांगांनी भद्रेची सुरवात आनी सोंपपाची वेळ स्वतंत्रपणान दिल्ली आसता.

तिथी, नक्षत्र आनी योग दिसाचो एकूण सभाव सांगतात, जाल्यार करण त्या दिसांतलो नेमको अर्दो भाग दाखोवन दिता. देखूनच सुक्ष्म मुहूर्त थारायतना निमाणें तपासतात तें आंग करणूच आसता.

वेव्हारांत, तिथी आनी नक्षत्र अनुकूल आशिल्ल्या दिसाचो खंयचो अर्दो भाग वेंचचो ह्या प्रस्नाची जाप करण दिता. सकाळीं विष्टी आनी सांजवेळा बव आसल्यार सुवाळो सांजवेळाकडेन सरकायतात. आयचें पंचांग, आयचो योग आनी शुभ मुहूर्त हीं पानांय वांगडा पळयात.