🪐 नवग्रह — णव ग्रहांची पुराय म्हायती

भारतीय ज्योतिशांत नवग्रह म्हळ्यार सूर्य, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरू, शुक्र, शनी, राहू आनी केतू हे णव. हांतलो सूर्य हो नखेत्र आनी चंद्र हो उपग्रह आसा, जाल्यार राहू आनी केतू हे प्रत्यक्ष गोल न्हय, तर चंद्राची कक्षा आनी सुर्याचो भासमान मार्ग हांचे छेदबिंदू — देखून तांकां छायाग्रह म्हणटात. आधुनीक खगोलशास्त्राचे युरेनस, नेपच्यून आनी प्लूटो परंपरीक फलज्योतिशांत वापरनात.

दरेक ग्रह कांय विशयांचो कारक आसता — सूर्य आत्म्याचो, चंद्र मनाचो, मंगळ पराक्रमाचो, बुध बुद्धीचो, गुरू गिन्यानाचो, शुक्र सुखाचो, शनी कर्माचो, राहू मायेचो आनी केतू मोक्षाचो. कुंडली वाचतना खंयचोच ग्रह एकलो पळयनात; तो खंयचे राशींत आसा, खंयच्या भावाचो स्वामी आसा, ताचेर कोणाची दृश्ट आसा आनी तो अस्तंगत वा वक्री आसा काय — ह्या सगळ्यांचो एकठांय विचार करचो पडटा.

ग्रहांचें बळ थारावपाच्यो कांय निश्चीत कसोट्यो आसात. उच्च राशींत ग्रह सगळ्यांत बळिश्ट, नीच राशींत सगळ्यांत दुबळो आनी स्वताचे राशींत तो थीर मानतात. हाचेभायर दिग्बल — म्हळ्यार खाशेल्या भावांत मेळपी दिशाबळ — हो वेगळो विचार आसा: सूर्य आनी मंगळाक धाव्या, चंद्र आनी शुक्राक चवथ्या, बुध आनी गुरूक पयल्या आनी शनीक सातव्या भावांत दिग्बल मेळटा.

दृश्टीचे नेमूय दरेक ग्रहाप्रमाण वेगळे. सगळे ग्रह सातव्या स्थानाचेर दृश्ट घालतात; हाचेभायर मंगळाक चवथी आनी आठवी, गुरूक पांचवी आनी णववी आनी शनीक तिसरी आनी धावी अशी खास दृश्ट आसता. राहू-केतूक गुरूभशेन पांचवी, सातवी आनी णववी दृश्ट मानपाची पद्दत आसा.

काळगणनेखातीर विंशोत्तरी महादशा पद्दत वापरतात. णव ग्रहांच्या दशांची बेरीज १२० वर्सां भरता — केतू ७, शुक्र २०, सूर्य ६, चंद्र १०, मंगळ ७, राहू १८, गुरू १६, शनी १९ आनी बुध १७. जल्मवेळचो चंद्र खंयच्या नक्षत्रांत आशिल्लो, ताचेवयल्यान पयली दशा खंयची तें थारता. जिवितांतले व्हडले टप्पे ह्या दशाक्रमावयल्यानूच सांगतात.

उपायांच्या बाबतींत गोंय-कोंकणांत दरेक ग्रहाची स्वतंत्र परंपरा आसा — शनीखातीर मारुतीचीं आनी शनीचीं देवळां, गुरूखातीर दत्तक्षेत्रां, शुक्राखातीर महालक्ष्मी-शांतादुर्गेसारकिलीं देवीस्थानां, बुधाखातीर उडुपीच्या श्रीकृष्णाची भक्ती आनी केतूखातीर गणपतीची उपासना. पूण एक शिटकावो सदांच दितात: रत्न हो उपाय सगळ्यांत निमाणो येता. मंत्रजप, दान आनी वागणुकेंतलो बदल हे आदले तीन टप्पे पार करिनासतना आनी पुराय कुंडली पळयनासतना खंयचेंच रत्न धारण करूं नये.