મંગળ દોષ — સત્ય અને ભ્રમ

મંગળ દોષ — સત્ય અને ભ્રમ

સગપણની વાતચીતમાં સૌથી વધુ ડર ફેલાવતો શબ્દ કદાચ માંગલિક છે. છોકરી માંગલિક છે એટલું સાંભળતાં જ ઘણાં ઘર વાત આગળ વધારતાં અટકી જાય છે. પણ મંગળ દોષ વિશે ફેલાયેલી ગેરસમજો ખરા શાસ્ત્ર કરતાં અનેકગણી વધારે છે.

દોષ કેવી રીતે બને છે?

કુંડળીમાં મંગળ લગ્નથી ૧, ૨, ૪, ૭, ૮ કે ૧૨મા ભાવમાં હોય ત્યારે મંગળ દોષ ગણાય છે. કારણ સીધું છે — મંગળ ઉગ્ર સ્વભાવનો ગ્રહ છે, અને આ ભાવ દાંપત્ય, કુટુંબ અને સુખ સાથે જોડાયેલા છે. ઉગ્ર ગ્રહ અહીં બેસે તો સંબંધમાં ઘર્ષણ વધી શકે એવો તર્ક છે. ઘણા જ્યોતિષી ચંદ્રથી પણ આ જ ગણતરી કરીને બંને દૃષ્ટિએ તપાસે છે.

દોષ ક્યારે રદ થાય છે?

આ વાત બહુ ઓછા લોકો જાણે છે — શાસ્ત્રમાં જ દોષભંગના અનેક નિયમો આપેલા છે:

• મંગળ પોતાની રાશિમાં (મેષ કે વૃશ્ચિક) અથવા ઉચ્ચ રાશિ મકરમાં હોય તો દોષની તીવ્રતા ઘણી ઓછી થઈ જાય છે.
• મંગળ પર ગુરુની દૃષ્ટિ પડતી હોય તો દોષ શાંત થાય છે.
• વર અને કન્યા બંનેની કુંડળીમાં મંગળ દોષ હોય તો તે પરસ્પર કપાઈ જાય છે — આ પરંપરાગત અને સર્વમાન્ય નિયમ છે.
• અઠ્ઠાવીસ વર્ષની ઉંમર પછી દોષની અસર કુદરતી રીતે ઘટે છે એમ ઘણા ગ્રંથ કહે છે.

સૌથી મોટો ભ્રમ

માંગલિક સાથે લગ્ન થાય તો દાંપત્ય તૂટે જ — આવું શાસ્ત્ર ક્યાંય કહેતું નથી. દોષ એ ચેતવણી છે, શાપ નથી. અંદાજે દર ત્રીજી કુંડળીમાં મંગળ આ છ ભાવમાંથી કોઈ એકમાં હોય છે; એટલા બધા લોકોનાં લગ્નજીવન નિષ્ફળ ગયાં નથી. બીજો ભ્રમ એ કે માંગલિકે માંગલિક સિવાય કોઈ સાથે લગ્ન થાય જ નહીં — દોષભંગ થતો હોય તો આ બંધન રહેતું નથી.

મંગળ દોષ સારો પણ હોઈ શકે?

વિચિત્ર લાગશે, પણ હા. મંગળ મૂળે શક્તિ, હિંમત અને ઝુંઝારુ વૃત્તિનો ગ્રહ છે. જે ભાવમાં તે બેસે ત્યાં ઘર્ષણની સાથે ઊર્જા પણ આપે છે. લગ્નમાં બેઠેલો બળવાન મંગળ વ્યક્તિને રમતવીર, સૈનિક, સર્જન કે સાહસિક ઉદ્યોગપતિ બનાવી શકે છે. મંગળ-ચંદ્રની યુતિ તો લક્ષ્મી યોગ ગણાય છે. એટલે એક જ ગ્રહ એક બાબતમાં દોષ અને બીજી બાબતમાં વરદાન બની શકે — કુંડળી આખી જોયા વિના ચુકાદો આપવો એ જ ખરી ભૂલ છે.

પૂર્ણ માંગલિક અને આંશિક માંગલિક

વ્યવહારમાં જ્યોતિષીઓ એક ભેદ પાડે છે જે જાણવા જેવો છે. લગ્નથી અને ચંદ્રથી — બંને ગણતરીએ મંગળ દોષવાળા ભાવમાં આવે તો પૂર્ણ માંગલિક કહેવાય; માત્ર એક જ ગણતરીએ આવે તો આંશિક માંગલિક, જેની અસર હળવી મનાય છે. વળી બારમા અને બીજા ભાવના મંગળને ઘણા વિદ્વાનો સાતમા-આઠમા ભાવના મંગળ કરતાં ઓછો તીવ્ર ગણે છે. એટલે માંગલિક એવો એક જ સિક્કો બધા પર લગાડી દેવો એ શાસ્ત્રનું નહીં, અધૂરી માહિતીનું પરિણામ છે.

વાસ્તવિક અભિગમ

મંગળ દોષને એકલો પાડીને ક્યારેય ન જુઓ. સાતમા ભાવનું બળ, તેના સ્વામીની સ્થિતિ, શુક્ર અને ગુરુનું સ્થાન, બંને કુંડળીનું સમગ્ર ગુણ મિલાન — આ બધું સાથે તપાસવું જોઈએ. ઉપાય તરીકે મંગળવારે હનુમાનજીની ઉપાસના, હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ અને મંગળવારનું વ્રત પરંપરાગત રીતે સૂચવાય છે; કેટલાક પરિવારો વિવાહ પહેલાં કુંભ વિવાહ જેવી વિધિ પણ કરાવે છે.

ટૂંકમાં, દોષના નામે કોઈ સંબંધ નકારતાં પહેલાં અનુભવી જ્યોતિષી પાસે બંને કુંડળીની પૂરી તપાસ અવશ્ય કરાવો — મોટા ભાગના કિસ્સામાં ડર પાયા વગરનો નીકળે છે. આ સાઇટની મફત કુંડળીમાં મંગળ દોષની તપાસ અને દોષભંગની નોંધ આપમેળે મળે છે.