કુંડળી મેળાપ અને ગુણ મિલાન — ૩૬ ગુણનું ગણિત

કુંડળી મેળાપ અને ગુણ મિલાન

સગપણની વાત ચાલે એટલે પહેલો પ્રશ્ન આવે — કેટલા ગુણ મળે છે? ગુજરાતમાં વિવાહ પહેલાં કુંડળી મેળાપ માટે અષ્ટકૂટ પદ્ધતિ વપરાય છે, જેમાં વર-કન્યાની કુંડળીના આઠ પાસાં સરખાવીને કુલ ૩૬ ગુણમાંથી અંક અપાય છે. આ ૩૬નું ગણિત શું છે તે સમજીએ.

આઠ કૂટ અને તેમના ગુણ

આખું મિલાન બંનેનાં જન્મ નક્ષત્ર અને ચંદ્રરાશિ પર આધારિત છે. આઠ કૂટ ચડતા ક્રમે આ પ્રમાણે છે: વર્ણ (૧ ગુણ) — સ્વભાવની આધ્યાત્મિક કક્ષા; વશ્ય (૨) — પરસ્પર આકર્ષણ અને પ્રભાવ; તારા (૩) — નક્ષત્ર આધારિત ભાગ્ય-સંવાદિતા; યોનિ (૪) — શારીરિક અને પ્રાકૃતિક અનુકૂળતા; ગ્રહ મૈત્રી (૫) — બંનેના રાશિ સ્વામીઓની મિત્રતા; ગણ (૬) — દેવ, મનુષ્ય અને રાક્ષસ ગણ પ્રમાણે પ્રકૃતિમેળ; ભકૂટ (૭) — બંને રાશિ વચ્ચેનું અંતર અને તેની આર્થિક-પારિવારિક અસર; અને નાડી (૮) — આદ્ય, મધ્ય, અંત્ય નાડી પ્રમાણે આરોગ્ય અને સંતાન સુખ. કુલ સરવાળો ૩૬.

કેટલા ગુણે વિવાહ યોગ્ય?

પરંપરાગત ધોરણ આ પ્રમાણે છે: ૩૨ થી ૩૬ ગુણ અતિ ઉત્તમ મેળાપ; ૨૫ થી ૩૧ ઉત્તમ; ૧૮ થી ૨૪ મધ્યમ — વિવાહ થઈ શકે, પણ કુંડળીનાં બાકીનાં પાસાં ધ્યાનથી જોવાં; અને ૧૮થી ઓછા ગુણ અશુભ ગણાય છે, જ્યાં વિવાહ પહેલાં અનુભવી જ્યોતિષીની સલાહ અવશ્ય લેવી.

નાડી દોષ અને ભકૂટ દોષ

સૌથી વધુ ગુણ ધરાવતા બે કૂટ સૌથી નાજુક પણ છે. બંનેની નાડી એક જ હોય તો નાડી દોષ થાય અને આઠેઆઠ ગુણ કપાઈ જાય — સંતાન અને આરોગ્ય સંબંધી ચિંતાનું સૂચન મનાય છે. ભકૂટ દોષમાં ૨-૧૨, ૬-૮ કે ૫-૯ જેવી રાશિ-જોડી બને તો સાત ગુણ જાય. પણ શાસ્ત્રમાં જ દોષભંગના નિયમો છે: બંનેનાં નક્ષત્ર જુદાં હોય પણ રાશિ એક હોય, અથવા રાશિ સ્વામી પરસ્પર મિત્ર હોય કે એક જ ગ્રહ હોય, તો આ દોષ ઘણો હળવો થઈ જાય છે. એટલે નાડી દોષ દેખાતાં જ સંબંધ પડતો મૂકતા પહેલાં દોષભંગ તપાસાવવો જરૂરી છે.

એક ઉદાહરણથી સમજીએ

ધારો કે કન્યાનું નક્ષત્ર રોહિણી છે અને વરનું નક્ષત્ર હસ્ત. બંનેની નાડી જુદી હોવાથી નાડીના પૂરા આઠ ગુણ મળે; બંને રાશિ — વૃષભ અને કન્યા — એકબીજાથી પાંચ-નવના શુભ અંતરે હોવાથી ભકૂટના સાત ગુણ પણ મળે. હવે એ જ કન્યા સાથે એવો વર વિચારો જેની નાડી પણ એ જ હોય — તો સરવાળો એક ઝાટકે આઠ ગુણ ઘટી જાય. આ ઉદાહરણ બતાવે છે કે કુલ આંકડો બે-ચાર મોટા કૂટ પર કેટલો ઝૂલે છે, અને એટલે જ આંકડા પાછળનું કારણ સમજ્યા વિના માત્ર સરવાળો જોવો પૂરતો નથી.

ગુણ મિલાન પૂરતું નથી

૩૬માંથી ૩૦ ગુણ મળે તો પણ કામ પૂરું થતું નથી. બંને કુંડળીમાં મંગળ દોષની સરખામણી કરવી જોઈએ — એકને હોય અને બીજાને ન હોય તો વિચાર માગે છે. સાથે સાતમા ભાવની સ્થિતિ, શુક્ર-ગુરુનું બળ અને બંનેની ચાલુ તથા આવનારી દશા પણ જોવી જોઈએ. ગુણ મિલાન એ પ્રવેશદ્વાર છે, આખું ઘર નથી. અને છેલ્લે — કુંડળી ગમે તેટલી મળે, બે પરિવારના સંસ્કાર, અપેક્ષાઓ અને પરસ્પર સમજણનો મેળ પણ એટલો જ જરૂરી છે; જ્યોતિષ માર્ગ બતાવે છે, નિર્ણય માણસે જ કરવાનો છે.

વારંવાર પુછાતો પ્રશ્ન

ઘણા પૂછે છે કે એક જ રાશિનાં વર-કન્યાનાં લગ્ન થાય કે નહીં. શાસ્ત્ર પ્રમાણે એક જ રાશિ હોવી એ પોતે દોષ નથી; નક્ષત્ર જુદાં હોય તો આવો મેળાપ સારો પણ ગણાય છે. એ જ રીતે ગણ જુદા હોવા માત્રથી સંબંધ નકારવો યોગ્ય નથી — ગણના શૂન્ય ગુણ છતાં બાકીના કૂટ સારા હોય તો એકંદર મેળાપ ઉત્તમ બની શકે છે.

વર-કન્યાની જન્મવિગતો નાખીને ૩૬ ગુણનું વિગતવાર મિલાન, નાડી-ભકૂટ દોષની તપાસ અને મંગળ દોષની સરખામણી આ સાઇટના કુંડળી મેળાપ પેજ પર મફત કરી શકો છો.