♃ ଗୁରୁ ଦୋଷ

ଏହି ଯୋଗର ନାମ ଆଜି ଅନେକଙ୍କୁ ଅସହଜ ଲାଗେ, ଆଉ ଲାଗିବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପରିଭାଷାରେ ଏହା ଏକ ମିଶ୍ରଣର ସଙ୍କେତ — ରାହୁ ଛାୟାଗ୍ରହ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତାର କାରକ, ଆଉ ବୃହସ୍ପତି ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ନ୍ୟାୟର। ଦୁଇଟି ଏକାଠି ହେଲେ ପାଠଟି ହେଉଛି ‘ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମିଶ୍ରିତ ହେଲା’, କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ବିଷୟରେ କିଛି ନୁହେଁ।

ବ୍ୟବହାରିକ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏକତରଫା ନୁହେଁ। ରାହୁ-ଗୁରୁ ଯୋଗ ଥିବା ଅନେକ ଜାତକ ପାରମ୍ପରିକ ପଥ ଛାଡ଼ି ନୂଆ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି — ବିଦେଶ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଗବେଷଣା, ପ୍ରଚାର ମାଧ୍ୟମ। ପାରମ୍ପରିକ ପାଠ ଏହାକୁ ‘ଦୋଷ’ କହେ କାରଣ ପୁରୁଣା ସମାଜରେ ପରମ୍ପରା ଛାଡ଼ିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ ଥିଲା। ଆଜିର ପାଠକ ଏହାକୁ ଏକ ମୂଲ୍ୟ-ସହିତ-ସୁଯୋଗ ଭାବେ ପଢ଼ିଲେ ଅଧିକ ଉପକୃତ ହେବେ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବାର, ଅର୍ଥାତ୍ ଗୁରୁବାର, ଏକ ପୂରା ମାସର ପର୍ବ ହୋଇଯାଏ। ମାର୍ଗଶିର ମାସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁରୁବାର ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ପାଳନ କରାଯାଏ — ଘର ସଫା କରି ମାଣ (ଧାନ ମାପିବା ପାତ୍ର) ସଜାଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା, ଝୋଟି-ଚିତା, ଓ ମଣ୍ଡା ପିଠା। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରଥା ଏବଂ ଏହା ସହିତ ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁରାଣ’ ପାଠ ଜଡ଼ିତ। ବୃହସ୍ପତି ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ପରିବାର ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ଚଳନ୍ତି ପରମ୍ପରାକୁ ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଅଲଗା କୌଣସି ମହଙ୍ଗା ବିଧି ନୁହେଁ।

ଏକା ଯୋଗ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ପୁରା ଅଲଗା ଚାଲେ, ଆଉ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ। ପ୍ରଥମ — ଅଂଶର ଦୂରତ୍ୱ। ବୃହସ୍ପତି ଓ ରାହୁ ଯଦି ପାଞ୍ଚ ଅଂଶ ଭିତରେ, ଯୋଗ ତୀକ୍ଷ୍ଣ; ପନ୍ଦର ଅଂଶ ଦୂରରେ ହେଲେ ପ୍ରାୟ ନାମମାତ୍ର। ଦ୍ୱିତୀୟ — ଭାବ। କେନ୍ଦ୍ର (୧, ୪, ୭, ୧୦) ଓ ତ୍ରିକୋଣ (୫, ୯) ଭାବରେ ଏହା ଅଧିକ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ; ଉପଚୟରେ ଏହା ପ୍ରାୟ ଫଳଦାୟକ ହୋଇଯାଏ।

ତୃତୀୟ — ଦଶା। ବୃହସ୍ପତି ବା ରାହୁଙ୍କ ମହାଦଶା ନଚାଲିଥିଲେ ଫଳ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ଏକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସ୍ୱିଚ୍ ପରି ପଡ଼ି ରହେ। ଚତୁର୍ଥ — ନବାଂଶ। ନବାଂଶ କୋଷ୍ଠୀରେ ବୃହସ୍ପତି ଯଦି ବଳବାନ, ତେବେ ଜନ୍ମକୋଷ୍ଠୀର ଦୁର୍ବଳତା ଜୀବନର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ସୁଧୁରିଯାଏ। ଏହି ଚାରୋଟି ନଦେଖି କେହି ଯଦି କେବଳ ‘ଗୁରୁ ଚାଣ୍ଡାଳ ଅଛି’ କହି ପ୍ରତିକାରର ଦର କୁହନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଉଠିଆସିବା ଉଚିତ।