♂ ମଙ୍ଗଳ ଦୋଷ

ମଙ୍ଗଳ ଦୋଷ ଗଣିବାରେ ଭାରତରେ ଦୁଇଟି ଧାରା ଅଛି ଏବଂ ସେଥିରୁ ଅଧିକାଂଶ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ଆସେ। ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରା ୧, ୪, ୭, ୮, ୧୨ — ଏହି ପାଞ୍ଚୋଟି ଭାବ ଧରେ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରା ଏଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼େ, କାରଣ ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟକୁ କୁଟୁମ୍ବ ତଥା ବିବାହ ପରର ପରିବାର ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ।

ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ଏହି ଦୁଇ ଧାରାର ସନ୍ଧିରେ ଅଛି, ଆଉ ଏହା ପୋଥିରେ ଦେଖାଯାଏ। ଅଧିକାଂଶ ଓଡ଼ିଆ ପୁରୋହିତ ପାଞ୍ଚୋଟି ଭାବ ହିଁ ଧରନ୍ତି, ମାତ୍ର ଗଞ୍ଜାମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ତେଲୁଗୁ ପ୍ରଭାବ ହେତୁ ଛଅଟି ଧରାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଏକା କୋଷ୍ଠୀ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇ ଉତ୍ତର ପାଇପାରେ। ଏହା ଜାଣି ରଖିଲେ ଅଯଥା ଆତଙ୍କ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ମତ ନେବାର ଅସ୍ୱସ୍ତି ଦୁଇଟି ହିଁ କମିଯାଏ।

ଶାସ୍ତ୍ର ଦୋଷ ଯେତେ ଗଣନା କରେ, ଦୋଷ ଭଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗଣନା କରେ। ଅଥଚ ପ୍ରଚାରରେ କେବଳ ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧ କୁହାଯାଏ। ତଳେ ଥିବା ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ ଦୋଷର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରାୟ ରହେ ନାହିଁ:

• ବର ଓ ବଧୂ ଦୁହେଁ ମାଙ୍ଗଳିକ ହେଲେ ପାରମ୍ପରିକ ପାଠରେ ଦୋଷ ପରସ୍ପରକୁ କାଟିଦିଏ — ଏହା ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଓ ସର୍ବାଧିକ ସ୍ୱୀକୃତ ନିୟମ।
• ମଙ୍ଗଳ ଯଦି ନିଜ ରାଶି (ମେଷ, ବୃଶ୍ଚିକ) କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ରାଶି ମକରରେ ଥାଆନ୍ତି, ଦୋଷ ପ୍ରାୟ ରହେ ନାହିଁ।
• ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ଫଳ ବହୁତ କୋମଳ ହୁଏ।
• ସିଂହ ବା କୁମ୍ଭ ଲଗ୍ନରେ ମଙ୍ଗଳ ସପ୍ତମରେ ଥିଲେ ଅନେକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଦୋଷ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ।
• ମଙ୍ଗଳ ଯଦି ଶନି କିମ୍ବା ରାହୁଙ୍କ ସହିତ ଥାଆନ୍ତି, ପାରମ୍ପରିକ ପାଠରେ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରଭାବ କମିଯାଏ।
• ବୟସ ୨୮ ପରେ ଦୋଷର ତୀବ୍ରତା କମେ — ଏହା ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ପାରମ୍ପରିକ ମତ, ଯଦିଓ ସବୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏହା ଲେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

ଓଡ଼ିଆ ବିବାହରେ କୋଷ୍ଠୀ ମିଳନ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଖରେ ପଞ୍ଜିକା ଓ ଦୁଇ ଖଡ଼ିଆ ନେଇ ହୁଏ। ମଙ୍ଗଳ ଦୋଷ ଥିଲେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଥମେ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ଦୋଷ ମେଳ ଖୋଜାଯାଏ; ମେଳ ମିଳିଗଲେ ବିଷୟଟି ସେଠାରେ ସରିଯାଏ। ମେଳ ନମିଳିଲେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ଗୋଚର ଦେଖି ତାରିଖ ବଛାଯାଏ। ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଜୀବନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି କାକଟପୁରର ମାଆ ମଙ୍ଗଳା ମନ୍ଦିର, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁରୀର ନବକଳେବର ପାଇଁ ଦାରୁ ସନ୍ଧାନର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।