एकादशी 2023 — वर्षभराच्या तिथी

पुढील एकादशी: 5 नोव्हेंबर 2026, गुरुवार (आज)

2023 मध्ये एकादशी एकूण 25 वेळा येत आहे.

← 2022 च्या तारखा 2024 च्या तारखा →

एकादशी महिन्यातून दोनदा येते — शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात — म्हणजे वर्षातून साधारण 24 वेळा (अधिक मासात 26). हा भगवान विष्णूंचा दिवस आहे. नियम साधा आहे: या दिवशी अन्नधान्य, विशेषतः तांदूळ, वर्ज्य केले जाते. प्रत्येक एकादशीचे स्वतःचे नाव आहे — निर्जला (ज्येष्ठ शुक्ल), आषाढी (आषाढ शुक्ल), मोक्षदा (मार्गशीर्ष शुक्ल), कार्तिकी (कार्तिक शुक्ल) आणि इतर अनेक. महाराष्ट्रात आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी लाखो वारकरी पायी वारी करतात. आषाढीपासून चातुर्मास सुरू होतो आणि कार्तिकी एकादशीनंतर विवाहासारखी शुभकार्ये पुन्हा सुरू होतात.

दशमीच्या रात्री हलके जेवण घ्या. एकादशीला सूर्योदयापूर्वी स्नान करून विष्णूंची किंवा विठ्ठलाची पूजा करा, तुळस अर्पण करा आणि ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ जप करा. दिवसभर फलाहार, दूध किंवा पाण्यावर राहा; तांदूळ आणि धान्य घेऊ नका. महाराष्ट्रात साबुदाणा खिचडी, शेंगदाणे, राजगिरा आणि वरीचा भात (भगर) हे उपवासाचे नेहमीचे पदार्थ आहेत. द्वादशीला सूर्योदयानंतर शुभ वेळी पारणे (व्रत सोडणे) करा. तब्येत कमजोर असेल, गर्भारपण असेल किंवा औषधे सुरू असतील तर कडक निर्जल उपवास करू नका — फळे आणि दुधानेही व्रताची भावना पूर्ण होते.

वारकरी आणि वैष्णव परंपरेतील लोक हे नेमाने करतात. ज्यांच्या कुंडलीत गुरु कमजोर आहे किंवा जे गुरूच्या दशा-अंतर्दशेतून जात आहेत, त्यांनाही एकादशीच्या पूजेतून मनोबल मिळते. गृहस्थांसाठी महिन्यातून दोन दिवसांचा संयम हा स्वतःमध्येच एक चांगला सराव आहे.

एकादशीला तांदूळ का खात नाहीत?

श्रद्धा अशी की या दिवशी अन्नात दोषाचा वास असतो; व्यावहारिक दृष्टीने हा दिवस हलके आणि संयमी राहण्याचा सराव आहे. फळे, साबुदाणा, वरी (भगर), राजगिरा, बटाटा आणि शेंगदाणे साधारणपणे घेतले जातात.

एकादशीचे पारणे केव्हा करावे?

पारणे दुसऱ्या दिवशी म्हणजे द्वादशीला सूर्योदयानंतर, द्वादशी तिथी संपण्यापूर्वी केले जाते. पंचांगात प्रत्येक एकादशीचा पारणे-वेळ वेगळा दिलेला असतो — आपल्या शहराची वेळ पाहून घ्या.

स्मार्त आणि भागवत एकादशीत काय फरक आहे?

अनेकदा एकादशी तिथी दोन दिवसांत पसरलेली असते. गृहस्थ (स्मार्त) पहिल्या दिवशी आणि वैष्णव (भागवत) संप्रदायाचे अनुयायी दुसऱ्या दिवशी व्रत करतात. आमची तारीख प्रमाण गणनेची आहे; आपल्या गुरूंची किंवा मंदिराची परंपरा विचारून घ्या.

वर्षात किती एकादश्या असतात?

साधारणपणे 24 — प्रत्येक पक्षात एक. ज्या वर्षी अधिक मास येतो त्या वर्षी आणखी दोन जोडल्या जातात, म्हणजे 26.

व्रत आणि सण दिनदर्शिका 🌑 अमावस्या 🌕 पौर्णिमा 🔱 प्रदोष व्रत 🦚 षष्ठी 🐘 संकष्टी चतुर्थी

ℹ️ गणना निरयन (लाहिरी) पद्धतीने, भारतीय प्रमाणवेळेनुसार केली आहे. ज्या दिवशी सूर्योदयानंतर (सकाळी सुमारे 6 वाजता) तिथी पूर्ण होते तो दिवस दाखवला आहे. शहरानुसार काही तिथी एक दिवस पुढे-मागे होऊ शकतात, आणि प्रदोष व संकष्टीमध्ये संध्याकाळची किंवा चंद्रोदयाच्या वेळची तिथी पाहिली जाते — त्यामुळे व्रतापूर्वी आपले स्थानिक पंचांग किंवा मंदिराची दिनदर्शिका एकदा पडताळून पाहा.

जन्मकुंडलीतील तुमची रास आणि दशा पाहून कोणते व्रत आणि कोणती देवता तुम्हाला सर्वाधिक आधार देईल हे सांगता येते.

मोफत कुंडली बनवा 📆 आजचे पंचांग