☎ मैथिली ज्योतिष सेवा 📅 16 October 2026

पुष्य नक्षत्र फल

Pushya Nakshatra Phal | पुष्य नक्षत्र फल

Pushya Nakshatra | स्वामी: शनि | राशि: कर्क

⭐ पुष्य (Pushya) — Pushya Nakshatra Phal

🔢 नक्षत्र संख्या: 8 🪐 स्वामी ग्रह: शनि ♈ राशि: कर्क

पुष्य नक्षत्र — खगोलीय विस्तार आ मूल स्वभाव

पुष्य कर्क राशि मे 3°20' सँ 16°40' धरि पूर्णतः बैसैत अछि। स्वामी शनि, देवता बृहस्पति आ प्रतीक गायक थन। सत्ताइस नक्षत्र मे पुष्य केँ नक्षत्रराज कहल गेल अछि आ एकर पाछाँ एक विशेष रचना अछि: नक्षत्रक स्वामी शनि अर्थात् कर्तव्य, देवता गुरु अर्थात् ज्ञान आ राशि कर्क अर्थात् चन्द्रमाक पोषण — तीनूक एकहि ठाम संगम। एही कारणेँ मुहूर्तशास्त्र मे पुष्य सभसँ शुभ मानल जाइत अछि आ मिथिला मे गुरु-पुष्य योग पर सोना, वाहन कीनब वा नव काज आरम्भ करबाक परम्परा बहुत दृढ़ अछि। मुदा विवाह लेल ई वर्जित अछि, कारण एकर स्वभाव भोगक नहि, सेवा आ संयमक अछि। गायक थन स्पष्ट कहैत अछि — पुष्य जातक अपना लेल नहि, दोसर केँ पोसबा लेल काज करैत छथि।

प्रथम पाद सँ चतुर्थ पाद धरिक अन्तर

चारू पाद कर्क मे, नवांश सिंह-कन्या-तुला-वृश्चिक। प्रथम पाद सिंह नवांश मे; सूर्यक कारणेँ एतय अधिकार आ मान्यताक अपेक्षा अबैत अछि आ जातक परिवारक मुखियाक भूमिका मे जँचैत छथि। द्वितीय पाद कन्या नवांश मे; बुधक कारणेँ सेवाभाव अत्यन्त सूक्ष्म आ विस्तृत भऽ जाइत अछि — स्वास्थ्य-सेवा, आहार विज्ञान, लेखा। तृतीय पाद तुला नवांश मे; शुक्रक कारणेँ सामाजिक चेतना, सौन्दर्यदृष्टि आ मेल करयबाक कला। चतुर्थ पाद वृश्चिक नवांश मे; मंगलक कारणेँ ओएह सेवा तीव्र, गूढ़ आ कखनो-कखनो जिद्दी बनि जाइत अछि — पुष्यक सभसँ गहींर मुदा सभसँ कम लचीला पाद। पहिल पाद पोसितो अछि आ देखबितो अछि, चारिम पोसैत अछि मुदा देखबैत नहि।

गण, योनि, नाड़ी आ वर्णक व्यावहारिक अर्थ

गण देव, योनि मेष अर्थात् भेंड़ा (नर), नाड़ी मध्य आ कर्क राशि सँ वर्ण ब्राह्मण। मेष योनिक शत्रु वानर योनि अछि — तेँ पूर्वाषाढ़ा आ श्रवणक संग योनि मेलापक कमजोर; कृत्तिका सेहो मेष योनिक अछि, तेँ पुष्य–कृत्तिका जोड़ीक योनिकूट पूरा बैसैत अछि। मध्य नाड़ी भेलाक कारणेँ भरणी, मृगशिरा, पूर्वा फाल्गुनी, चित्रा, अनुराधा, पूर्वाषाढ़ा, धनिष्ठा आ उत्तरा भाद्रपदक संग नाड़ी दोष अबैत अछि। देवगण आ ब्राह्मण वर्ण, दुनूक कारणेँ पुष्य जातकक मिलान अधिकांश पात्र सँ सहज बैसैत अछि।

विंशोत्तरी दशा-क्रम

पुष्य मे जन्म होअय तँ उन्नैस वर्षक शनि महादशा सँ जीवन शुरू होइत अछि — विंशोत्तरीक दोसर सभसँ नमहर दशा। बाल्यकाले सँ उत्तरदायित्व माथ पर आयब, पैघ लोकक सेवा करय पड़ब वा आर्थिक खिंचाव सहब पुष्य जातकक बाल्यकालक सामान्य चित्र थिक। ओ समाप्त होइतहि सत्रह वर्षक बुध महादशा अबैत अछि आ ओतय सँ व्यवहार, व्यापार आ संवाद सँ प्रगति शुरू होइत अछि। शनिक गढ़ल संयम आगाँक सम्पूर्ण जीवन मे काज अबैत अछि।

आजीविकाक दिशा

थनक प्रतीक सँ डेयरी, अन्न-व्यापार, आहार विज्ञान, शिशु-पालन आ नर्सिंग सोझे निकलैत अछि। गुरु देवता भेलाक कारणेँ अध्यापन, पौरोहित्य, परामर्श आ धर्मार्थ संस्था सेहो अनुकूल अछि। शनिक स्वामित्व सँ सरकारी सेवा, प्रशासन, कृषि आ स्थावर सम्पत्ति मे सेहो स्थिर सफलता भेटैत अछि।

दाम्पत्य आ गुण मिलान

पुष्य जातक संगी आ सासुर दुनूक मोन सँ देखभाल करैत छथि; मुदा सलाह देबाक आदति अति पर पहुँचि जाय तँ सम्बन्ध बोझिल भऽ जाइत अछि। मेष–वानर योनिवैर आ मध्य नाड़ीक दोष गुण मिलान मे देखू। ध्यान देबाक बात — मुहूर्तशास्त्र मे पुष्य नक्षत्र विवाह लेल वर्जित अछि, मुदा जन्मनक्षत्र पुष्य होयब आ विवाहक मुहूर्त पुष्य मे होयब दू बिल्कुल भिन्न बात थिक; एकरा दुनू केँ घोल-मेल नहि करू।

दिनचर्या आ सामान्य स्वास्थ्य

कर्क राशि छाती, पाचन आ जलतत्त्व सँ जुड़ल अछि; शनिक कारणेँ संचयक प्रवृत्ति शरीरो मे देखाइत अछि। अपच, वजन बढ़ब आ जमा कयल तनाव सामान्य शिकायत थिक। समय पर भोजन, हल्लुक आहार आ नियमित पैदल चलब उपयोगी अछि। मोन खोलबाक आदति लगाउ; शिकायत बढ़य तँ चिकित्सकीय सलाह लिअ।

मिथिलाक उपासना-परम्परा

मिथिला स्वयं गुरु-परम्पराक भूमि थिक — याज्ञवल्क्य, गौतम आ मण्डन मिश्रक धरती। गुरुतत्त्व सँ सभसँ गहींर जुड़ल स्थान अछि मधुबनीक जगबन स्थित याज्ञवल्क्य आश्रम आ सहरसाक महिषी, जतय मण्डन मिश्र आ भारतीक शास्त्रार्थक परम्परा स्मरण कयल जाइत अछि आ उग्रतारा मन्दिर सेहो अछि। गुरु पूर्णिमा पर एहि स्थान सभक दर्शन आ गुरु-पूजनक विशेष महत्त्व अछि। पुष्य जातक लेल बृहस्पति दिनक व्रत, गुरु पूर्णिमा पर गुरु-पूजन आ गौसेवा सभसँ सुसंगत उपाय अछि। शनिक स्वामित्वक कारणेँ शनि दिन वृद्ध आ श्रमिक सभ केँ अन्नदानक संकेत सेहो हिनका पर विशेष लागू होइत अछि।

🔱 पुष्य नक्षत्रक चारि पाद आ नवांश

पुष्य नक्षत्रक पाद, नवांश राशि आ फलभेद
पाद आ अंशनवांश राशिफल मे की बदलैत अछि
पाद १ · 3°20'–6°40'सिंह नवांश (स्वामी सूर्य)अधिकार आ मान्यताक अपेक्षा; परिवारक मुखियाक भूमिका।
पाद २ · 6°40'–10°00'कन्या नवांश (स्वामी बुध)सेवाभाव सूक्ष्म आ विस्तृत; स्वास्थ्य-सेवा, आहार विज्ञान, लेखा।
पाद ३ · 10°00'–13°20'तुला नवांश (स्वामी शुक्र)सामाजिक चेतना, सौन्दर्यदृष्टि आ मेल करयबाक कला।
पाद ४ · 13°20'–16°40'वृश्चिक नवांश (स्वामी मंगल)सेवा तीव्र आ गूढ़; गहींर मुदा सभसँ कम लचीला पाद।

पाद जन्म-समय सँ निर्धारित होइत अछि; सटीक पाद जानबाक लेल निःशुल्क जन्मकुंडली बनाउ।

🌙 चंद्राष्टम, तारा-बल आ गुण मिलान

चंद्राष्टम राशिकुंभ — एहि राशि मे चंद्रमा रहला पर पुष्य जातकक चंद्राष्टम मानल जाइत अछि। आजुक चंद्राष्टम देखू
विपत् तारामघा, मूल, अश्विनी
प्रत्यरि ताराउत्तरा फाल्गुनी, उत्तराषाढ़ा, कृत्तिका
वध ताराचित्रा, धनिष्ठा, मृगशिरा
दशा-आरंभशनि महादशा — कुल १९ वर्ष; तकर बाद १७ वर्षक बुध महादशा

विपत्, प्रत्यरि आ वध — ई तीनू तारा यात्रा, शल्यक्रिया आ नव काजक मुहूर्त लेल टारबाक चाही; जन्म, संपत्, क्षेम, साधक, मित्र आ अति-मित्र तारा शुभ अछि। विवाह लेल अष्टकूट गुण मिलान देखैत काल नाड़ी आ भकूटक संग एहो तारा-शुद्धि जाँचल जाइत अछि।

❔ पुष्य नक्षत्र — प्रायः पूछल जायवला प्रश्न

पुष्य केँ नक्षत्रराज किएक कहल जाइत अछि?

पुष्यक नक्षत्रस्वामी शनि अर्थात् कर्तव्य, देवता बृहस्पति अर्थात् ज्ञान आ राशि कर्क अर्थात् चन्द्रमाक पोषण — तीनू एकहि ठाम भेटैत अछि। एहि संगमक कारणेँ मुहूर्तशास्त्र मे पुष्य सभसँ शुभ मानल जाइत अछि आ मिथिला मे गुरु-पुष्य योग पर सोना, वाहन कीनब वा नव काज आरम्भ करबाक परम्परा बहुत दृढ़ अछि।

की पुष्य नक्षत्र विवाह लेल वर्जित अछि?

मुहूर्तशास्त्र मे विवाहक मुहूर्त पुष्य नक्षत्र मे नहि निकालबाक संकेत अछि, कारण पुष्यक स्वभाव भोगक नहि अपितु सेवा आ संयमक अछि। मुदा जन्मनक्षत्र पुष्य होयब बिल्कुल भिन्न बात थिक — ओहि मे कोनो दोष नहि; एहि दुनू केँ घोल-मेल नहि करू।

पुष्य जातकक बाल्यकाल परिश्रम भरल किएक होइत अछि?

जीवन उन्नैस वर्षक शनि महादशा सँ शुरू होइत अछि। बाल्यकाले सँ उत्तरदायित्व माथ पर आयब, पैघ लोकक सेवा करय पड़ब वा आर्थिक खिंचाव सहब सामान्य चित्र थिक। ओ समाप्त होइतहि सत्रह वर्षक बुध महादशा अबैत अछि आ व्यवहार-व्यापार सँ प्रगति शुरू होइत अछि।