बच्चाको नाम · न्वारन | Hindu Baby Names

उत्तराषाढाको पहिलो चरण धनु राशिको अन्तिम ३ अंश २० कलामा छ र बाँकी तीन चरण मकर राशिको सुरुका १० अंशमा। त्यसैले पहिलो चरणकाहरूको राशि धनु र स्वामी बृहस्पति रहन्छन्, जबकि बाँकी तीन चरणकाहरूको राशि मकर र स्वामी शनि।

अक्षर-चक्रका एकासीऔँदेखि चौरासीऔँ चरण यहाँ पर्छन्। पहिला दुई चरण भे, भो ले पूर्वाषाढामा छरिएको 'भ' शृङ्खला अन्ततः पूरा गर्छन् र अन्तिम दुई जा, जी सँगै 'ज' वर्ग खुल्छ। नामको दृष्टिले उत्तरार्ध निकै उदार छ — जानकी, जागृति, जय, जितेन्द्र, जीवन जस्ता नाम गनेर साध्य छैन — जबकि 'भे' र 'भो' मा विकल्प सीमित रहन्छन्। नवांश क्रमशः धनु, मकर, कुम्भ र मीन बन्छन्।

स्वामी सूर्य, देवता विश्वेदेवा, गण मनुष्यगण, योनि नकुल र चिह्न हात्तीको दाँत अथवा खाटको फल्याक।

उत्तराषाढालाई स्थायी विजयको नक्षत्र भनिएको छ — यहाँ मिल्ने जित टिक्छ। यी बच्चाको गति ढिलो देखिन्छ तर दिशा कहिल्यै बदलिँदैन; यिनी कुनै काम हतारमा गर्दैनन् र अधुरो छाड्दैनन्। विश्वेदेवा दस देवताको समूह हुन्, र यसको प्रभाव यो हुन्छ कि बच्चा एक्लै होइन, समूहसँगै अगाडि बढ्न रुचाउँछ। सूर्यको आधिपत्यले नैतिकता र स्पष्टता प्रबल रहन्छ — असत्यले यिनलाई असजिलो लाग्छ। प्रशासनिक सेवा, न्यायपालिका, सेना, इन्जिनियरिङ, सङ्गठन-निर्माण, शिक्षा र सार्वजनिक नीति यिनका लागि अनुकूल क्षेत्र हुन्। कठोरतालाई अलिकति लचिलो बनाउनु नै यिनको साधना हो।

धनुदेखि मकरसम्मको जुन सन्धि यस नक्षत्रभित्र पर्छ, त्यही सूर्य उत्तरायण हुने बिन्दु पनि हो — मकर सङ्क्रान्ति, अर्थात् माघे सङ्क्रान्ति। तिलका लड्डु, घिउ-चाकु, तरुल र देवघाटमा माघ स्नानको सुरुवात यसै दिनबाट हुन्छ, र उत्तराषाढामा जन्मेका बच्चाका परिवारले प्रायः सङ्क्रान्तिको आसपास न्वारन वा छेवरको शुभ साइत निकाल्छन्, किनकि उत्तरायणलाई शुभ कार्यको काल मानिन्छ।

यहाँ आमाबुबाको सबैभन्दा व्यावहारिक प्रश्न यो हुन्छ कि जन्म धनुको अन्तिम अंशमा भएको छ भने नाम गुरुअनुसार राख्ने कि शनिअनुसार। पुरोहितहरू यसलाई यसरी सुल्झाउँछन् — नामाक्षर नक्षत्रबाट तय हुन्छ र उत्तराषाढाका चारै अक्षर एउटै सूचीका हुन्, त्यसैले राशिको प्रश्न नाममा लागू हुँदैन; राशि दशा-गणना र वार्षिक फलका लागि मात्र चाहिन्छ। जुन घरमा कुलदेवी वा कुलदेवताको नाममा पहिलो नाम राख्ने परम्परा छ, तिनलाई उत्तराषाढामा सुविधा हुन्छ, किनकि 'जा' र 'जी' बाट जानकी, जगदम्बा, जगन्नाथ, जयदेव जस्ता कुल-नाम सजिलै मिल्छन्।