बच्चाको नाम · न्वारन | Hindu Baby Names

वृषभ राशिको १० अंशदेखि २३ अंश २० कलासम्म रोहिणीको विस्तार छ — एउटै राशिमा पूरै अटाएको नक्षत्र, जसमा राशि फेरिने प्रश्न नै उठ्दैन। अक्षर-चक्रमा यो त्यो सन्धि हो जहाँ कृत्तिकाको स्वरवाला सानो दौड 'ओ' मा आएर सकिन्छ र 'व' वर्गको सुरुवात हुन्छ।

यसै कारण पहिलो चरणले एक्लो स्वर 'ओ' पाउँछ र बाँकी तीन चरणले वा, वी, वू। एउटै नक्षत्रमा एउटा स्वर र तीन व्यञ्जन किन भन्ने कुरा अनौठो लाग्ने आमाबुबाका लागि उत्तर सोझो छ — यो चक्रको स्वाभाविक कडी हो, कुनै अपवाद होइन। चारै चरणका नवांश मेष, वृषभ, मिथुन र कर्क बन्छन्। तेह्रौँदेखि सोह्रौँ क्रमाङ्कका यी चरण चन्द्रमाको उच्च राशिमा पर्छन्, जसले रोहिणीलाई ज्योतिषमा विशेष स्थान दिन्छ।

अधिपति चन्द्रमा, देवता ब्रह्मा, गण मनुष्यगण, योनि सर्प र चिह्न गोरुगाडा वा रथ।

चन्द्रमा यहाँ उच्चको हुन्छ, त्यसैले सत्ताईस नक्षत्रमध्ये रोहिणीलाई सौन्दर्यबोधको शिखर मानिएको छ। यी बच्चाले स्वर र लय निकै छिटो समात्छन्; गायन, चित्रकला र अभिनयको क्षमता प्रायः पाँच-छ वर्षको उमेरमै झल्किन्छ। खाने-लाउनेमा तिनको रुचि-अरुचि एकदम प्रस्ट हुन्छ र त्यसलाई फेराउन गाह्रो। कृषि, खाद्य-प्रशोधन, वित्त, कपडा, कला र आतिथ्य उद्योग तिनका लागि अनुकूल छन्। अत्यधिक हठ र मान-अपमानको तीव्र अनुभूति — यी दुई कुरा बाल्यकालमै सम्हालियो भने अगाडिको बाटो सरल रहन्छ।

रोहिणी श्रीकृष्णको जन्म-नक्षत्र हो र भाद्र कृष्ण अष्टमीको कृष्णाष्टमी ललितपुरको कृष्ण मन्दिरमा जुन उल्लासले मनाइन्छ, त्यसले यस नक्षत्रलाई नेपालमा बेग्लै स्थान दिन्छ। उपत्यकाका परिवारमा रोहिणीमा जन्मेको शिशुको पास्नी पाटनको कृष्ण मन्दिर वा चाँगुनारायणमा गराउने भाकल सामान्य छ।

यहीँबाट सबैभन्दा ठूलो टकराव पनि जन्मिन्छ। घरपरिवार चाहन्छ कि नाम कृष्णसँग जोडिएको होस् — कान्हा, कन्हैया, केशव, गोपाल — तर नक्षत्राक्षरले ओ, वा, वी, वू मध्ये कुनै दिन्छ। पुरोहितले सुझाउने बाटो के हो भने चिनामा लेखिने राशि-नाम वासुदेव, वृन्दावन, वैष्णवी वा वंशिका जस्तो नक्षत्राक्षरवाला राखियोस् — यी सबै कृष्ण-नाम नै हुन् — र बोलाउने नाम परिवारले आफ्नो इच्छाअनुसार राखोस्। यसरी न परम्परा टुट्छ, न शास्त्र।