बच्चाको नाम · न्वारन | Hindu Baby Names

रेवती मीन राशिको १६ अंश ४० कलादेखि ३० अंशसम्म फैलिएको छ र यो सम्पूर्ण नक्षत्र-चक्रको अन्तिम नक्षत्र हो। यो सकिनेबित्तिकै राशि-चक्र पनि पूरा हुन्छ र अश्विनीबाट नयाँ सुरुवात हुन्छ; यसै सन्धिलाई मीन-मेष गण्डान्त भनिन्छ, र रेवतीको अन्तिम चरणमा जन्म भए शान्ति-कर्मको परम्परा छ।

अक्षर-चक्रका एक सय पाँचौँदेखि एक सय आठौँ चरण यहाँ आउँछन्। पहिला दुई चरण दे, दो ले उत्तरा भाद्रपदपछि बाँकी रहेको 'द' शृङ्खला अन्ततः पूरा गर्छन् र अन्तिम दुई चा, ची त्यहीँ फर्किन्छन् जहाँबाट चक्र सुरु भएको थियो — अश्विनीका चु, चे, चो पनि 'च' कै स्वररूप थिए। यसरी एक सय आठ चरणको यो शृङ्खला वृत्त बनेर आफैँसँग जोडिन्छ, र यही रेवतीको सबैभन्दा सुन्दर विशेषता हो। नवांश क्रमशः धनु, मकर, कुम्भ र मीन बन्छन्।

स्वामी बुध, देवता पूषा, गण देवगण, योनि गज र चिह्न माछा अथवा मृदङ्ग।

पूषा बाटोका रक्षक देवता हुन् — पशु र यात्रीलाई सुरक्षित गन्तव्यसम्म पुर्‍याउने। रेवतीका बच्चामा यही भाव उत्रन्छ: यिनी कसैलाई आधा बाटोमा छाड्दैनन्, र अरूलाई सहयोग गर्नमा यिनलाई साँचो सन्तोष मिल्छ। स्वभाव कोमल, कल्पनाशील र भावुक हुन्छ; कठोर वातावरणले यिनलाई भित्रैसम्म चोट पुर्‍याउँछ। बुधको आधिपत्यले भाषा, गणित र कला तीनैमा क्षमता दिन्छ, र गज योनिले शान्त गरिमा। पशु-चिकित्सा, यात्रा र यातायात, सङ्गीत र नृत्य, चिकित्सा, समाजसेवा, शिक्षण, लेखन तथा वैदेशिक कार्य यिनका लागि अनुकूल छन्। व्यावहारिक कठोरता यिनले सिक्नुपर्छ।

रेवती अन्तिम नक्षत्र हो, त्यसैले नेपालमा यसलाई पूर्णता र बिदाइ दुवैसँग जोडिन्छ। फागुनको अन्त्यतिर होली मनाइन्छ, चैत्र शुक्ल प्रतिपदामा नव संवत्सर सुरु हुन्छ र बैशाख १ गते विक्रम सम्वत्को नयाँ वर्ष आउँछ — रेवतीमा जन्मेको बच्चाको चिना प्रायः त्यही सन्धिको आसपास बन्छ, र पुरोहितहरू त्यसमा पुरानो र नयाँ दुवै संवत्सरको उल्लेख गर्छन्। बलरामकी पत्नी रेवतीको कथाका कारण यस नक्षत्रमा जन्मेका छोरीको नाम रेवती राख्ने परम्परा पनि धेरै घरमा चलिआएको छ।

नामाक्षर यहाँ निकै उदार छन् — देव, देवांश, देविका, दोहित, चारु, चाहना, चिराग, चित्रा जस्ता नाम सहजै भेटिन्छन्, त्यसैले परिवारको रोजाइ र शास्त्रबीच टकराव कमै हुन्छ। साँचो प्रश्न गण्डान्तको हो: जन्म रेवतीको अन्तिम चरणमा भएको छ भने सत्ताईसौँ दिन शान्ति-कर्मपछि मात्र न्वारन गर्ने रीति छ, र त्यतिन्जेल बच्चालाई कुनै स्थायी नाम दिइँदैन। पूषा यात्राका रक्षक हुन्, त्यसैले यस नक्षत्रका परिवारमा शान्तिपछि शिशुलाई पहिलोपटक घरबाहिर निकालेर सूर्य-दर्शन गराउने रीति विशेष उत्साहका साथ निभाइन्छ।