बच्चाको नाम · न्वारन | Hindu Baby Names

सिंह राशिको सुरुवात मघाबाट हुन्छ — ० अंशदेखि १३ अंश २० कलासम्म, चारै चरण एउटै राशिमा। आश्लेषाको गण्डान्त-सन्धिपछि तुरुन्तै आउने भएकाले मघा पनि गण्डमूल नक्षत्रमा गनिन्छ, विशेषगरी यसको पहिलो चरण।

अक्षर-चक्रका सैँतीसौँदेखि चालीसौँ चरण यहाँ पर्छन् र चारै अक्षर मा, मी, मू, मे एउटै 'म' व्यञ्जनबाट निस्केका हुन्। आश्लेषामा 'ड' को शृङ्खला सकियो र मघाबाट बिलकुल नयाँ शृङ्खला सुरु हुन्छ — अर्थात् यहाँ चक्रले सफा पाना पल्टाउँछ, ठीक त्यसरी नै जसरी राशि-चक्रमा सिंहको नयाँ अध्याय खुल्छ। दुवै सुरुवात एउटै बिन्दुमा हुनु मघाको विशेषता हो। नवांश क्रमशः मेष, वृषभ, मिथुन र कर्क बन्छन्।

स्वामी केतु, देवता पितृगण, गण राक्षसगण, योनि मूषक र चिह्न राजसिंहासन।

मघाको चिह्न सिंहासन हो र यसैले यस नक्षत्रको पूरै स्वभाव बताइदिन्छ। यी बच्चामा आत्मसम्मान असाधारण हुन्छ; गालीभन्दा बढी यिनलाई सबैको अगाडि गाली खानु घोच्छ। परम्परा, वंश, ठूलाबडा र घरको मान-मर्यादासँग यिनको लगाव स्वाभाविक रूपमा गहिरो रहन्छ — पितृगण देवता हुनुको अर्थ यही हो। नेतृत्वको क्षमता चाँडै देखिन्छ, कक्षामा यिनी आफैँ अगाडि आएर जिम्मेवारी लिन्छन्। प्रशासन, राजनीति, न्यायपालिका, पुरातत्त्व, इतिहास, संस्था-व्यवस्थापन र पुर्ख्यौली व्यवसाय यिनका लागि अनुकूल छन्। अहङ्कार र विनम्रताको सन्तुलन नै यिनको जीवनको सबैभन्दा ठूलो पाठ हो।

माघ महिना यसै नक्षत्रको नामबाट बनेको हो र माघे सङ्क्रान्तिमा देवघाट, त्रिवेणी र दोलालघाटमा हुने स्नान तथा मेला यसै महिनाको पहिचान हो। मघामा जन्मेको बच्चाको छेवर वा पहिलो कपाल काट्ने संस्कार देवघाट वा कुनै पवित्र सङ्गममा गराउने भाकल नेपालका परिवारमा सामान्य छ। पितृगण देवता भएकाले न्वारनअघि पितृका निमित्त तर्पण गर्ने सल्लाह पुरोहितहरू प्रायः दिन्छन्।

सबैभन्दा बढी सोधिने प्रश्न गण्डमूलको हो — मघाको पहिलो चरणमा जन्म भएमा सत्ताईस दिनसम्म बुबाले शिशुको मुख नहेरून् भन्ने मान्यता नेपालमा आज पनि चल्छ। शास्त्रसम्मत उत्तर यो हो कि यो निषेध होइन, प्रतीक्षा हो; सत्ताईस दिनपछि मूल-शान्ति गराएर संस्कार पूरा गरिन्छ, र त्यतिन्जेल बच्चालाई कुनै नाम नदिनु नै रीति हो। सौभाग्यवश नामाक्षर यहाँ उदार छन् — मा, मी, मू, मे बाट माधव, मानस, मीरा, मीनाक्षी, मेघा, मेहुल जस्ता नाम सहजै भेटिन्छन्, त्यसैले परिवारको नाम-परम्परा र नक्षत्राक्षरको टकराव मघामा कमै हुन्छ।