बच्चाको नाम · न्वारन | Hindu Baby Names

कृत्तिका दुई राशिमा फैलिएको नक्षत्र हो। यसको पहिलो चरण मेष राशिको अन्तिम ३ अंश २० कलामा पर्छ र बाँकी तीन चरण वृषभ राशिको सुरुको १० अंशमा पुग्छन्। त्यसैले यहाँ जन्म-समयको शुद्धतामा सबैभन्दा बढी जोड दिइन्छ — केही मिनेटको फरकले राशि, राशि-स्वामी र नामाक्षर तीनै बदलिन सक्छन्।

अ, ई, उ, ए — चारै अक्षर शुद्ध स्वर हुन्। एक सय आठ चरणको शृङ्खलामा यो त्यही पडाव हो जहाँ व्यञ्जनको पहिलो दौड रोकिन्छ र चक्र केही बेरका लागि स्वरमा मात्र आइपुग्छ; पूरै चक्रमा यस्तो फेरि हुँदैन। नवांश क्रमशः धनु, मकर, कुम्भ र मीन बन्छन्। स्वरबाट सुरु हुने नाम नेपालीमा प्रशस्त छन्, त्यसैले कृत्तिकाका आमाबुबाका अगाडि छनोटको सबैभन्दा फराकिलो मैदान खुला रहन्छ।

स्वामी सूर्य, देवता अग्नि, गण राक्षसगण, योनि मेष र चिह्न छुरा अथवा अग्निशिखा।

अग्निको स्वभाव बच्चामा हुबहु उत्रिन्छ — तेज पनि र तीव्रता पनि। तिनलाई कुरा घुमाउरो पारेर भन्न आउँदैन; मनमा जे छ त्यही मुखमा आउँछ, र यही सोझोपनले कहिलेकाहीँ साथीहरूसँग दूरी बनाइदिन्छ। एकपटक कुनै काम हातमा लिएपछि अधुरो छोड्नु तिनलाई सहन हुँदैन। कृत्तिका कार्तिकेयको नक्षत्र हो, त्यसैले नेतृत्व र अनुशासन दुवै स्वाभाविक हुन्। अध्यापन, इन्जिनियरिङ, भान्सा र खाद्य-उद्योग, सेना-प्रहरी तथा अनुसन्धान तिनका अनुकूल क्षेत्र हुन्। रिसमाथि नियन्त्रण बाल्यकालमै सिकाइयो भने जीवनभर फाइदा मिल्छ।

कात्तिक महिना यसै नक्षत्रको नामबाट बनेको हो, र कात्तिक पूर्णिमासम्म महिनाभर बागमती किनार तथा पशुपतिनाथका घाटमा कात्तिक स्नान र दीपदान गर्ने भक्तहरूको भीड लाग्छ। कृत्तिकामा जन्मेको बच्चाको पहिलो छेवर वा पास्नी कात्तिक स्नानकै दिनमा गराउने चलन उपत्यका र तराईका कतिपय घरमा आज पनि छ।

न्वारनको परम्परा यहाँ रोचक छ — चाँदी वा काँसको थालमा अक्षता बिछ्याएर त्यसमा अबिरले नामको पहिलो अक्षर लेखिन्छ, अनि बुबा वा पुरोहितले शिशुको दाहिने कानमा तीनपटक नाम सुनाउँछन्। कृत्तिकाका आमाबुबाको व्यावहारिक समस्या ज्योतिषको होइन, कागजपत्रको हो: अ, आ, ई, इ, उ, ऊ, ए को भेद अङ्ग्रेजी हिज्जेमा प्रायः मेटिन्छ र जन्मदर्ता, विद्यालय, नागरिकता तथा राहदानीमा नाम तीन किसिमले लेखिँदै जान्छ। त्यसैले सल्लाह यही हो कि जन्मदर्ता प्रमाणपत्रमा एकपटक जुन अङ्ग्रेजी हिज्जे तय हुन्छ, त्यसैलाई हरेक कागजातमा दोहोर्‍याइयोस्।