बच्चाको नाम · न्वारन | Hindu Baby Names

धनिष्ठा राशि-सन्धिमा बसेको नक्षत्र हो — पहिला दुई चरण मकर राशिको अन्तिम ६ अंश ४० कलामा र अन्तिम दुई चरण कुम्भ राशिको सुरुको ६ अंश ४० कलामा। चाखलाग्दो कुरा के हो भने दुवै राशिका स्वामी शनि हुन्, त्यसैले यो ती गनेचुने सन्धि-नक्षत्रमा पर्छ जहाँ राशि बदलिँदा पनि राशि-स्वामी बदलिँदैनन्।

अक्षर-चक्रका उनान्नब्बेऔँदेखि बयानब्बेऔँ चरण यहाँ आउँछन् र चारै अक्षर गा, गी, गू, गे एउटै 'ग' व्यञ्जनका स्वररूप हुन्। श्रवणमा 'ख' को अधुरो शृङ्खला सकियो र धनिष्ठाबाट 'ग' को पूरै शृङ्खला सुरु हुन्छ — नामको दृष्टिले यो निकै राहत दिने मोड हो, किनकि गौरव, गीता, गुञ्जन, गायत्री, गोपिका जस्ता नाम कुनै सम्झौताबिना भेटिन्छन्। नवांश क्रमशः सिंह, कन्या, तुला र वृश्चिक बन्छन्।

स्वामी मङ्गल, देवता आठ वसु, गण राक्षसगण, योनि सिंह र चिह्न मृदङ्ग अथवा डमरु।

धनिष्ठाको चिह्न बाजा हो र यही यसको स्वभाव पनि — लय। यस नक्षत्रका बच्चामा तालको बुझाइ जन्मजात हुन्छ; यिनी हिँड्दाहिँड्दै थाप दिन्छन्, भाँडा बजाउँछन् र सङ्गीततर्फ स्वाभाविक रूपमा तानिन्छन्। वसु धन र सम्पत्तिका देवता हुन्, त्यसैले सङ्ग्रह र व्यवस्थाको प्रवृत्ति पनि प्रबल रहन्छ — यिनी आफ्ना सामान सम्हालेर राख्छन् र हिसाब सम्झिराख्छन्। मङ्गलको आधिपत्यले महत्त्वाकाङ्क्षा र सिंह योनिले आत्म-गौरव दिन्छ। सङ्गीत र नृत्य, वित्त, घरजग्गा, रत्न, इन्जिनियरिङ, सेना तथा व्यवस्थित व्यापार यिनका लागि अनुकूल क्षेत्र हुन्। आत्म-प्रशंसातर्फको झुकावमा बाल्यकालदेखि नै सन्तुलन आवश्यक छ।

नेपालको पञ्चे बाजा र नौमती बाजाको परम्परा तथा काठमाडौं उपत्यकाका नेवार समुदायका धिमे र दाफा भजन यस नक्षत्रका परिवारमा विशेष रुचिका साथ हेरिन्छन्, किनकि धनिष्ठालाई शास्त्रमा बाजा र लयको नक्षत्र भनिएको छ। धेरै घरमा यो रीति छ कि यस नक्षत्रमा जन्मेको बच्चाको न्वारनको दिन घरमा शङ्ख, मादल वा पञ्चे बाजा अवश्य बजाइयोस्।

आमाबुबाका प्रश्न यहाँ प्रायः दुई हुन्छन्। पहिलो, गण राक्षस बताइएको छ — के यो चिन्ताको कुरा हो? पुरोहितहरू सम्झाउँछन् कि गण विवाहको गुण मिलानमा मात्र हेरिन्छ, न्वारन वा बच्चाको स्वभाव-निर्णयमा त्यसको कुनै स्थान छैन; राक्षसगणको अर्थ तेजस्विता हो, दुर्गुण होइन। दोस्रो प्रश्न मङ्गलबारे हुन्छ, जसको सीधा उत्तर यो हो कि नक्षत्र-स्वामी मङ्गल कुण्डलीको मङ्गल-दोषभन्दा बिलकुल फरक विषय हो। सौभाग्यवश 'ग' अक्षर नेपालमा अत्यन्त शुभ मानिन्छ — गणेश, गङ्गा, गायत्री, गोविन्द, गोरखनाथ सबै यसैबाट सुरु हुन्छन् — त्यसैले धनिष्ठामा कुल-परम्परा र नक्षत्राक्षर लगभग सधैँ सँगसँगै मिल्छन्।