बाळाची नावे | Marathi Baby Names

पूर्वा भाद्रपदेची पहिली तीन चरणे कुंभ राशीच्या शेवटच्या १० अंशांत येतात आणि केवळ चौथे चरण मीन राशीच्या पहिल्या ३ अंश २० कलांत सरकते. शनीची कुंभ आणि गुरूची मीन — या दोन वेगळ्या स्वभावांच्या राशींवर हे नक्षत्र असमानपणे विभागले जाते.

से, सो, दा, दी या अक्षरांत पहिली दोन शततारकेपासून चालत आलेल्या 'स' मालिकेची उरलेली रूपे आहेत आणि तिसऱ्या चरणापासून 'द' मालिका सुरू होते. गंमत अशी की व्यंजन तिसऱ्या चरणात बदलते तर रास चौथ्या चरणात — दोन्ही सांधे एका चरणाच्या अंतरावर पडतात. नवमांश मेष, वृषभ, मिथुन आणि कर्क. मराठीत दामोदर, दीपक, दीपाली, सोमनाथ अशी नावे सहज उपलब्ध आहेत.

पूर्वा भाद्रपदेचा स्वामी गुरु, देवता अजैकपाद, गण मनुष्यगण, योनी सिंह आणि चिन्ह पलंगाचे पुढचे दोन पाय अथवा तलवार.

अजैकपाद ही एका पायावर उभी असलेली रुद्रस्वरूप देवता; त्यातून येणारी तीव्रता आणि तपस्येची वृत्ती या मुलांत उतरते. साधे, सोपे यांना रुचत नाही — अवघड प्रश्न, गूढ विषय, टोकाच्या भूमिका यांकडे ते ओढले जातात. वाणीत जरब असते आणि बोलले की लोक ऐकतात. गुरूमुळे शास्त्रबुद्धी आणि नीतिनिष्ठा जपली जाते. तत्त्वज्ञान, पौरोहित्य, कायदा, संशोधन, अध्यापन, वित्तसल्ला आणि संन्यास-अध्यात्म या दिशांना हे जातात. टोकाचा आग्रह टाळायला शिकवावे लागते.

भाद्रपद या मराठी महिन्याचे नाव पूर्वा-उत्तरा भाद्रपदा या जोडीवरून आले आहे आणि हाच गणेशोत्सवाचा महिना. या नक्षत्रावर गणपतीच्या दिवसांत जन्मलेल्या बाळाचे बारसे विसर्जनानंतरच्या शुभ दिवशी ठेवण्याची पद्धत कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रात रूढ आहे.

'दी' अक्षर मिळालेल्या पालकांचा आवडता प्रश्न असा — दीपक, दीपाली ही नावे खूप सामान्य वाटतात, वेगळे काही मिळेल का? दीनानाथ, दीक्षित, दीप्ती असे पर्याय आहेत आणि सोमनाथ हे बारा ज्योतिर्लिंगांतील पहिले नाव 'सो' अक्षरासाठी मानाचे मानले जाते. आजोबांचे नाव दामोदर, दत्तात्रय असे असेल तर तिसऱ्या-चौथ्या चरणाचे अक्षर आणि कुळाची परंपरा एकाच वेळी जुळून येतात, आणि तडजोडीचा प्रश्नच उरत नाही.