बाळाची नावे | Marathi Baby Names

मृग हे दोन राशींना जोडणारे नक्षत्र आहे. याची पहिली दोन चरणे वृषभ राशीच्या शेवटच्या ६ अंश ४० कलांत आणि शेवटची दोन चरणे मिथुन राशीच्या पहिल्या ६ अंश ४० कलांत येतात — म्हणजे नक्षत्र नेमके अर्ध्यावर विभागले जाते. त्यामुळे इथे रास वृषभ की मिथुन हे ठरवायला जन्मवेळ मिनिटासकट लागते.

वे, वो, का, की या चार अक्षरांत ही सांधेजोड स्पष्ट उमटते — पहिली दोन अक्षरे रोहिणीच्या 'व' मालिकेचा शेवट आहेत, तर पुढची दोन 'क' मालिकेची सुरुवात. एकशे आठ चरणांच्या साखळीत एक व्यंजन संपून दुसरे सुरू होण्याचा हा सांधा नेमका मृगाच्या पोटात येतो. नवमांश अनुक्रमे सिंह, कन्या, तूळ आणि वृश्चिक.

मृगाचा स्वामी मंगळ, देवता सोम, गण देवगण, योनी सर्प आणि चिन्ह हरिणाचे मस्तक.

नावाप्रमाणेच या मुलांची नजर सतत शोधात असते — नवे काय, पुढे काय, हा प्रश्न त्यांना स्वस्थ बसू देत नाही. प्रवासाची आवड लहानपणापासून, आणि प्रश्न विचारण्याची सवय इतकी की मोठ्यांना पुरवठा करता येत नाही. स्वभाव मुळात गोड, पण मंगळामुळे मध्येच फटकळपणा येतो. लेखन, पत्रकारिता, संशोधन, भूगोल, वनविद्या, संगीत आणि पर्यटन या क्षेत्रांत यांना खरा आनंद मिळतो. एकाच चाकोरीतले काम यांना फार दिवस टिकत नाही.

मार्गशीर्ष महिन्याचे नाव याच मृगशीर्ष नक्षत्रावरून आले आहे, आणि मार्गशीर्षातील गुरुवारच्या महालक्ष्मी व्रताच्या दिवसांत जन्मलेल्या बाळाचे बारसे थाटात करण्याची पद्धत विदर्भ-मराठवाड्यात दिसते. दत्तजयंतीही याच महिन्यात येत असल्याने दत्तात्रेयांशी जोडलेली नावे या घरांत आवडीने घेतली जातात.

पालकांचा नेहमीचा गोंधळ इथे असा — 'का' आणि 'की' ही अक्षरे मृगाचीही आहेत आणि पुढेही कुठे दिसतात, मग नक्की कोणते घ्यायचे? उत्तर चरणात आहे: तिसरे चरण असेल तर 'का', चौथे असेल तर 'की'. कार्तिक, कान्हा, कावेरी, कीर्ती ही नावे मराठी घरांत आधीच रुळलेली असल्याने आजोबांच्या नावाशी जुळवणी करणे इथे तुलनेने सोपे जाते.