बाळाची नावे | Marathi Baby Names

मूळ नक्षत्र धनु राशीच्या पहिल्या १३ अंश २० कलांत येते आणि चारही चरणे धनुतच राहतात. ज्येष्ठेचे गंडांत ओलांडून नक्षत्रचक्र इथे नव्या राशीत प्रवेश करते; राशीची सुरुवात आणि नक्षत्राची सुरुवात एकाच बिंदूवर जुळत असल्याने मूळाचे पहिले चरण विशेष संवेदनशील मानले जाते.

ये, यो, भा, भी या अक्षरांतून मालिकेचा एक सांधा उघड होतो — पहिली दोन अक्षरे ज्येष्ठेपासून चालत आलेल्या 'य' मालिकेचे शेवटचे दोन दुवे आहेत, आणि तिसऱ्या चरणापासून 'भ' मालिका सुरू होते. नवमांश मेष, वृषभ, मिथुन आणि कर्क. मराठीत भालचंद्र, भास्कर, भारती अशी 'भ' ची नावे भरपूर असल्याने तिसरे-चौथे चरण असलेल्या पालकांना निवडीची अडचण येत नाही.

मूळाचा स्वामी केतू, देवता निऋती, गण राक्षसगण, योनी श्वान आणि चिन्ह एकत्र बांधलेल्या मुळांचा जुडगा.

नावाप्रमाणेच या मुलांना कोणत्याही गोष्टीच्या मुळाशी जायची ओढ असते; वरवरचे उत्तर त्यांना पटत नाही. केतूच्या प्रभावामुळे अध्यात्माकडे कल लवकर दिसतो आणि जगाच्या रीतीपेक्षा स्वतःची वाट शोधण्याकडे यांचा ओढा असतो. स्पष्टवक्तेपणा एवढा की कधीकधी दुखावतात. संशोधन, वैद्यक, औषधीवनस्पती, तत्त्वज्ञान, ज्योतिष, पुरातत्त्व आणि तपासयंत्रणा या क्षेत्रांत यांचा स्वभाव जुळून येतो. आयुष्याच्या पूर्वार्धात चढउतार, उत्तरार्धात स्थैर्य असा या नक्षत्राचा साचा सांगितला जातो.

महाराष्ट्रात 'मूळ शांती' हा शब्द बहुतेक कुटुंबांच्या ओळखीचा आहे. या नक्षत्रावर, विशेषतः पहिल्या चरणावर, मूल जन्मले की त्र्यंबकेश्वर किंवा नाशिकच्या रामकुंडावर मूळ शांतीचा विधी करून घेण्याचा प्रघात पिढ्यानपिढ्या चालत आला आहे; काही घरे पंचवटी किंवा गोदाकाठचे पुरोहित ठरवून सव्वीस दिवसांच्या आत हा विधी उरकतात.

पालकांचा पहिला आणि सर्वात काळजीचा प्रश्न हाच — मूळावर जन्म म्हणजे वडिलांना बाधा, असे खरे आहे का? पंचांगकार सांगतात की केवळ काही चरणांबाबत हा उल्लेख आहे, सरसकट नाही, आणि शांती केल्यावर विषय संपतो. शांतीनंतरच बारसे करण्याचा आग्रह मात्र अनेक घरांत असतो. 'भा' अक्षर आले तर भास्करराव, भालचंद्र ही आजोबांच्या पिढीतील नावे शोधल्यास परंपरा आणि नक्षत्र दोन्ही सांभाळले जातात.