बाळाची नावे | Marathi Baby Names

ज्येष्ठा वृश्चिक राशीच्या १६ अंश ४० कलांपासून ३० अंशांपर्यंत, म्हणजे राशीच्या शेवटच्या टोकाला असते. इथे नक्षत्राचा शेवट आणि राशीचा शेवट एकाच बिंदूवर येतो आणि पुढे लगेच धनु रास व मूळ नक्षत्र सुरू होते — म्हणून ज्येष्ठेचे चौथे चरण गंडांत मानले जाते.

नो, या, यी, यू या अक्षरांतून एक सांधा दिसतो: पहिले अक्षर अनुराधेच्या 'न' मालिकेचा शेवटचा दुवा आहे आणि दुसऱ्या चरणापासून 'य' मालिका सुरू होते. एकशे आठ चरणांच्या अखंड मोजणीत हा बदल नेमका राशीच्या उत्तरार्धात पडतो. नवमांश धनु, मकर, कुंभ आणि मीन. मराठीत यादव, यामिनी, युवराज, युक्ता अशी 'य' ची नावे चांगल्या संख्येने आहेत.

ज्येष्ठेचा अधिपती बुध, देवता इंद्र, गण राक्षसगण, योनी मृग आणि चिन्ह कुंडल अथवा छत्र.

इंद्र हा देवांचा राजा आणि तोच भाव या मुलांच्या वागण्यात उतरतो — नेतृत्व स्वाभाविकपणे हातात घेतात, दुसऱ्याच्या हाताखाली राहणे यांना जड जाते. बुधामुळे वाणी तीक्ष्ण आणि युक्तिवाद पक्का; वादात यांना हरवणे कठीण. आतून मात्र हळवे असतात आणि ते सहसा कोणाला दिसू देत नाहीत. प्रशासन, न्यायव्यवस्था, संरक्षण, पत्रकारिता, संशोधन आणि व्यवस्थापन या क्षेत्रांत यांचा दबदबा तयार होतो. गर्व टाळण्याचे संस्कार महत्त्वाचे.

ज्येष्ठ हा मराठी महिना याच नक्षत्रावरून नावाला आला आहे आणि त्याच महिन्यातील वटपौर्णिमेला या नाळेवर जन्मलेल्या मुलीचे बारसे करण्याला घरांत विशेष महत्त्व दिले जाते.

पालकांचा इथला प्रश्न मात्र वेगळाच आणि खरोखर विचारला जाणारा आहे — ज्येष्ठा नक्षत्रावर जन्मलेले मूल घरातील मोठ्या भावंडाला किंवा वडिलांना बाधक ठरते का? जुन्या ग्रंथांत ज्येष्ठागंड नावाचा उल्लेख आहे आणि त्यावर उपाय म्हणून त्र्यंबकेश्वर किंवा नाशिकला ज्येष्ठा शांती करून घेण्याची पद्धत आहे. शांती झाल्यावर बारसे नेहमीसारखेच होते. 'या' अक्षर आले तर यशवंत, यमुना ही कुळात रुळलेली नावे शोधावीत — यशवंतराव हे नाव अनेक मराठी घराण्यांत आजोबांच्या पिढीत सापडते.