ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਂ | Punjabi Baby Names

ਸ਼੍ਰਵਣ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ੧੦° ਤੋਂ ੨੩°੨੦′ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਇੱਕੋ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਟੱਪਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਮਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰਵਣ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਬਤ ਤਾਰਾ ਹੈ।

ਪਚਾਸੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਠਾਸੀਵਾਂ ਚਰਣ ਇਸ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਾਰੇ ਅੱਖਰ ਖੀ, ਖੂ, ਖੇ, ਖੋ ਇੱਕੋ ਵਿਅੰਜਨ ਖ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਖਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ — ਸਿੱਧਾ ਖੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਖੋ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਵੱਖਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਹਨ, ਪਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਰਗਾ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਵਾਂਸ਼ ਮੇਖ, ਬ੍ਰਿਖ, ਮਿਥੁਨ ਤੇ ਕਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਪਤੀ ਚੰਦਰਮਾ; ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ; ਚਿੰਨ੍ਹ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਕੰਨ; ਗਣ ਦੇਵ; ਯੋਨੀ ਬਾਂਦਰ।

ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਚਿਰਾਂ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਧ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਕੋਲ ਆਪੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟੋਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਸੋ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ, ਭਾਸ਼ਾ, ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ।

ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਤਾਰੇ ਦਾ ਸਿੱਖ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਮੇਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਹੀ ਸੁਣਨ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਅੱਖਰ ਅੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੌਰ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਮੌਕੇ ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਰਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਰਖਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਛੱਤਰ ਵਾਲੇ ਖੀ, ਖੂ, ਖੇ, ਖੋ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਬਣਦੇ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਹੁਕਮ ਹੀ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਛੱਤਰ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਲਾਡ ਦੇ ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।