ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਂ | Punjabi Baby Names

ਹਸਤ ਕੰਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ੧੦° ਤੋਂ ੨੩°੨੦′ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਇੱਕੋ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ — ਉੱਤਰਾ ਫਾਲਗੁਨੀ ਤੇ ਚਿੱਤਰਾ — ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਟੱਪਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹੀ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਪੂਰਾ ਸਾਬਤ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।

ਉਨੰਜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਵੰਜਾਵਾਂ ਚਰਣ ਇਸ ਦੇ ਹਨ; ਅੱਖਰ ਪੂ, ਸ਼, ਣ, ਠ। ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਪਿਛਲੇ ਤਾਰੇ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਪ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਿਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਲੜੀ ਤਿੰਨ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦਿੱਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਇਹ ਅੱਖਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਠ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾਂ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਤੇ ਚੌਥੇ ਚਰਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੂ ਜਾਂ ਸ਼ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵਾਂਸ਼ ਮੇਖ, ਬ੍ਰਿਖ, ਮਿਥੁਨ ਤੇ ਕਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਪਤੀ ਚੰਦਰਮਾ; ਦੇਵਤਾ ਸਵਿਤਰ, ਯਾਨੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਰੂਪ; ਚਿੰਨ੍ਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਥ; ਗਣ ਦੇਵ; ਯੋਨੀ ਮੱਝ।

ਹਸਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੀ ਹੱਥ ਹੈ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਉਹੀ — ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਾਈ ਸੋਹਣੀ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸਾਫ਼, ਤੇ ਟੁੱਟੀ ਚੀਜ਼ ਜੋੜ ਦੇਣ ਦੀ ਜਾਚ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ। ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਗ਼ਲਤੀ ਛੇਤੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸ ਕੱਢਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਭਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਰਮੀ ਸਿਖਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ-ਹੁਨਰ, ਸਰਜਰੀ, ਸ਼ਿਲਪ, ਲਿਖਾਈ-ਕਲਾ ਤੇ ਵਪਾਰ ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ।

ਹਸਤ ਉਹ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਛੱਤਰ ਵਾਲੀ ਅੱਖਰ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਹੱਦ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਅੱਖਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਬਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੱਖਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੌਰ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਨਕੇ-ਦਾਦਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਬਹਿਸ ਨਾ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੇ ਘਰ ਪੱਤਰੀ ਵੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂ ਜਾਂ ਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਾਂ ਚੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਨਿਭਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਪੰਜ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਾਂ ਵਰਦੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।