ବ୍ରତ ଓ ପର୍ବ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର 2026

• 🙏 ଏକାଦଶୀ — 5 ନଭେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର (ଆଜି)
• 🔱 ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ — 7 ନଭେମ୍ବର 2026, ଶନିବାର (2 ଦିନ ପରେ)
• 🌑 ଅମାବାସ୍ୟା — 9 ନଭେମ୍ବର 2026, ସୋମବାର (4 ଦିନ ପରେ)
• 🪔 ବିନାୟକ ଚତୁର୍ଥୀ — 13 ନଭେମ୍ବର 2026, ଶୁକ୍ରବାର (8 ଦିନ ପରେ)
• 🦚 ଷଷ୍ଠୀ — 15 ନଭେମ୍ବର 2026, ରବିବାର (10 ଦିନ ପରେ)
• ⚔️ ଅଷ୍ଟମୀ — 18 ନଭେମ୍ବର 2026, ବୁଧବାର (13 ଦିନ ପରେ)

← ଆଗ ମାସ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ →

ନଭେମ୍ବରରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଚାଲେ। ଦୀପାବଳି ପରେ ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀରେ ବିବାହ ଭଳି ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ, ଦୀପଦାନ ଓ ସ୍ନାନର ପରମ୍ପରା ଅଛି। ସ୍କନ୍ଦ ଷଷ୍ଠୀ ଓ ଛଠ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଆସନ୍ତି।

ବ୍ରତ ମାନେ କେବଳ ଉପବାସ ନୁହେଁ; ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନ ପାଇଁ ନିଜ ମନ ଓ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ସାଧିବାର ଅଭ୍ୟାସ। ଭାରତୀୟ ପଞ୍ଜିକାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରତ ଚନ୍ଦ୍ରର ତିଥି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଇଂରାଜୀ ତାରିଖ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବଦଳେ। ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଏକାଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ପ୍ରଦୋଷ, ଷଷ୍ଠୀ ଓ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ ଚତୁର୍ଥୀର ତାରିଖ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତିରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛି, କୌଣସି ହାରାହାରି ସୂତ୍ରରୁ ନୁହେଁ।

ତିଥି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତାରୁ ତିଆରି ହୁଏ: ପ୍ରତି ୧୨ ଅଂଶରେ ଗୋଟିଏ ତିଥି ପୂରଣ ହୁଏ, ତେଣୁ ଗୋଟିଏ ତିଥି କେବେ ୨୦ ଘଣ୍ଟାର ତ କେବେ ୨୬ ଘଣ୍ଟାର ହୋଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ କେବେ କୌଣସି ତିଥି ଦୁଇ ତାରିଖରେ ଦେଖାଯାଏ ଆଉ କେବେ ଗୋଟିଏ ତାରିଖରେ ଦୁଇ ତିଥି। ଆମେ ସେହି ଦିନ ବାଛିଛୁ ଯାହାର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ସେହି ତିଥି ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

ନୂଆ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମୋର ପରାମର୍ଶ ସିଧାସଳଖ: ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରତ ବାଛନ୍ତୁ — ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଏକାଦଶୀ ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି — ଓ ତାକୁ ତିନି ମାସ ନିୟମିତ ନିଭାନ୍ତୁ। ତା’ପରେ ନିଜ କୋଷ୍ଠୀରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ଗୁରୁ ଓ ଶନିଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଦେଖି ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ, କେଉଁ ଦେବତା ଓ କେଉଁ ବ୍ରତ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଉପଯୋଗୀ ହେବ।

ବ୍ରତର ତିଥି କିପରି ସ୍ଥିର ହୁଏ?

ତିଥି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୂରତାରୁ ତିଆରି ହୁଏ। ପ୍ରତି ୧୨ ଅଂଶ ଦୂରତାରେ ଗୋଟିଏ ତିଥି ପୂରଣ ହୁଏ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀ ୧୧ତମ ତିଥି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ୧୫ତମ, ଅମାବାସ୍ୟା ୩୦ତମ, ପ୍ରଦୋଷ ୧୩ତମ, ଷଷ୍ଠୀ ୬ଷ୍ଠ ଓ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ୪ର୍ଥ (ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯ତମ)।

ଏକାଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ କ’ଣ ପ୍ରଭେଦ?

ଏକାଦଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ବା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ତିଥି ଓ ଅନ୍ନରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାର ଦିନ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦିନ — ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଘ୍ୟର। ଅମାବାସ୍ୟା ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ମରଣ, ତର୍ପଣ ଓ ଦାନର ଦିନ।

ସବୁ ବ୍ରତ ରଖିବା କ’ଣ ଜରୁରୀ?

ନା। ବ୍ରତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟର କଥା। ଗୋଟିଏ-ଦୁଇଟି ବ୍ରତ ନିୟମରେ ରଖିବା ଅନେକ ବ୍ରତ ଅଧାମନରେ ରଖିବାଠୁ ଭଲ। ଅସୁସ୍ଥ, ଗର୍ଭବତୀ ବା ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକ କଠିନ ଉପବାସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଫଳ ଓ କ୍ଷୀରରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରତର ଭାବନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଞ୍ଜିକାରେ ତାରିଖ କାହିଁକି ଅଲଗା ଦେଖାଯାଏ?

ତିଥିର ସମୟ ସହରର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଆଉ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଞ୍ଜିକା ଭିନ୍ନ ଗଣନା ପଦ୍ଧତି (ନିରୟନ, ଦୃକ୍ ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ) ଓ ଭିନ୍ନ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ କେବେ କେବେ ଏକ ଦିନର ଫରକ ଆସେ। ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ମନ୍ଦିର ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଜିକା ସହ ଥରେ ମିଳାଇ ନିଅନ୍ତୁ।

ତିଥି ଓ ତାରିଖରେ କ’ଣ ପ୍ରଭେଦ?

ତାରିଖ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହିସାବରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟାର ଦିନ, ଯେତେବେଳେ ତିଥି ଚନ୍ଦ୍ର ହିସାବରେ ତିଆରି ହୁଏ ଓ ୨୦ ରୁ ୨୬ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ବ୍ରତ ତିଥିରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ତାହାର ତାରିଖ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବଦଳେ।

ବ୍ରତ କିପରି ଆରମ୍ଭ କରିବେ?

ଗୋଟିଏ ବ୍ରତ ବାଛନ୍ତୁ, ତିନି ମାସର ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ସେହି ଦିନ କେବଳ ହାଲୁକା ଭୋଜନ ଓ ଟିକିଏ ପୂଜା ରଖନ୍ତୁ। ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ କଠିନ ନିୟମ ବାନ୍ଧିଲେ ପ୍ରାୟତଃ ଟିକେ ନାହିଁ। ଅଭ୍ୟାସ ହୋଇଗଲେ ନିୟମ ବଢ଼ାନ୍ତୁ।

ℹ️ ଗଣନା ନିରୟନ (ଲାହିରି) ପଦ୍ଧତିରେ, ଭାରତୀୟ ମାନକ ସମୟରେ। ଯେଉଁ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ (ସକାଳ ପ୍ରାୟ ୬ଟା) ପରେ ତିଥି ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ସେହି ଦିନ ଦେଖାଯାଇଛି। ସହର ଅନୁସାରେ କିଛି ତିଥି ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରେ ବା ପଛରେ ହୋଇପାରେ, ଆଉ ପ୍ରଦୋଷ ଓ ସଙ୍କଷ୍ଟୀରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବା ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟର ତିଥି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ — ତେଣୁ ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପଞ୍ଜିକା ବା ମନ୍ଦିରର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସହ ଥରେ ମିଳାଇ ନିଅନ୍ତୁ।

ଜନ୍ମ କୋଷ୍ଠୀରୁ ଆପଣଙ୍କ ରାଶି ଓ ଦଶା ଦେଖି କୁହାଯାଇପାରେ, କେଉଁ ବ୍ରତ ଓ କେଉଁ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ଭରସା ଦେବେ।

ମାଗଣା କୋଷ୍ଠୀ ତିଆରି କରନ୍ତୁ 📆 ଆଜିର ପଞ୍ଜିକା